#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
22/09/2012 12:00
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Μέρκελ-Θάτσερ: βίοι ΟΥΔΟΛΩΣ παράλληλοι



 

Πριν ξεκινήσουμε, δύο παρατηρήσεις/συντεταγμένες:

Πρώτον, όταν κανείς συγκρίνει τον οποιονδήποτε με κάποιον πολιτικό του παρελθόντος, μάλλον δεν έχει και τόσο νόημα να το πράττει συγκρίνοντας λέξη προς λέξη την πολιτική τους πρακτική, τις επιμέρους πολιτικές τους: οι συνθήκες αλλάζουν με τις δεκαετίες, και οι «αντίστοιχες» πολιτικές δεν είναι πλέον και τόσο αντίστοιχες. Όταν η Θάτσερ εφήρμοζε την δική της εκδοχή φιλελευθερισμού («θατσερισμός»), μια τέτοια ριζική μορφή φιλελευθερισμού ήταν μια νέα θεωρία, ένα ιδεολογικό πρόταγμα για να αντικατασταθεί ένας παρηκμασμένος κρατισμός - δεν είχε κακοφορμίσει όπως σήμερα, με την συντελεσμένη αποχαλίνωση της χρηματιστηριακής εκδοχής του χρήματος και τις συνέπειές της. Ήταν ένα νέο στοιχείο που επεχειρείτο ως κομμάτι της λύσης, δεν ήταν δεδομένο ως κομμάτι του προβλήματος. Θα ήταν λάθος να συγκρίνουμε την τότε Θάτσερ, που ήρθε αποφασισμένη να σπάσει γόρδιους δεσμούς -  και τους έσπασε, με κάποιον που προωθεί σήμερα, στην δύση του 2012, περαιτέρω «νεοφιλελεύθερη» πολιτική, όπως έχουμε μάθει να την ονομάζουμε. Αντιθέτως, μια τέτοια σύγκριση θα είχε νόημα με άλλες συντεταγμένες: αυτές της πολιτικής βούλησης, της αποτελεσματικότητας, του ήθους, της εφαρμογής ή μη εφαρμογής συγκεκριμένων ιδεών/θεωριών/αξιών, της γενικώτερης πολιτικής κατεύθυνσης, της έμπρακτης ανιδιοτέλειας ή φιλοπατρίας, της αντίστιξης conviction politics και consensus politics. Μια τέτοια σύγκριση, ναι, έχει νόημα. Με την επικέντρωση όμως στα επιμέρους δέντρα (των επιμέρους πολιτικών επιλογών), χάνουμε σίγουρα το δάσος.

Δεύτερον, υπάρχει μια πανευρωπαϊκή τάση μετά την πρωθυπουργία της Θάτσερ να συγκρίνουμε ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ γυναίκα πολιτικό με φιλοδοξίες ή αξιώσεις με την Μάργκαρετ Θάτσερ, επί τη βάσει απλώς και μόνο του φύλου της. Ευτυχώς, δεν έχουμε φτάσει στην Ελλάδα σε νοσηρές συγκρίσεις απίθανης ακρισίας τύπου «Άννα Διαμαντοπούλου (ή Ντόρα Μπακογιάννη): η ελληνίδα Θάτσερ;» (και ίσα ίσα που γλιτώσαμε τη σύγκριση με την... Εύα Καϊλή επί διαφοροποιήσεώς της: ευτυχώς ουδείς εφημερογράφος το διέπραξε), όμως η τάση εμφανίζεται παντού. Πολύ πιο ενδιαφέρουσα θα ήταν η σύγκριση με άλλους πολιτικούς παρόμοιων χαρακτηριστικών ανεξαρτήτως φύλου, όμως τα ΜΜΕ επιμένουν να επικεντρώνονται στην επιφάνεια.

Τούτων λεχθέντων, η σύγκριση της γερμανίδας Καγκελαρίου με την βαρώνη Θάτσερ έχει μακρά ιστορία. Το προφανές: γυναίκες πολιτικοί τίθενται επικεφαλής ανδροκρατούμενων, συντηρητικών κομμάτων, και ηγεμονεύουν. Ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι ότι αμφότερες προέρχονται από ιδιαιτέρως θρήσκες προτεσταντικές οικογένειες, καθώς και ότι αμφότερες σπούδασαν σοβαρή χημεία στο πανεπιστήμιο: η μεν με διδακτορικό κβαντικής χημείας, η δέ στην Οξφόρδη. Οι ομοιότητες δεν σταματούν εδώ, μα καταλήγουν στο ότι αμφότερες πέτυχαν την προσωπική τους συντηρητική ηγεμονία όχι μόνον στην χώρα τους, μα κατ' ουσίαν σε όλην την Ευρώπη, καθιστάμενες η καθεμιά στην εποχή της μάλλον η ισχυρότερη γυναίκα του κόσμου. Αρθρα επί άρθρων επί άρθρων κι άλλων άρθρων παραλληλίζουν τις δύο γυναίκες, ενώ αποδίδονται στην Μέρκελ τίτλοι «θατσερικού» τύπου όπως Iron Lady, Iron Frau ή Eiserne Kanzlerin.

