Ο μύθος τη ελληνικής λιτότητας
10/02/2015 19:29
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Ο μύθος τη ελληνικής λιτότητας

Μετά τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ που είναι ενάντια στη λιτότητα, στις πρόσφατες γενικές εκλογές στην Ελλάδα, το «ελληνικό πρόβλημα» και πάλι απασχολεί τις αγορές και τη χάραξη πολιτικής σε ολόκληρη την Ευρώπη. Κάποιοι φοβούνται την επιστροφή στην αβεβαιότητα του 2012, όταν πολλοί πίστευαν ότι επίκειται μια ελληνική χρεοκοπία και έξοδος από την ευρωζώνη. Τότε, όπως και τώρα, πολλοί ανησυχούσαν ότι η ελληνική κρίση χρέους θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει - και ίσως ακόμη και να διαλύσει - τη νομισματική ένωση της Ευρώπης. Αλλά αυτή τη φορά, τα πράγματα είναι πραγματικά διαφορετικά, γράφει ο Daniel Gros, διευθυντής του Κέντρου Μελέτης Ευρωπαϊκών Σπουδών, με έδρα τις Βρυξέλλες.

Μια κρίσιμη διαφορά έγκειται στα οικονομικά μεγέθη. Κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών, άλλες περιφερειακές χώρες της ευρωζώνης απέδειξαν την ικανότητά τους για την προσαρμογή, με τη μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων τους, την επέκταση των εξαγωγών και τα πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών, αναιρώντας έτσι την ανάγκη για χρηματοδότηση. Πράγματι, η Ελλάδα είναι η μόνη που έχει καθυστερήσει με τις μεταρρυθμίσεις και με τις απαράδεκτες εξαγωγικές επιδόσεις.

Η παροχή μιας πρόσθετης ασπίδας για τις περιφερειακές χώρες είναι το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να ξεκινήσει την αγορά κρατικών ομολόγων. Αν και η γερμανική κυβέρνηση δεν υποστηρίζει επίσημα την ποσοτική χαλάρωση, θα πρέπει να είναι ευγνώμων προς την ΕΚΤ επειδή ηρέμησε τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Τώρα η Γερμανία μπορεί να λάβει μια σκληρή στάση στις απαιτήσεις της νέας ελληνικής κυβέρνησης για μια μεγάλης κλίμακας διαγραφή χρέους και το τέλος στη λιτότητα, χωρίς να φοβάται το είδος της αναταραχής των χρηματοπιστωτικών αγορών που το 2012 άφησε την ευρωζώνη με ελάχιστες επιλογές εκτός από το να διασώσει την Ελλάδα.

Στην πραγματικότητα, τα δύο από τα αιτήματα της ελληνικής κυβέρνησης βασίζονται σε μια παρεξήγηση. Κατ’ αρχήν, ο ΣΥΡΙΖΑ και άλλοι υποστηρίζουν ότι το δημόσιο χρέος στην Ελλάδα, στο τεράστιο 170% του ΑΕΠ, δεν είναι βιώσιμο και θα πρέπει να μειωθεί. Δεδομένου ότι το επίσημο χρέος της χώρας αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού δημόσιου χρέους της, η κυβέρνηση θέλει να μειωθεί.

Στην πραγματικότητα, οι επίσημοι πιστωτές στην Ελλάδα της έδωσαν αρκετά μεγάλες περιόδους χάριτος και χαμηλά επιτόκια, ώστε το χρέος να είναι βιώσιμο. Η Ελλάδα δαπανά στην πραγματικότητα λιγότερα για την εξυπηρέτηση του χρέους από την Ιταλία και την Ιρλανδία, οι οποίες έχουν πολύ χαμηλότερη αναλογία του (ακαθάριστου) χρέους προς το ΑΕΠ. Με τις πληρωμές για το επίσημο ύψος του εξωτερικού χρέους στην Ελλάδα μόλις στο 1,5% του ΑΕΠ, η εξυπηρέτηση του χρέους δεν είναι το πρόβλημα της χώρας.

Το σχετικά χαμηλό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους καταργεί επίσης την αιτιολόγηση για τα αιτήματα του ΣΥΡΙΖΑ όσον αφορά τον τερματισμό της λιτότητας. Το τελευταίο πρόγραμμα διάσωσης από την «τρόικα» (το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την ΕΚΤ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή), που ξεκίνησε το 2010, προβλέπει πρωτογενές πλεόνασμα του προϋπολογισμού (που δεν περιλαμβάνει τις πληρωμές τόκων) στο 4% του ΑΕΠ το τρέχον έτος. Αυτό θα ήταν λίγο περισσότερο από ό,τι χρειάζεται για να καλύψει τις πληρωμές τόκων και θα επέτρεπε στην Ελλάδα επιτέλους να αρχίσει να μειώνει το χρέος της.

Το επιχείρημα της νέας ελληνικής κυβέρνησης ότι αυτός είναι ένας παράλογος στόχος δεν στέκει μετά από ενδελεχή εξέταση. Εξάλλου, όταν άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετώπισαν υπερβολικά υψηλό χρέος – όπως το Βέλγιο (από το 1995), η Ιρλανδία (από το 1991) και η Νορβηγία (από το 1999)- διατήρησαν παρόμοια πλεονάσματα για τουλάχιστον δέκα έτη το καθένα, συνήθως στον απόηχο μιας οικονομικής κρίσης.

