14/06/2009 00:06
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Ρώσοι Ολιγάρχες Μέρος 3ον: Τέρμα τα γλέντια.

 Το καλοκαίρι του 2008 τα γεγονότα ήταν τέτοια που θα μείωναν την εισροή ξένων κεφαλαίων στα Ρωσικά ταμεία. Η κυβέρνηση ενδιαφερόταν πλέον για την επιστροφή των  κεφαλαίων από τον Ρωσικό τραπεζικό τομέα. Την ίδια ώρα το Κρεμλίνο ετοιμαζόταν να εισβάλλει στην Γεωργία, κάτι που έκανε τελικά τον Αύγουστο του ιδίου χρόνου. Μέχρι να φθάσει το φθινόπωρο, οι αγορές άρχισαν και στέναζαν λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.

Αυτή  ήταν και η τέλεια καταιγίδα για τους Ρώσους Ολιγάρχες. Τον Ιανουάριο του 2009, οι Ρωσικές επιχειρήσεις και τράπεζες χρωστούσαν περίπου $500 δις , $130 από τα οποία και θα έπρεπε να πληρωθούν μέσα στο 2009. Οι Ολιγάρχες διαπίστωσαν πως τα εισοδήματα τους μειώθηκαν, οι εταιρίες τους κατέρρεαν και τα χρέη αυξάνονταν. Όλα αυτά σε στιγμές που η πίστωση είχε γίνει είδος δυσεύρετο σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτός ο υπερδανεισμός ήταν και το φιλί του θανάτου για τους περισσότερους Ολιγάρχες οι οποίοι τα τελευταία 4 χρόνια τα ξόδεψαν δανειζόμενοι κεφάλαια με σκοπό να αυξήσουν την δυναμική των επιχειρήσεών τους που όμως τώρα δεν μπορούσε πια να ολοκληρωθεί. Οι αυτοκρατορίες των ολιγαρχών, ακόμη και στη βελτιωμένη τους μορφή, δεν μπορούσαν να διατηρηθούν χωρίς επιπλέον χρηματοδότηση.

Σαν πρώτο αποτέλεσμα ήρθε και ο τρόπος με τον οποίο οι Ολιγάρχες αυτοπροσδιορίζονται. Το να σε ονομάζουν «Ολιγάρχη» σήμερα είναι σαν να θεωρείσαι «μη πατριώτης».  Οι περισσότεροι Ρώσοι μεγιστάνες που μέχρι πρότινος ήταν γνωστοί ως Ολιγάρχες, τώρα απλά θέλουν να θεωρούνται ως επιχειρηματίες,  πιστοί στο Κρεμλίνο πάνω από όλα. Αρχίζουν να αλλάζουν τρόπο ζωής αποφεύγοντας τις ακρότητες και διατηρώντας πλέον χαμηλό προφίλ. Κάθε χρόνο η Forbes δημοσιεύει τη λίστα με τους δισεκατομμυριούχους του πλανήτη και το 2009 πολλοί επιλεγέντες Ρώσοι ζήτησαν να μη συμπεριληφθούν ώστε να αποφύγουν ελέγχους του Κρεμλίνου. Από το 2008 έως το 2009 ο αριθμός των Ρώσων στον κατάλογο των δισεκατομμυριούχων της Forbes  μειώθηκε κατά δυο τρίτα από 87 σε 32.

Οι Σιλοβάρχες βρίσκονται σε παρόμοια δύσκολη κατάσταση αλλά αυτοί έχουν δυο κρίσιμα πλεονεκτήματα. Το πρώτο είναι ότι εισήλθαν πιο αργά στην διαδικασία άντλησης ξένων κεφαλαίων και οι περισσότεροι  δεν εκτέθηκαν τόσο όσο οι Ολιγάρχες. Δεύτερον, οι Σιλοβάρχες είναι άνθρωποι της κυβέρνησης οπότε και έχουν τις διασυνδέσεις και τα μέσα ώστε να βρίσκονται πάντα στην κορυφή της λίστας των κρατικών σχεδίων σωτηρίας. Όσο διατηρούν την πολιτική τους κάλυψη οι Σιλοβάρχες δεν πολυκινδυνεύουν.

