#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
07/09/2012 17:00
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Το «στρατηγικό βάθος» της Τουρκίας είναι βιώσιμο;



Υπάρχουν κάποια βιβλία που έχουν επηρεάσει τις μάζες, ή κάποιες μικρές ισχυρές ελίτ, τα οποία άλλαξαν τον κόσμο αλλάζοντας τα μυαλά και τις ιδεοληψίες. Για παράδειγμα, ακόμη και τα πιο σύγχρονα στρατιωτικά εγχειρίδια και αξιώματα συνεχίζουν να αναφέρονται στο βιβλίο Vom Kriege (Περί Πολέμου) του Clausewitz, χρησιμοποιώντας την ορολογία του.

Εκτός από τα βιβλία που άλλαξαν τον κόσμο, υπάρχουν και κάποια που μας βοηθούν στο να καταλάβουμε αυτές τις αλλαγές. Για παράδειγμα το βιβλίο του Charles Dickens A Tale of Two Cities, που μας δίνει μια πιο ξεκάθαρη ιδέα των ριζικών διαφορών μεταξύ των στόχων μιας επανάστασης και του πραγματικού αποτελέσματός της. Το έργο του  Dickens  φωτίζει τις «μεγάλες προσδοκίες» της γενιάς της πλατείας Ταχρίρ και πως κλάπηκε το όνειρό της από την Μουσουλμανική Αδελφότητα.

Τα τελευταία χρόνια, ένα τουρκικό βιβλίο στις διεθνείς σχέσεις, το  Στρατηγικό Βάθος του υπουργού Εξωτερικών και καθηγητή Ahmet Davutoglu, έχει βρει μια θέση ανάμεσα στην πρώτη και στη δεύτερη κατηγορία βιβλίων  που αναφέρουμε παραπάνω,

Με άλλα λόγια, αν και οι αλλαγές και μετατοπίσεις της τουρκικής στρατηγικής σκέψης δεν μπορούν να γίνουν κατανοητές χωρίς την ανάγνωση του εν λόγω βιβλίου, είναι δίκαιο να θεωρούμε ότι το ίδιο το βιβλίο έχει συντελέσει σε μερικές από αυτές τις σημαντικές μετατοπίσεις.
Πριν από το δόγμα Davutoglu στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, η χώρα είχε αγκαλιάσει δυο διαφορετικές γεωστρατηγικές παραδόσεις:

Η πρώτη σχολή σκέψης ήταν το στατικό ψυχροπολεμικό παράδειγμα που έβλεπε τον ρόλο της Τουρκίας ως μια αμυντική στρατιωτική φρουρά μεταξύ του σοβιετικού επεκτατισμού και της δημοκρατικής Δύσης. Μέσα σ’ αυτό το στενό πλαίσιο, ο βασικός ρόλος της Άγκυρας ήταν να δεσμεύει 20 ισχυρές μεραρχίες της ΕΣΣΔ και να βρίσκεται στο επίκεντρο των Νατοϊκών πληροφοριακών δραστηριοτήτων που είχαν σκοπό την ασφάλεια της Ευρώπης. Αυτή όμως η γεωστρατηγική στάση ήταν από την φύση της στατική.
Μετά την πτώση της ΕΣΣΔ, οι στρατηγικοί στοχαστές της Άγκυρας (1990‘ς) άρχισαν να αναθεωρούν την θέση της χώρας τους σε μια «κακή γειτονιά», περικυκλωμένη από ετοιμόρροπες ή αποτυχημένες χώρες, καθώς και μια αυξανόμενη τρομοκρατία από πλευράς του κουρδικού ΡΚΚ, που χρησίμευε ως εργαλείο πολέμου τόσο στις τυραννίες του Ιράν και της Συρίας, όσο και στην Ελλάδα, στην Αρμενία και σε άλλους αντιπάλους της Άγκυρας.
Μέσα λοιπόν σ’ αυτά τα νέα πλαίσια, η ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων, της Μέσης Ανατολής και του Καυκάσου, άρχισαν να θεωρούνται ως περιοχές αυξανόμενων απειλών και πολιτικής και στρατιωτικής αστάθειας.
Υπ‘ αυτήν την έννοια, και σύμφωνα με την πατερναλιστική παρεμβατική στα εσωτερικά πολιτικά ζητήματα παραδοσιακή πολιτική της τουρκικής στρατιωτικής ελίτ, η χώρα στρατιωτικοποίησε την γεωστρατηγική της θέση και άφησε την realpolitik να κυριαρχήσει.

