30/11/2009 23:11
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Πως χάθηκε η Τουρκία για την Δύση



Εδώ κα λίγο καιρό, η «δεξιά» πτέρυγα της Ουάσιγκτον, δείχνει να  ανησυχεί σφόδρα, που το «θρησκευόμενο» κυβερνών κόμμα της Τουρκίας ΑΚΡ, φαίνεται να απομακρύνει τη χώρα από τους δυτικούς της συμμάχους, διαβρώνοντας τον κοσμικό της χαρακτήρα και επιδιώκοντας τη  σύναψη στενότερων σχέσεων με τη Μέση Ανατολή. Ο Τούρκος πρωθυπουργός Recep Tayyip Erdogan, έχει πατήσει μερικούς ευαίσθητους «δυτικούς κάλλους». Δείχνει να αδιαφορεί για τις ανησυχίες της Δύσης όσον αφορά στις πυρηνικές βλέψεις του Ιράν, και επιπλέον, ακύρωσε μια στρατιωτική άσκηση με το Ισραήλ, πραγματοποιώντας αντ` αυτής, μια άλλη με τη Συρία.

Οι κινήσεις αυτές προκαλούν εύλογες ανησυχίες. Όμως οι πολιτικές επιλογές του Erdogan δεν αντανακλούν την άνοδο μιας ισλαμικής εξωτερικής πολιτικής για τη Τουρκία, αλλά μάλλον μια αναπόφευκτη εξέλιξη κάποιων εσωτερικών τουρκικών τάσεων. Με το να περιορίζει τη συνεργασία της χώρας του με το Ισραήλ, και βελτιώνοντας τις σχέσεις της με τη Συρία και το Ιράν,  ο Erdogan κάνει τα χατίρια των αριστερών, δεξιών, κοσμικών και ισλαμιστών της Τουρκίας. Απευθύνεται σε ψηφοφόρους που ήδη αντιπαθούν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ενώ παράλληλα, και πολύ έξυπνα, εργάζεται για τα τουρκικά συμφέροντα. Οποιοσδήποτε άλλος πολιτικός θα έκανε τα ίδια, αν ήταν πραγματικά καλός πολιτικός.

Για να κατανοήσει κανείς τη πολιτική τακτική του Erdogan, θα πρέπει πρώτα να κατανοήσει την πανεθνική οργή των Τούρκων εναντίον της Δύσης. Εκεί που οι ισλαμιστές βλέπουν μια παγκόσμια σταυροφορία εναντίον της πίστης τους, οι κοσμικοί αριστεριστές βλέπουν έναν παγκόσμιο καπιταλιστικό και αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Πολλοί ισλαμιστές είναι της άποψης, πως το Ισραήλ και οι ΗΠΑ συνεργάζονται κρυφά με τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, με σκοπό την ανατροπή της δημοκρατικά εκλεγμένης ισλαμικής τους κυβέρνησης. Παράλληλα, πολλοί κοσμικοί πιστεύουν πως το Ισραήλ και η Αμερική χρησιμοποιούν το κόμμα του Erdogan, με σκοπό την διάβρωση της τουρκικής κοσμικής συνείδησης. Σύμφωνα με κάποιες πρόσφατες δημοσκοπήσεις, το 72% των κατοίκων της Τουρκίας πιστεύει ακράδαντα, πως κάποιες ξένες δυνάμεις απεργάζονται τη διάλυση της χώρας. Το μόνο παρήγορο είναι, ότι διαφωνούν στο πως ακριβώς θα γίνει αυτή η διάλυση…

Οι Τούρκοι δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα ενθουσιασμένοι για τις σχέσεις της χώρας τους με το Ισραήλ. Οι στρατιωτικοί όμως ήταν, και όπως όλοι ξέρουμε, αυτοί ήταν υπεύθυνοι για την τουρκική εξωτερική πολιτική τα περισσότερα χρόνια. Τώρα, σε μια όλο και πιο δημοκρατική Τουρκία, με περισσότερα κέντρα αποφάσεων σε σχέση με την εξωτερική πολιτική, ο πειρασμός για τους πολιτικούς είναι μεγάλος, προκειμένου να εξευμενίσουν τα αντί-ισραηλινά, αντι-σημιτικά, και αντι-αμερικανικά συναισθήματα του λαού.

