#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
10/06/2012 07:15
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Προ των ευθυνών της η Γερμανία



Του George Soros

 

Είναι πλέον ολοφάνερο, ότι η βασική αιτία της κρίσης του ευρώ είναι η παραχώρηση, από πλευράς των χωρών μελών της ΟΝΕ, του δικαιώματος που είχαν να τυπώνουν χρήμα, στην ΕΚΤ. Δεν είχαν καταλάβει τι ακριβώς θα προκαλούσε αυτή η παραχώρηση, όπως δεν το είχαν καταλάβει ούτε και οι ευρωπαϊκές αρχές.

Όταν ξεκίνησε το ευρώ, οι αρχές της ΕΕ επέτρεπαν στις τράπεζες να αγοράζουν απεριόριστες ποσότητες κρατικών ομολόγων, χωρίς να έχουν στην άκρη κεφάλαια, ενώ η ΕΚΤ χειρίζονταν όλα τα κρατικά ομόλογα, όλων των χωρών μελών, επί ίσοις όροις.

Οι εμπορικές τράπεζες θεώρησαν κερδοφόρο το γεγονός ότι μπορούσαν να συγκεντρώνουν τα ομόλογα φτωχών κρατών, κερδίζοντας κάποιες ποσοστιαίες μονάδες, κάτι όμως που οδήγησε σε σύγκλιση των επιτοκίων σε ολόκληρη την ευρωζώνη.

Η Γερμανία, που είχε να αντιμετωπίσει τα βάρη της επανένωσής της, ξεκίνησε θεσμικές μεταρρυθμίσεις, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητά της. Άλλες χώρες απόλαυσαν μια άνθηση στα ακίνητα ή στην κατανάλωση, λόγω της φτηνής διαθέσιμης πίστωσης, οδηγούμενες προς χαμηλή ανταγωνιστικότητα.

Και τότε ήρθε το κραχ του 2008. Οι κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να σώσουν τις τράπεζές τους. Κάποιες απ αυτές βρέθηκαν στην ίδια θέση με τα υπανάπτυκτα κράτη, που χρωστάνε πάρα πολλά σε νόμισμα που δεν μπορούν να ελέγξουν. Έτσι, ως αντανάκλαση της απόκλισης στην μεταξύ τους  οικονομική  κατάσταση, οι χώρες της Ευρώπης διαχωρίστηκαν σε δανειστές και σε οφειλέτες.

Όταν οι χρηματαγορές κατάλαβαν ότι τα υποτιθέμενα ασφαλή κρατικά ομόλογα μπορεί και  να μην εξοφληθούν, ανέβασαν απότομα τα επιτόκια. Αυτό οδήγησε προς την πτώχευση διάφορες εμπορικές τράπεζες, που είχαν γεμίσει με τέτοια χαρτιά, δίνοντας ώθηση στην διπλή κρίση της Ευρώπης. Στην τραπεζική κρίση δηλαδή, αλλά και στην κρίση εθνικού χρέους.

Τώρα, η ευρωζώνη αντιγράφει τον τρόπο με τον οποίο το παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα αντιμετώπισε παρόμοιες κρίσεις το 1982 και το 1997. Και στις δυο περιπτώσεις, οι διεθνείς αρχές προκάλεσαν αβάσταχτο πόνο στην περιφέρεια, προκειμένου να προστατευτεί το κέντρο. Σήμερα, άθελά της, η Γερμανία παίζει αυτόν τον ίδιο ρόλο.

Οι λεπτομέρειες διαφέρουν, αλλά η κεντρική ιδέα είναι η ίδια. Οι πιστωτές μεταφέρουν όλο το βάρος της προσαρμογής στους οφειλέτες, ενώ το κέντρο αποφεύγει οποιαδήποτε ευθύνη για τις ανισορροπίες που δημιουργήθηκαν. Είναι δε πολύ ενδιαφέρον, ο τρόπος που έχουν περάσει στην καθομιλουμένη οι όροι «κέντρο» και «περιφέρεια», χωρίς να το καταλάβουμε.

Στην σημερινή κρίση, η ευθύνη του κέντρου είναι πολύ μεγαλύτερη από ότι ήταν το 1982, ή το 1997. Αυτό είναι που σχεδίασε ένα ελαττωματικό νομισματικό σύστημα, ενώ στη συνέχεια δεν φρόντισε να το διορθώσει.