Στα τέλη της δεκαετίας του ‘90, και πιο συγκεκριμένα το 1998, η Τουρκία ανέπτυξε  το πρώτο στρατηγικό της δόγμα μετά τον ψυχρό πόλεμο. Ένα δόγμα βασισμένο στην ενεργή αποτροπή. Μέσα από προκεχωρημένες εμπλοκές, ή προωθημένες αμυντικές αρχές, χρησιμοποίησε την στρατιωτική της δυναμική ως στρατηγικό χαρτί, στην διευθέτηση πολιτικών διαφωνιών. Στην ουσία, αυτή η δεύτερη γεωστρατηγική προσέγγιση ήταν συγχρόνως ενεργή, προληπτική  και στατική, ως μια γενικότερη στρατηγική.

Οι διάφορες γεωπολιτικές σχολές, συνήθως καταλήγουν σε μια ρεαλιστική (realpolitik) κατανόηση, βασισμένη στα συμφέροντα της κάθε χώρας. Η τουρκική όμως στρατηγική, συμπεριλαμβάνει τις δικές της ιδιαίτερες γεωπολιτικές και γεωστρατηγικές έννοιες, που με την σειρά τους συμπεριλαμβάνουν έναν κανονιστικό ιδεαλισμό, με εστίαση στις διαφωνίες περί ταυτότητας.
Στο βιβλίο του, ο Davutoglu ασκεί έντονη κριτική στις προηγούμενες τουρκικές στρατιωτικές σχολές σκέψης, τονίζοντας ότι αυτές έβλεπαν τον γεωπολιτικό ρόλο της χώρας ως ένα απλό αμυντικό εργαλείο, αντί ως ένα κεφάλαιο που θα της άνοιγε τον κόσμο. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, η Άγκυρα δεν έκανε τίποτα στο παρελθόν, την ώρα που η χώρα χρειάζονταν μια δυναμική ερμηνεία, ώστε να επεκτείνει την επιρροή της στην γειτονική της  περιοχή, αλλά και παραπέρα.
Σύμφωνα με το όραμα της δυναμικής γεωγραφικής ερμηνείας, το νέο δόγμα πρόσφερε μια νέα και ασυνήθιστη γεωπολιτική και γεωστρατηγική οπτική, γνωστή ως «γεωπολιτισμική ακεραιότητα». Αυτή η νέα οπτική εγκατέλειπε την στρατιωτική realpolitik, για χάρη μιας μεγαλύτερης έμφασης στις ιστορικές και πολιτισμικές σχέσεις.

Χωρίς καμιά αμφιβολία, η περίφημη πολιτική των μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες, ήταν το κύριο σημείο αυτής της νέας στάσης. Μέσα από την βελτίωση των εμπορικών σχέσεων και συναλλαγών, εστιάζοντας   στις ιστορικές και πολιτιστικές ομοιότητες των κοινωνιών της Μέσης Ανατολής, το δόγμα του Davutoglu εξιδανικεύει ένα νέο έθνος στα παλιά ιστορικά οθωμανικά εδάφη. Κάποιοι μάλιστα αναλυτές, χαρακτήρισαν αυτή τη θέση ως μια που καθιστά τα εθνικά σύνορα ντε φάκτο άνευ σημασίας.
Στο βιβλίο του, ο Davutoglu κάνει αναφορά στο κλασικό «αντί-ψυχιατρικό» βιβλίο του Laing, Ο Διχασμένος Εαυτός, ώστε να ερμηνεύσει τα προβλήματα ταυτότητας της Τουρκίας, αλλά και τις γεωστρατηγικές της προτιμήσεις. Μιλάει για τον εσωτερικό εαυτό, τον άλλο εαυτό και την θεωρία που θέλει κάποιον να αγκαλιάζει και να υιοθετεί  έναν πλαστό εαυτό, λόγω της αποξένωσης.