Όσο πιο ανυπόμονη γίνεται η Ουάσιγκτον με αυτή τη δυναμική, τόσο το χειρότερο. Όταν για παράδειγμα, λένε οι Αμερικανοί, πως είναι προτιμότερο να έκανε ακόμη κουμάντο ο τουρκικός στρατός, αυτό αποτελεί  βούτυρο στο ψωμί για τα εκατομμύρια των  αντι-αμερικανών συνωμοσιολόγων που δίνουν  μεγάλη σημασία στα λεχθέντα τόσο από τον Λευκό Οίκο όσο και από διάφορες «δεξαμενές σκέψης».  Και επίσης δίνει τροφή στη ψευδαίσθηση ότι ο τουρκικός στρατός θα παραμείνει φιλοαμερικανικός. Οι παλαιότεροι, υψηλόβαθμοι αξιωματικοί συνεχίζουν να συνεργάζονται στενά με τους Αμερικανούς ομόλογούς τους, όμως οι νεότεροι που μεγάλωσαν βλέποντας τις ΗΠΑ ως εχθρό, ανεβαίνουν σταδιακά στην ιεραρχία.

Αποτελεί ευτύχημα, το ότι η φιλία του Erdogan με τον Ιρανό πρόεδρο Ahmadinejad, δεν τυγχάνει μεγάλης λαϊκής υποστήριξης. Και ενώ οι μετριοπαθείς κατακρίνουν τη φιλία αυτή, οι ακροδεξιοί και οι αριστεροί τη χειροκροτούν. Τον περασμένο Ιούνιο, τόσο οι δεξιοί όσο και οι αριστεροί, αγκάλιασαν τους Ιρανούς διαδηλωτές στη Τεχεράνη ως συνοδοιπόρους. Για τους κοσμικούς, πολλοί από τους οποίους θεωρούν τον Erdogan ως έναν Τούρκο Ahmadinejad, οι διαδηλωτές αγωνίζονταν εναντίον της θεοκρατίας. Για τους ισλαμιστές, οι διαμαρτυρόμενοι επεδίωκαν τη δημοκρατία, με τους Αγιατολλάχ να αντιπροσωπεύουν  κάτι αντίστοιχο με τον ολοκληρωτικό χαρακτήρα του τουρκικού στρατού. Η σπουδή των Abdullah Gul και  Erdogan, να σπεύσουν να δώσουν συγχαρητήρια στον Ahmadinejad για την εκλογική του νίκη, ανάγκασε ακόμη και τους αρθρογράφους της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας Zaman, να αλλάξουν γραμμή, και να καταδικάσουν τη κυβερνητική χρήση βίας στους δρόμους της Τεχεράνης. Εν τω μεταξύ, φωνές και από τα δυο άκρα του πολιτικού φάσματος, αποκήρυξαν τους διαδηλωτές ως ενεργούμενα των Αμερικανών και των σιωνιστών. Ένας κοσμικός αρθογράφος για παράδειγμα, περιέγραψε την Neda Agha-Soltan (τη διαδηλώτρια που ο θάνατος της προβλήθηκε παγκοσμίως μέσω του YouTube) ως μέλος του στρατού του George Soros, που έβγαλε από το λαιμό της το σταυρουδάκι, προκειμένου να περάσει ως διαδηλώτρια! Μια ισλαμική εφημερίδα επέμενε, πως ακόμη φορούσε το σταυρουδάκι όταν την πυροβόλησαν.

Με τον καιρό, η δημοκρατικοποίηση θα απομονώσει τους ακραίους και των δυο πλευρών. Μέχρι όμως να γίνει αυτό, οι μετριοπαθείς θα παραμένουν οι καλύτεροι συνεργάτες των Αμερικανών, διότι αν μη τι άλλο μοιράζονται την ίδια άποψη για τον κόσμο.