 

Στην δεκαετία του 1980, η Λατινική Αμερική υπέστη μια ολόκληρη χαμένη δεκαετία. Κάτι ανάλογο περιμένει σήμερα την Ευρώπη.

Στην αρχή της κρίσης, η διάλυση της ευρωζώνης θεωρούνταν αδιανόητη. Τα περιουσιακά στοιχεία, τα κέρδη, τα ρίσκα και οι ζημιές, ήταν τόσο αλληλένδετα μέσα στην νομισματική ένωση, που μια διάλυσή της θα οδηγούσε σε σίγουρη καταστροφή.

Όσο όμως προχωρούσε η κρίση, το όλο οικονομικό σύστημα επαναπροσδιορίστηκε επάνω σε εθνικές γραμμές. Αυτή η τάση γιγαντώθηκε τους τελευταίους μήνες.

Η μακροπρόθεσμη επανακεφαλαιοποίηση από πλευράς της ΕΚΤ, επέτρεψε στις ισπανικές και ιταλικές τράπεζες να αγοράσουν τα ομόλογα των κυβερνήσεων τους και να βγάλουν κέρδη. Παράλληλα, οι τράπεζες ξεφορτώθηκαν περιουσιακά στοιχεία εκτός των εθνικών τους συνόρων και οι διαχειριστές των ρίσκων προσπάθησαν να ισοσκελίσουν τα περιουσιακά στοιχεία στο εσωτερικό της χώρας, αντί σε ολόκληρη την ευρωζώνη.

Αν αυτό συνεχιστεί για μερικά ακόμη χρόνια, η διάλυση της ευρωζώνης θα μπορεί να γίνει χωρίς να συνοδευτεί από κατάρρευση. Θα άφηνε όμως τις δανείστριες χώρες με πολλά ανοιχτά δάνεια, που δύσκολα θα μπορούσαν να εισπράξουν. Πέρα από τις διακρατικές μεταφορές και διασφαλίσεις, την 30/4, τα χρήματα που η περιφέρεια χρωστούσε στην γερμανική Bundesbank, ανέρχονταν στα €644 δισεκατομμύρια, ποσό που συνεχώς αυξάνεται λόγω της φυγής κεφαλαίων.

Για αυτό και η κρίση μεγαλώνει. Οι εντάσεις στις χρηματαγορές είναι πολλές. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Βρετανία, που διατήρησε τον έλεγχο του νομίσματός της και σήμερα απολαμβάνει τα χαμηλότερα επιτόκια δανεισμού στην ιστορία της, την ίδια ώρα που αυτά της Ισπανίας έχουν πιάσει ιστορικό ρεκόρ.

Η πραγματική οικονομία της ευρωζώνης πέφτει, ενώ η Γερμανία ανθίζει. Αυτό αποδεικνύει ότι η απόκλιση μεγεθύνεται. Παράλληλα, η πολιτική και κοινωνική δυναμική διευκολύνει την πορεία διάλυσης. Η κοινή γνώμη, όπως εκφράστηκε στις τελευταίες εκλογές, είναι εναντίον της λιτότητας, και αυτή η τάση θα συνεχιστεί, μέχρι η σημερινή πολιτική αντιστραφεί οριστικά. Κάποιος πρέπει να υποχωρήσει.

Η δική μου άποψη είναι ότι οι αρχές έχουν ένα παράθυρο τριών μηνών, για να διορθώσουν τα λάθη τους και να αντιστρέψουν την τρέχουσα τάση. Για να γίνει κάτι τέτοιο, απαιτούνται εξαιρετικά πολιτικά μέτρα που θα επαναφέρουν τις ομαλές συνθήκες, μέτρα που θα πρέπει να συμβαδίζουν με τις ισχύουσες συμφωνίες, τα οποία θα μπορούσαν να τροποποιηθούν αργότερα, όταν θα υπάρχει μια πιο ομαλή ατμόσφαιρα, ώστε να αποφευχθούν μελλοντικές ανισορροπίες.

Είναι δύσκολο, αλλά όχι αδύνατο, να πούμε ποια θα πρέπει να είναι αυτά τα εξαιρετικά μέτρα. Μέτρα που θα πρέπει να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα τα προβλήματα χρέους, αλλά και των τραπεζών, χωρίς να αμελήσουν να μειώσουν την απόκλιση στην ανταγωνιστικότητα.