Σύμφωνα με το βιβλίο του , αν ένα έθνος αποξενωθεί από την ιστορική και γεωγραφική του θέση, τότε και αυτό, ως ένας άλλος άνθρωπος, μπορεί να υιοθετήσει έναν ψεύτικο εαυτό.
Αυτή η ρομαντική ερμηνεία της γεωπολιτικής έχει επιφέρει δυο αποτελέσματα. Πρώτον, η Τουρκία ξεκίνησε να επιδιώκει επιθετικές στρατηγικές, καθώς και «ήπιας ισχύος» επιθέσεις απέναντι στον ισλαμικό κόσμο και στις ιστορικά οθωμανικές περιοχές. Και δεύτερον, η νέα αυτή σχολή γεωπολιτικής σκέψης, αντιλαμβάνεται την συνεργασία μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ της δεκαετίας του 1990, ως έναν παράγοντα αποξένωσης, στην προσπάθεια ανεύρεσης της τουρκικής φυσιολογικής πολιτικής ταυτότητας.
Το σημείο εκκίνησης αυτής της νέας γεωπολιτικής έννοιας του «στρατηγικού βάθους» ήταν μια δικαιολογημένη αντίδραση απέναντι στις στενοκέφαλες παλιότερες γεωστρατηγικές σχολές σκέψης, που έβλεπαν την χώρα απλά ως ένα ακόμη γεωπολιτικό στήριγμα και τίποτα άλλο.
Για να υλοποιηθεί όμως το νέο αυτό δόγμα, απαιτούσε την ύπαρξη ενός ασφαλούς και ειρηνικού περιβάλλοντος, καθώς και την απόρριψη (θυσία) της στρατιωτικής συνεργασίας με το Ισραήλ.
Χωρίς καμιά αμφιβολία, η τρέχουσα στρατιωτικοποίηση των διεθνών σχέσεων στην περιοχή, αποτρέπει την δυνατότητα χρήσης ήπιας δύναμης, και της τόνωσης των ιστορικών και πολιτισμικών ομοιοτήτων και σχέσεων. Είναι πια σαφές, πως όλοι οι «παίκτες» στην σημερινή Μ. Ανατολή, γοητεύονται περισσότερο από σίγουρες στρατιωτικές εγγυήσεις και εκδηλώσεις ισχύος, παρά από νοσταλγία για τα  παλιά ιδανικά μιας χρυσής εποχής του παρελθόντος.

Εν κατακλείδι, η τροχιά της συριακής εξέγερσης θα είναι μάλλον αυτή που θα κρίνει και  την τελική ετυμηγορία για το αν το δόγμα του στρατηγικού βάθους θα είναι βιώσιμο ή όχι.

jpost.com

S.A.

ΣΧΟΛΙΑ

  1. Thymios avatar
    Thymios 07/09/2012 17:40:28

    να αντικατασταθεί απ' τον Ο.Α.Σ.Ε., και να γίνει το πρώτο -και καλύτερο- προτεκτοράτο του._

  2. Thymios avatar
    Thymios 07/09/2012 17:41:37

    Το «στρατηγικό βάθος» της Τουρκίας είναι βιώσιμο;

    να αντικατασταθεί απ’ τον Ο.Α.Σ.Ε., και να γίνει το πρώτο -και καλύτερο- προτεκτοράτο του._

  3. Nik avatar
    Nik 07/09/2012 20:25:56

    Ρώτησε ο Νταβούτ τους γείτονες του, και πρώην σκλάβους των Οθωμανών, αν θέλουν να περιέλθουν στην υπόσταση του νεο-οθωμανικού υπηκόου; Σίγουρα όχι. Με το νου του μπαϊράμι έκανε ο βλάκας. Οπως είπαν και οι Αμερικάνοι: φιλοδοξίες Ρόλς Ρόις ικανότητες Ρόβερ. Μάπα το καρπούζι δηλαδή.