Με τα διεθνή κεφάλαια μη διαθέσιμα πλέον, το Κρεμλίνο πήρε το ρόλο της μοναδικής πηγής πίστωσης σε μια Ρωσική οικονομία που διψάει για πίστωση. Τα χρήματα όμως του Κρεμλίνου συνοδεύονται και με όρους. Είτε το Κρεμλίνο αναλαμβάνει τα ξένα χρέη είτε δανείζει το ίδιο λεφτά στις Ρωσικές επιχειρήσεις, μια ιδιοκτησιακή αλλαγή υπονοείται ή πολλές φορές απαιτείται κιόλας. Κατά συνέπεια ο μεγάλος όγκος των ολιγαρχικών αυτοκρατοριών βρίσκεται στη διαδικασία επιστροφής τους στο κράτος. Αυτό σημαίνει πως οι μόνοι Ολιγάρχες που θα επιβιώσουν της κρίσης θα είναι αυτοί που το Κρεμλίνο θα επιλέξει να διατηρήσει ουσιαστικά ως υπαλλήλους του.

Πολλοί Ολιγάρχες το είδαν αυτό σαν ειρωνεία της τύχης. Εκείνοι που ξεκίνησαν την πορεία τους όταν προσπάθησαν να σώσουν τις παραπαίουσες κρατικές επιχειρήσεις (`90ς) τώρα βλέπουν το κράτος να έρχεται ως σωτήρας των επιχειρήσεων αυτών. Το Κρεμλίνο πάντως είναι πολύ επιλεκτικό όσον αφορά το ποιους Ολιγάρχες αποφασίζει να σώσει. Είναι ένας τρόπος για την κυβέρνηση να ξεκαθαρίσει το τοπίο, να απομακρύνει τους μη πιστούς και να ολοκληρώσει την προσπάθεια πλήρους ελέγχου πάνω στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή του τόπου. Στον πρώτο μήνα της οικονομικής κρίσης η κυβέρνηση υποσχέθηκε διασώσεις επιχειρήσεων ύψους $100 δις. Μόλις έδωσε τα πρώτα $11 δις, το Κρεμλίνο πάγωσε το σχέδιο και ξεκίνησε να επανεξετάζει την στρατηγική του αντιμετώπισης της κρίσης με σκοπό τον  πλήρη έλεγχο της κατάστασης.

Όταν οι Ρώσοι κεφαλαιούχοι ξεκίνησαν να συζητούν το μέλλον της Ρωσικής  βιομηχανίας, η κάποτε πανίσχυρη τάξη των ολιγαρχών αντέδρασε με διαφορετικούς τρόπους. Μια ομάδα από αυτούς έσπρωξε δισεκατομμύρια δολάρια προς την πολιτεία για να πετύχει πολιτική προστασία. Τεράστια ποσά μετρητών δόθηκαν από Ολιγάρχες ώστε να κρατήσουν ισχυρό το νόμισμα και να σταθεροποιηθούν στρατηγικές τράπεζες και βιομηχανίες στενά συνδεδεμένες με το Κρεμλίνο. Μερικοί Ολιγάρχες  μάλιστα χρηματοδότησαν απ` ευθείας το Κρεμλίνο ώστε να διατηρήσουν σταθερή την κυβέρνηση αλλά σύντομα χρειάστηκαν τη βοήθειά της αφού υπέρ - ανοίχτηκαν οικονομικά. Ένα τέτοιο παράδειγμα αποτέλεσε ο μεγιστάνας της βιομηχανίας  μετάλλων Igor Zyuzin που κάποτε άξιζε $10 δις και σήμερα αξίζει περίπου $1 δις και που ήξερε ότι χάνει το παιχνίδι  και την εύνοια του Πούτιν μετά από δημόσια παρεξήγηση και μάλιστα λίγο πριν επέλθει η παγκόσμια κρίση. Ο  Zyuzin διοχέτευσε λοιπόν δισεκατομμύρια δολάρια στο Ρωσικό σύστημα και ως αντάλλαγμα απέσπασε την πολιτική συγχώρηση του Κρεμλίνου καθώς και σημαντική πίστωση από την κρατική τράπεζα Vnesheconombank.