Η ευρωζώνη χρειάζεται μια τραπεζική ενοποίηση. Μια πανευρωπαϊκή διασφάλιση των καταθέσεων, για να αποφευχθούν τα bank runs.  Μια ευρωπαϊκή πηγή χρηματοδότησης για την επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, και μια πανευρωπαϊκής εμβέλειας επιτήρηση και νομοθεσία. Τα χρεωμένα κράτη χρειάζονται μια ανακούφιση επί των δανειακών τους βαρών. Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να γίνει αυτό, αλλά όλοι απαιτούν την ενεργή στήριξη του Βερολίνου.

Και εκεί είναι που έγκειται το μεγάλο εμπόδιο. Οι γερμανικές αρχές εργάζονται πυρετωδώς να βρουν προτάσεις εν όψει της συνόδου κορυφής της ΕΕ στα τέλη του μήνα, αλλά όλα συντείνουν στο ότι οι προτάσεις αυτές είναι το ελάχιστο όσων ζητάνε οι υπόλοιποι, κάτι που σημαίνει, μια προσωρινή μόνο ανακούφιση, για μια ακόμη φορά.

Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη καμπή. Η ελληνική κρίση μάλλον θα κλιμακωθεί το φθινόπωρο, ακόμη και αν οι επερχόμενες εκλογές βγάλουν κυβέρνηση η οποία θα τηρήσει τους όρους της δανειακής σύμβασης της χώρας. Το φθινόπωρο όμως, η γερμανική οικονομία θα εξασθενεί, και η Μέρκελ θα δυσκολευτεί πολύ να πείσει τους ψηφοφόρους της να αναλάβουν επιπρόσθετα οικονομικά βάρη για χάρη της Ευρώπης.

Αν δεν προκύψει κάποιο ατύχημα του στυλ Lehman Brothers, η Γερμανία μάλλον θα κάνει ότι χρειάζεται να κρατηθεί το ευρώ ζωντανό, αλλά η ΕΕ θα αλλάξει ριζικά μορφή, και δεν θα μοιάζει καθόλου με την ανοιχτή κοινωνία που οραματίστηκαν κάποιοι.  Ο διχασμός μεταξύ των δανειστών και των οφειλετών θα μετατραπεί σε κάτι το μόνιμο, με την Γερμανία να κυριαρχεί, και την περιφέρεια να είναι μονίμως σε ύφεση.

Αυτή η κατάσταση θα δημιουργήσει υποψίες για τον ρόλο της Γερμανίας στην Ευρώπη, αν και οποιαδήποτε σύγκριση με την Γερμανία του παρελθόντος είναι αδόκιμη. Η παρούσα κατάσταση δεν είναι αποτέλεσμα προσχεδιασμού, αλλά αποτέλεσμα έλλειψης κάτι τέτοιου. Πρόκειται για μια τραγωδία πολιτικών λαθών. Η Γερμανία είναι μια λειτουργούσα δημοκρατική κοινωνία, με μια μεγάλη πλειοψηφία που είναι υπέρ της ανοιχτής κοινωνίας. Όταν οι Γερμανοί πολίτες αντιληφτούν τις συνέπειες, ας ελπίσουμε πως δεν θα είναι αργά, τότε θα θελήσουν να διορθώσουν τα σφάλματα στον αρχικό σχεδιασμό του ευρώ.

Αυτό που χρειάζεται λοιπόν, είναι: Μια ευρωπαϊκή δημοσιονομική αρχή που θα θέλει και θα μπορεί να ελαφρύνει το βάρος του χρέους της περιφέρειας, καθώς και μια τραπεζική ένωση. Η ανακούφιση του χρεωστικού βάρους μπορεί να έρθει σε πολλές μορφές, και όχι μόνο σε αυτήν των ευρωομολόγων. Μπορεί να είναι υπό όρους, και σύμφωνα με το δημοσιονομικό σύμφωνο. Η απειλή της απόσυρσης της ανακούφισης σε περίπτωση μη συμμόρφωσης κάποιου αρκεί για να υπάρχει προστασία από τον ηθικό κίνδυνο.

Εξαρτάται λοιπόν από την Γερμανία, αν θα θελήσει να αναλάβει τις ευθύνες της ηγεσίας της, την οποία της την έφεραν οι οικονομικές της επιτυχίες.

project-syndicate.org

S.A.

ΣΧΟΛΙΑ

Δεν υπάρχουν σχόλια στο άρθρο! Γράψτε το πρώτο σχόλιο!

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.