  4. franc avatar
    franc 07/09/2012 20:59:25

    Τουλάχιστο οι Τούρκοι έχου διατηρήσει το δικαίωμά τους στο όνειρο.
    Το όνειρο, όπως έλεγε και ένας θυμόσοφος φίλος μου απο την Πόλη, σε γεμίζει ευχαρίστηση και δεν κοστίζει τίποτε. Τι κι αν δεν πραγματοποιηθεί ποτέ?
    Εμείς δυστυχώς όπως μπλέξαμε με τα αργύρια, κινδυνεύουμε να χάσουμε και το δικαίωμά μας στο όνειρο.
    Πολύ καλά κάνουν οι Καρντάσηδες κι ονειρεύονται περασμένα μεγαλεία. Τουλάχιστον δεν θα πεθάνουν δυστυχείς, θα ελπίζουν ακόμα στο όνειρο.
    Προσωπικά ονειρεύομαι την Αγιά Σοφιά πάντα σαν χριστιανικό Ναό,
    όπου χωρωδίες και ορχήστρες κάθε είδους ψέλνουν το τη Υπερμάχω συνοδεία ηλεκτρονικής μουσικής Βαγγέλη Παπαθανασίου. Κανένας Τούρκος δεν με ενόχλησε. Μάλιστα κάποιοι φίλοι μου μορφωμένοι Τούρκοι συμφωνούν απόλυτα μαζί μου, οτι έτσι το μνημείο θα ξανάβρισκε την πραγματική του Παγκόσμια λάμψη...

  5. Τάκης Μπ. avatar
    Τάκης Μπ. 08/09/2012 09:05:19

    Καλά κάνουν και ονειρεύονται οι Τούρκοι, ο κάθε λαός ονειρεύεται. Το πρόβλημα ξεκινάει αφ' ης στιγμής ξυπνήσουν. Τα όνειρά τους τα θεωρούν πραγματικότητα, πιο σωστά τους πείθουν γι αυτό.
    Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών όταν μιλάει για "πολιτική μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες", για "δυναμική ερμηνεία του γεωπολιτικού χώρου της Τουρκίας" ή για "γεωπολιτισμική ακεραιότητα", όλα αυτά εμείς πώς τα αντιλαμβανόμαστε;
    -Πώς μηδενίζονται τα προβλήματα με τους γείτονες; Η κοινή λογική λέει; Ή με πιέσεις κάθε βαθμίδας ή με ειρηνικό διακανονισμό, με αμοιβαίες υποχωρήσεις, όπως στο θέμα της υφαλοκρηπίδας, στις "γκρίζες ζώνες" των βραχονησίδων, στον έλεγχο της αεροπλοϊας (25ος παράλληλος), κλπ. Δηλαδή, οι διεθνείς συνθήκες που έχουν προσδιορίσει δικαιώματα και υποχρεώσεις εκατέρωθεν τι ρόλο παίζουν;
    -Η γεωπολιτισμική ακεραιότητα είναι, κατ' εμέ, νεο-οθωμανική αντίληψη και διακήρυξη του ρόλου της Τουρκίας στις πάλαι ποτέ υποτελείς περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
    Στα καθ' ημάς: Πώς μπορεί να αναδείξει το ρόλο της και να ενισχύσει το γόητρό της; Τούρκοι με γερό βαλάντιο κάνουν διακοπές σε ελληνικά νησιά και ξοδεύουν προκλητικά μεγάλα ποσά. Τούρκοι επιχειρηματίες επιδιώκουν να εξαγοράσουν, στα πλαίσια των αποκρατικοπιήσεων, ελληνικά λιμάνια. Τούρκικες τηλεοπτικές σειρές, με τις ευλογίες και πιθανόν και με χρηματοδότηση κάποιων υπηρεσιών, προβάλλονται στα ελληνικά κανάλια. Για να γνωρίσουμε το ήθος των ... Νεοτούρκων, τον σύγχρονο και προγενέστερο πολιτισμό τους καθώς και να εξοικειωθεί το αυτί του νεοέλληνα με τη συγκολλητική τουρκική γλώσσα. Κι αν, παρ' όλα αυτά, οι Έλληνες συνεχίζουν να είναι επιφυλακτικοί έως εχθρικοί απέναντι στη μεγάλη σύγχρονη Τουρκία, ε! τότε, κάνουν και την Αγιά-Σοφιά εκκλησία για να τους καλμάρουν! Άφερίμ!!!!!!!!!

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.