Μια άλλη ομάδα ολιγαρχών έχασε πολλά δις προσπαθώντας να αντέξει στη καταιγίδα χωρίς να βάλει χρήματα στις επιχειρήσεις της ή να πετύχει συμφωνίες με την πολιτεία. Και αυτό διότι στέρεψαν από μετρητά. Τα έχασαν είτε στο χρηματιστήριο, είτε λόγω υποτίμησης του ρουβλίου ή λόγω της γενικότερης πτώσης τιμών. Πολλοί τέτοιοι Ολιγάρχες θεωρούσαν τον εαυτό του ως ασφαλή και συνεπώς δεν προέβλεψαν και δεν σχεδίασαν σωστά. Ένα παράδειγμα είναι ο μεγιστάνας των μετάλλων Alexander Abramov η εταιρία του οποίου EVRAZ Group έχασε το 90% της αξίας των μετοχών της από την αρχή του 2008. Ο Abramov δεν στράφηκε για βοήθεια στον Πούτιν με αποτέλεσμα αυτός να τον κατηγορήσει δημοσίως ότι εξαπατούσε τον λαό με τις τιμές του χάλυβα της εταιρίας του. Έτσι λοιπόν ο εν λόγω μεγιστάνας σφράγισε τη μοίρα του με μια καταρρέουσα επιχείρηση και με καθόλου πολιτική προστασία.

Μια άλλη πάλι ομάδα ολιγαρχών είναι αυτή που αποτελείται από αυτούς που έριξαν τεράστια κεφάλαια στις επιχειρήσεις τους με σκοπό να τις σώσουν χωρίς να υπολογίσουν τον προσωπικό τους πλούτο. Υπάρχουν μόνο δυο τέτοια παραδείγματα. Ο επικεφαλής της LUKoil  Vagit Alekperov και  της Severstal , ο  Alexei Mordashov. Αμφότεροι έριξαν το 50% και 80% περίπου της προσωπικής τους περιουσίας στις εταιρίες τους για να αποφύγουν να ζητήσουν τη βοήθεια του Κρεμλίνου. Και οι δυο επί χρόνια προσπαθούσαν να διατηρήσουν μια ανεξαρτησία χωρίς όμως  και να αποξενωθούν πλήρως από το Κρεμλίνο. Συνεργάζονται με το Κρεμλίνο χωρίς όμως να θεωρούν τους εαυτούς τους ως «υπηρέτες» του Πούτιν και χωρίς να δίνουν αφορμή ώστε να τους κυνηγήσει η κυβέρνηση. Είναι μάλλον οι μόνοι Ολιγάρχες που θα βγουν από την τρέχουσα κρίση έχοντας διατηρήσει κάποια από τα χαρακτηριστικά της παλιάς «ράτσας» των ολιγαρχών.

Οι περισσότεροι Ολιγάρχες χρησιμοποίησαν έναν συνδυασμό των τριών παραπάνω προσεγγίσεων προκειμένου να αντεπεξέλθουν. Αλλά το να διατηρηθεί ισορροπία μεταξύ οικονομικής κρίσης, έλλειψης πίστωσης και ενός συνεχώς πιο επιθετικού Κρεμλίνου ήταν σχεδόν αδύνατον. Ένας ολιγάρχης που είχε μια κάποια επιτυχία είναι ο Oleg Deripaska  επικεφαλής της United Company RUSAL και του επενδυτικού ομίλου Basic Element και μέχρι πριν κάποιο καιρό ο πλουσιότερος άνθρωπος στη Ρωσία.  Ο Deripaska είχε από καιρό πολιτικές φιλοδοξίες τις οποίες όμως περιόρισε μετά την υπόθεση «Khodorkhovsky-Yukos.» Έριξε, λέγεται, μέρος των 36$ δις που διέθετε στην εταιρία του ενώ τα υπόλοιπα τα διοχέτευσε στο Κρεμλίνο μένοντας ο ίδιος με $3-$4 περίπου δις. Η εταιρία του είναι ακόμη σταθερή και ο ίδιος έχει διατηρήσει στενή σχέση με το Κρεμλίνο και ιδιαίτερα με τον Πούτιν.