Υπάρχουν πολλά  ισχυρά οικονομικά και  στρατηγικά κίνητρα που ωθούν την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, και τα οποία η Ουάσιγκτον καλά θα κάνει να τα λάβει υπόψη. Τα πρόσφατα χρόνια , η καπιταλιστική και γεμάτη ζωντάνια Τουρκία ανέπτυξε τα εμπορικά της δρώμενα στη περιοχή, αναζητώντας αγορές όχι μόνο  στη Μέση Ανατολή αλλά και στον παραδοσιακό της εχθρό, την Αρμενία. Ήδη, η μη απαίτηση βίζας για τη Συρία, που εφαρμόσθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο, έχει προκαλέσει άνθιση στις εμπορικές επιχειρήσεις της νότιας Τουρκίας. Η Ρωσία αποτελεί σήμερα τον μεγαλύτερο εμπορικό της εταίρο, και όπως αναφέρει η Wall Street Journal, το εμπόριο της Τουρκίας με το Σουδάν έχει τριπλασιαστεί από το 2006. Εν τω μεταξύ, το Ιράν παραμένει πηγή φθηνού φυσικού αερίου, βοηθώντας στην ανάπτυξη της τουρκικής οικονομίας. Γιατί λοιπόν να αποτελεί έκπληξη για τις ΗΠΑ το ότι ο Ahmadinejad δεν φαντάζει αντιπαθητικός στα τουρκικά μάτια;

Η Τουρκία γνωρίζει πολύ καλά πως η οικονομική της επιτυχία αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πράγματι, ένα από τα ατού της χώρας είναι ο ισχυρισμός της πως θα βοηθήσει στην εξάπλωση της ευρωπαϊκής επιρροής στη Μέση Ανατολή. Το κόμμα ΑΚΡ έχει προσφέρει τις καλές υπηρεσίες της Τουρκίας στη διαμεσολάβηση μεταξύ Ισραήλ και Συρίας, καθώς και μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Οι Τούρκοι πολιτικοί και διανοούμενοι, τονίζουν διαρκώς πως η Τουρκία θα είναι πολύ πιο χρήσιμη στους συμμάχους της αν διατηρεί καλή σχέση με τους εχθρούς τους. Το να είσαι γέφυρα μεταξύ ανατολής και δύσης, απαιτεί, λένε,  να έχεις στηρίγματα και στις δυο πλευρές.

Προσπαθώντας να μετατρέψει τη διπλή της υπόσταση σε στρατηγικό πλεονέκτημα, η Τουρκία ρισκάρει την απόρριψη, και από τις δυο πλευρές. Πολύ μουσουλμανική και μεσανατολική για τους Ευρωπαίους, πολύ κοσμική και φιλοαμερικανική για τους κατοίκους της Μέσης Ανατολής. Οι Ευρωπαίοι μπορεί να είναι πιο ανεκτικοί από τους Αμερικανούς όταν πρόκειται για σχέσεις με το Ιράν ή για τη κριτική του Ιράν εναντίον του Ισραήλ, αλλά μέχρι ενός σημείου.  Πρόσφατα, το ΑΚΡ αντιλήφθηκε ότι το παράκανε όταν καλωσόρισε τον Σουδανό πρόεδρο Omar Hassan al-Bashir, στη Κωνσταντινούπολη. Παράλληλα, οι τουρκικές σχέσεις με τον αραβικό κόσμο ήταν πάντα πολύ χειρότερες από όσο νόμιζαν οι περισσότεροι. Η Οθωμανική αυτοκρατορία δεν αποτελεί ιδιαίτερα  ευχάριστη ανάμνηση για πολλούς από τους πρώην υπηκόους της. Η Τουρκία αντιτάχθηκε στην Αλγερινή ανεξαρτησία το 1955, και παραλίγο να επιτεθεί στη Συρία το 1998. Με τον ψυχρό πόλεμο να έχει τελειώσει προ πολλού, και την  επίλυση του κουρδικού προβλήματος εν όψει, η γενική εντύπωση στην Άγκυρα είναι πως η χώρα θα πρέπει επιτέλους να τα βρει και με την Ανατολή.