Αναμφίβολα, μπορεί κανείς εύλογα να υποστηρίξει ότι η λιτότητα στην ευρωζώνη υπήρξε υπερβολική, καθώς και ότι τα δημοσιονομικά ελλείμματα θα έπρεπε να ήταν πολύ μεγαλύτερα για να στηρίξουν τη ζήτηση. Αλλά μόνο οι κυβερνήσεις με την πρόσβαση στη χρηματοδότηση της αγοράς μπορεί να χρησιμοποιήσουν επεκτατική δημοσιονομική πολιτική για την τόνωση της ζήτησης. Για την Ελλάδα, οι μεγαλύτερες δαπάνες θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν μέσω του δανεισμού από ένα ή περισσότερα από τα επίσημα ιδρύματα.

Για τον ίδιο λόγο, είναι υποκριτικό να ισχυρίζονται ότι η τρόικα ανάγκασε την Ελλάδα σε υπερβολική λιτότητα. Αν η Ελλάδα δεν είχε λάβει οικονομική ενίσχυση το 2010, θα έπρεπε να μειώσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα από περισσότερο από το 10% του ΑΕΠ στο μηδέν, αμέσως. Με τη συνεχή χρηματοδότηση των ελλειμμάτων μέχρι το 2013, η τρόικα πραγματικά επέτρεψε στην Ελλάδα να καθυστερήσει τη λιτότητα.

Φυσικά, η Ελλάδα δεν είναι η πρώτη χώρα που ζητά χρηματοδότηση έκτακτης ανάγκης για να καθυστερήσει τις περικοπές του προϋπολογισμού και στη συνέχεια, μόλις περάσουν τα χειρότερα, παραπονιέται ότι οι περικοπές είναι υπερβολικές. Αυτό συνήθως συμβαίνει όταν μία κυβέρνηση έχει ένα πρωτογενές πλεόνασμα. Όταν η κυβέρνηση μπορεί να χρηματοδοτήσει τις τρέχουσες δαπάνες της μέσω των φόρων - και θα μπορούσε ακόμη και να είναι σε θέση να αυξήσει τις δαπάνες της εάν δεν πρέπει να πληρώσει τόκους - ο πειρασμός για αθέτηση του χρέους εντείνεται.

Αναμενόταν ευρέως ότι η Ελλάδα θα έμπαινε στον πειρασμό να ακολουθήσει αυτή την οδό, όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα της τρόικας. Πέρυσι, ο νέος Έλληνας υπουργός Οικονομικών, Γιάννης Βαρουφάκης, επιβεβαίωσε την πρόβλεψη, υποστηρίζοντας ότι το πρωτογενές πλεόνασμα θα δώσει στην Ελλάδα το πάνω χέρι σε όλες τις διαπραγματεύσεις για την αναδιάρθρωση του χρέους, διότι αυτό θα μπορούσε να αναστείλει μόνο τις πληρωμές στην τρόικα, χωρίς να συνεπάγεται οποιαδήποτε προβλήματα χρηματοδότησης. Αυτή η προσέγγιση θα ήταν λάθος. Το πρακτικό πρόβλημα της Ελλάδας τώρα δεν είναι η βιωσιμότητα του χρέους που ωριμάζει σε 20-30 χρόνια και έχει πολύ χαμηλά επιτόκια. Το πραγματικό ζήτημα είναι οι λίγες πληρωμές προς το ΔΝΤ και την ΕΚΤ που λήγουν φέτος - πληρωμές που η νέα κυβέρνηση έχει υποσχεθεί να κάνει.

Αλλά, για να τηρήσει αυτή την υπόσχεση (και να προσλάβει περισσότερους εργαζόμενους), η Ελλάδα θα χρειαστεί περισσότερη οικονομική υποστήριξη από τους εταίρους της στην ευρωζώνη. Επιπλέον, το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας θα χρειαστεί συνεχιζόμενη υποστήριξη από την ΕΚΤ. Με άλλα λόγια, η νέα κυβέρνηση στην Ελλάδα θα πρέπει τώρα να προσπαθήσει να πείσει τους Ευρωπαίους εταίρους της, ότι αξίζει μεγαλύτερη οικονομική στήριξη, ενώ πιέζει για μείωση του υφιστάμενου χρέους της και αντιστέκεται στις πολιτικές λιτότητας από τις οποίες εξαρτιόταν ο προηγούμενος δανεισμός. Για τον ΣΥΡΙΖΑ και τους ψηφοφόρους του, ο πολιτικός μήνας του μέλιτος μπορεί να είναι πολύ σύντομος.

www.project-syndicate.org

ΣΧΟΛΙΑ

  1. airman avatar
    airman 11/02/2015 12:59:01

    "Για τον ΣΥΡΙΖΑ και τους ψηφοφόρους του, ο πολιτικός μήνας του μέλιτος μπορεί να είναι πολύ σύντομος." Ο ΣΥΡΙΖΑ γνώριζε τα δεδομένα, δεσμεύτηκε για ενέργειες που αποδεικνύονται ανεδαφικές, εμμένει σε αιτήματα που δεν πρόκειτε να γίνουν αποδεκτά. Γι΄αυτό και δεν δικαιούται "πολιτικό μήνα του μέλιτος", άσχετα εάν θα τον βόλευε όπως προκύπτει από το "παράπονο" ότι ζητήθηκε παράταση μόνο μέχρι την 28/2. Αυτό που πρέπει να αποφύγει είναι μια "νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου". Όχι για το ΣΥΡΙΖΑ, αυτή δεν θα την αποφύγει, αλλά για την Ελλάδα .

  2. Άπαντα  Επιστάμενος avatar
    Άπαντα Επιστάμενος 11/02/2015 15:58:03

    "Ο μύθος τη ελληνικής λιτότητας" Ζούμε τον μύθο μας! Παιχνίδι του μυαλού μας είναι η λιτότητα και το χρέος!

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.