Ο Πούτιν σχεδιάζει αυτόν τον καιρό τη δημιουργία μιας γιγαντιαίας κρατικής εταιρίας  μετάλλου, όμοια με τις εταιρίες ενέργειας  Gazprom και Rosneft και θέλει την Rusal που είναι η μεγαλύτερη εταιρία αλουμινίου στον κόσμο σαν ένα μέρος της νέας κρατικής εταιρίας. Σύμφωνα με πηγές του ΣΤΡΑΤΦΟΡ, στον Deripaska δόθηκε η υπόσχεση να παραμείνει ως επικεφαλής την βιομηχανίας σιδήρου με τεράστια δύναμη στη Ρωσία, αλλά πάντα σε θέση υποτακτική του Κρεμλίνου.

Η επίθεση του Κρεμλίνου:

Η υπακοή του Deripaska στις βουλές του Κρεμλίνου δεν σημαίνει ότι όλοι οι Ολιγάρχες αποδέχτηκαν τη μοίρα τους. Μιλάμε για σκληροτράχηλους επιχειρηματίες που επέζησαν των `90ς καθώς και πολλών οικονομικών πολέμων και έχουν την έμφυτη τάση να μη γονατίζουν μπροστά στην εκάστοτε κυβέρνηση. Η Ρωσική κυβέρνηση όμως είχε πάρει κάποια μέτρα τα οποία και υπονόμευσαν τους Ολιγάρχες. Πρώτα απ` όλα το Κρεμλίνο ήθελε να μάθει πόσα χρήματα διέθεταν οι Ολιγάρχες και οι εταιρίες τους. Από την αρχή της οικονομικής κρίσης πολλοί πράκτορες της υπηρεσίας πληροφοριών τοποθετήθηκαν ως παρατηρητές μέσα στις εταιρίες και στις τράπεζες. Αυτό βοήθησε στο κράτος να συγκρίνει τα πραγματικά έσοδα, τα κεφάλαια και το ξένο συνάλλαγμα σε σχέση με αυτό που οι εταιρίες δήλωναν επίσημα. Επέτρεψε επίσης στο Κρεμλίνο να καταλάβει πόσοι από τους Ολιγάρχες θα έπρεπε να συνεισφέρουν για να ξεπεραστεί η κρίση και ποιοι είναι αυτοί που δεν είχαν ανάγκη από κρατικά σχέδια σωτηρίας  τους.

Λίγο μετά η Ρωσική κυβέρνηση ξεκίνησε μια επιχείρηση σκούπα στους διάφορους φορολογικούς παραδείσους με σκοπό να μαζέψει τα offshore (υπεράκτια) περιουσιακά στοιχεία των ολιγαρχών. Το Κρεμλίνο έκλεισε μάλιστα συμφωνία με την Κυβέρνηση της Κύπρου (που ήταν και ο συνήθης προορισμός των κεφαλαίων των ολιγαρχών) ώστε να του δοθεί κατάλογος των Ρώσων που χρησιμοποιούσαν το νησί για να καλύψουν τα χρήματά τους. Η Κύπρος συμφώνησε επίσης να ενημερώνει το Κρεμλίνο για οποιαδήποτε νέα εταιρία φαίνεται να έχει Ρώσους μετόχους στο καταστατικό της. Ως αντάλλαγμα η Ρωσία έβγαλε την Κύπρο από την οικονομική της μαύρη λίστα και άρχισε να αναπτύσσει ένα επενδυτικό σχέδιο (εγκεκριμένο από το Κρεμλίνο) προκειμένου οι Ρωσικές εταιρίες να κάνουν μεγάλες επενδύσεις στο νησί. Παρόμοιες συμφωνίες διεξάγονται και με την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και τις Μπαχάμες.