Η έχθρα με την οποία οι Τούρκοι αντιμετωπίζουν τους συμμάχους τους είναι ανησυχητική. Η θέλησή τους όμως για ειρήνη και ευημερία στην ευρύτερη περιοχή είναι καθησυχαστική. Η μακροπρόθεσμη πρόκληση για την Αμερική θα πρέπει να είναι η αντίληψη αυτού του διαχωρισμού, όταν αρχίζει και στενοχωριέται για τις εξελίξεις στη Τουρκία του Erdogan.  Η πρόκληση για τον Erdogan είναι ακόμη δυσκολότερη. Θα πρέπει να καταφέρει να κερδίζει όσα μπορεί από τους νέους φίλους της Τουρκίας στην Ανατολή, την ίδια ώρα που θα διατηρεί ή και θα υπερασπίζεται δημοσίως τους φίλους της Τουρκίας στη Δύση.

 www.foreignpolicy.com

ΣΧΟΛΙΑ

  1. Στέργιος avatar
    Στέργιος 30/11/2009 23:24:42

    Η Δύση χάνει την Τουρκία όπως έχασε και το Ιράν παλιότερα.

    Επί δεκαετίες η Δύση υποστήριζε με νύχια και με δόντια το κεμαλοφασιστικό στρατιωτικό καθεστώς τής Άγκυρας επειδή αυτό ήταν δυτικόστροφο, παρά το γεγονός ότι αυτό καταπίεζε τον τουρκικό λαό και οικονομικά, αλλά και πολιτισμικά.

    Έτσι, όταν βρέθηκε η εναλλακτική λύση (δηλαδή οι ισλαμοφασίστες), ο κόσμος αντέδρασε ψηφίζοντάς τους μαζικά.

    Επαναλαμβάνεται, δηλαδή, με λίγες δεκαετίες διαφορά, με λιγότεροπάθος και περισσότερη τουρκική κουτοπονηριά, ο τρόπος με τον οποίοι οι Ιρανοί έριξαν τον Σάχη για να φέρουν στη θέση του τον Χομεϊνί.

    Η Δύση είναι τόσο υπεροπτική που δεν μαθαίνει ποτέ από τα λάθη της.

  2. thouthou avatar
    thouthou 01/12/2009 07:40:40

    Εμένα όμως γιατί μου φαίνεται ότι η τουρκία στηρίζεται από όλους; Είναι τυχαίο ότι εκφράζει άποψη ακόμη και για τους μουσουλμάνους στις Φιλιππίνες;
    Μήπως τελικά αυτή η "απομάκρυνση" από την δύση, είναι μέρος του νέου ρόλου που της έχει αποδοθεί;
    Το μόνο δεδομένο είναι ότι η δύση θα μετανιώσει για την γιγάντωση της Τουρκίας... Απλά δεν την πειράξει που μετάνιωσε, γιατί τότε θα ανοίξουν νέες μπίζνες....

  3. yannidakis avatar
    yannidakis 01/12/2009 11:00:07

    εξαιρετικα ενδιαφερον κειμενο. Ολα τα παραπανω αποτελουν πραγματικοτητα & την ιδια στιγμη μας θυμιζουν ενα μπασταρδο κρατος χωρις πολιτικη κατευθυνση. Αλλωστε ποτε οι τουρκοι ειχαν ξεκαθαρες αποψεις για τις προτιμησεις τους; Ειναι ενας απο τους λογους που καταφερνουν να υπαρχουν παντου κι ομως να παραμενουν ο μουσουλμανικος κομπος στο λαιμο για την κοινη γνωμη. Πολλοι καλυτεροι (συμμαχοι) απ' ολους τους αλλους μουσουλμανους, πολλοι χειροτεροι (στη συνενωηση) απ' ολες τις φυτικες χωρες :[

    • Ψώνιο avatar
      Ψώνιο @ yannidakis 01/12/2009 11:16:57

      Πολύ σωστά τα λες.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.