Η Ρωσία δεν είναι η μόνη που ξεψαχνίζει τους φορολογικούς παραδείσους. Η Γερμανική κυβέρνηση υπέγραψε συμφωνία με το Λιχτενστάιν για πρόσβαση στις λίστες των υπεράκτιων μετόχων του κρατιδίου και έχει  ήδη μοιραστεί τα ευρήματα της και με άλλα κράτη όπως οι ΗΠΑ και η Ρωσία. Τι απέμεινε;

Η συντονισμένη αυτή επίθεση της κυβέρνησης έδωσε τη δυνατότητα στο Κρεμλίνο να αποφασίσει ποιες εταιρίες θα αφεθούν να μαραζώσουν, ποιες θα πρέπει να σωθούν και ποιες θα πρέπει να διαλυθούν ώστε να αντιμετωπισθούν τα οικονομικά προβλήματα του κράτους. Το Κρεμλίνο έχει ήδη σχέδια στα σκαριά ώστε να συνενώσει πολλές από τις αυτοκρατορίες και να δημιουργήσει εθνικές εταιρίες γίγαντες όπως οι Gazprom & Rosneft. Οι φήμες θέλουν τον Πούτιν να σκέφτεται την συνένωση τεσσάρων από τις επτά μεγαλύτερες εταιρίες  μετάλλου - (RUSAL  Norilsk  Metalloinvest, Mechel Evraz ) με την εταιρία χημικών Uralkali. Μια τέτοια κίνηση θα φέρει μαζί πέντε από τους πλέον ισχυρούς ολιγάρχες, που δεν τα πάνε και πολύ καλά μεταξύ τους, και ο Πούτιν θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός αναφορικά με το ποιους θα κρατήσει κάτω από την προτεινόμενη εταιρική σκέπη.

Την ίδια σκέψη κάνει το Κρεμλίνο και για πολλές από τις τράπεζες που ελέγχουν οι Ολιγάρχες. Μια τέτοια κίνηση θα διατηρούσε μερικές τράπεζες που είναι φιλικές προς το Κρεμλίνο έτσι ώστε να διασφαλιστεί η από πολλές πλευρές δυνατότητα χρηματοδότησης των επιχειρήσεων. Σε γενικές γραμμές όμως η κυβέρνηση και όχι οι επιχειρηματίες θα είναι που θα ελέγχει τις τράπεζες. Οι περισσότερες τράπεζες στη Ρωσία έχουν σύμβαση προκειμένου να δανείζουν σε συγκεκριμένους επιχειρηματικούς τομείς οπότε θα αυξηθεί και ο έλεγχος του Κρεμλίνου όσον αφορά στο ποιος παίρνει πόσα χρήματα.

Εξαιτίας της οικονομικής κρίσης και της κυβερνητικής προσπάθειας συνένωσης εταιριών, οι κάποτε πανίσχυροι Ολιγάρχες δεν έχουν πλέον λόγο για το μέλλον τους και απλά άγονται. Δεν συνιστούν καν μια ξεχωριστή και δυνατή τάξη. Μερικοί θα επιβιώσουν της αναταραχής αλλά χωρίς την ανεξαρτησία τους. Σε ένα βαθμό θα αποτελέσουν μέρος του μηχανισμού του Κρεμλίνου που έχτισε με μαεστρία ο Πούτιν. Όπως άλλωστε δήλωσε σε μια σπάνια συνέντευξη ο μεγιστάνας του χαλκού Iskander Makhmudov, «Οι Ολιγάρχες θα καταλήξουμε σε στρατιώτες του Πούτιν κάποτε...»

Απόδοση: Strange Attractor 

Πηγή: http://www.stratfor.com/

ΣΧΟΛΙΑ

  1. Ξενητεμενος avatar
    Ξενητεμενος 14/06/2009 12:35:18

    Πραγματικα, μια πολυ καλη ενημερωση για τα συμβαινοντα σημερα στη Ρωσια και για τις εξελιξεις που προδιαγραφονται.
    Πολυ καλη δουλεια Strange Attractor, συγχαρητηρια, απο εναν ανθρωπο που εφαρμοζει το "γηρασκω αει διδασκομενος" σε ηλικια 84 ετων και σ΄ενα μηνα ακριβως θα αρχισει να περπαταει το ογδοηκοστο πεμπτο ετος της ζωης του...

  2. Ξενητεμενος avatar
    Ξενητεμενος 14/06/2009 12:38:31

    Και, χαιρετισματα σε ολους απο την Αμερικη.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.