Να σημειωθεί ότι η Άνγκελα Μέρκελ επιδιώκει με σαφήνεια αυτήν την σύγκριση: δεν είναι τυχαίο ότι το κόμμα της, το CDU, έχει «λανσάρει» το χαϊδευτικό Angie, το οποίο ναι μεν προκύπτει από το Angela αλλά δεν συναντάται συχνά στην Γερμανία: αντιθέτως, πρόκειται για μια ευθεία αναφορά στην Maggie. Το κόμμα παρέχει στους οπαδούς του μεγάλα πορτοκαλί πλακάτ με το όνομα Angie σε τεράστια γράμματα για τις κομματικές συνάξεις, καταδεικνύοντας το εγχείρημα του παραλληλισμού.

Όμως, πιστεύουμε σθεναρώς ότι οι πολιτικοί βίοι της Μέρκελ και της Θάτσερ μόνο παράλληλοι δεν είναι. Για την ακρίβεια, είναι εντελώς αντίθετοι.

Θεμελιώδες χαρακτηριστικό της Θάτσερ ήταν το πρόταγμα των conviction politics έναντι των consensus politics: ότι η πολιτική πρέπει να αναβλύζει από συγκεκριμένες πεποιθήσεις, συγκεκριμένες ιδέες, συγκεκριμένες αρχές και συγκεκριμένες αξίες. Σε απόλυτη αντιδιαστολή στέκεται η «πολιτική των συναινέσεων»: «Για μένα, η 'συναίνεση' μοιάζει να είναι η διαδικασία απόρριψης κάθε πεποιθήσεως, κάθε αρχής, κάθε αξίας, κάθε πολιτικής. Είναι λοιπόν κάτι στο οποίο κανείς δεν πιστεύει και στο οποίο κανείς δεν φέρνει αντίρρηση». Απόρροια αυτής της λογικής είναι η απολύτως ξεκάθαρη στάση, ακόμα κι όταν αυτή ήταν εξαιρετικά αμφιλεγόμενη, όπως οι φοβερές διαφωνίες της Θάτσερ για ένα συγκεκριμένο είδος ευρωπαϊκής ενοποίησης (...η οποία, παρεμπιπτόντως, δεν είναι και στα καλύτερά της σήμερα), καθώς και η διαβεβαίωσή της ότι η Μ. Βρεττανία δεν θα μπει στο Ευρώ για τα επόμενα 700 χρόνια. Σε απόλυτη αντίθεση, η Καγκελάριος Μέρκελ πρεσβεύει διαρκώς μια θολούρα: δηλώνει φανατικά φιλοευρωπαΐστρια (και χαρακτηρίζει ωσαύτως την κυβέρνησή της), μα αρνείται κάθε συζήτηση για Ευρωομόλογα ακόμα κι όταν όλη η Ευρώπη φωνάζει πως αυτά είναι μονόδρομος (δηλαδή, όταν όλη η Ευρώπη της φωνάζει το θατσερικό TINA: "There is no alternative"). Είναι σαφές ότι προωθεί μόνο μια Ευρώπη όπου η Γερμανία θα έχει υπερβολικά σημαίνοντα, ηγεμονεύοντα ρόλο, μια Γερμανία που μόνο θα κερδίζει από την ενοποίηση δίχως να χάνει, και δεν διανοείται καν μιαν Ευρωπαϊκή Ένωση εμπράκτως ίσων εταίρων. Όμως δεν το ομολογεί, δεν το παραδέχεται, και αντ' αυτού μακρυγορεί για το ευρωπαϊκό όραμα, την ευρωπαϊκή ενοποίηση, την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη κλπ. Δεν μας λέει καθαρά τί θέλει και κυρίως τί ΔΕΝ θέλει. Μια θολούρα. Μια ασάφεια. Μια ανειλικρίνεια, με μπόλικες δόσεις feel good φαινομενικά φανατικού φιλοευρωπαϊσμού. Δηλαδή, ακριβώς το αντίθετο από την «επιθετική» ευθύτητα της Μάργκαρετ Θάτσερ. Γι' αυτό και, την ίδια στιγμή που η ίδιαη Μέρκελ ορκίζεται στην Ευρώπη και στο Ευρώ, ο Economist την κατηγορεί -όχι δίχως έρεισμα- ότι απεργάζεται την διάλυσή τους.

Δεύτερο χαρακτηριστικό που απορρέει από το προηγούμενο: έχοντας συγκεκριμένη και ξεκάθαρη θέση, η Θάτσερ είχε επίσης συγκεκριμένη στρατηγική. Όμως, όπως γράφει το Spiegel, η Μέρκελ δεν έχει στρατηγική, παρά μόνο ελάσσονες στρατηγισμούς. Αργεί όσο γίνεται να πάρει αποφάσεις, εξαντλεί όσο την παίρνει τα χρονικά περιθώρια, και μετά συνήθως προβαίνει σε μια «μικρο-απόφαση» με σκοπό να διατηρηθεί το status quo όσο γίνεται ίδιο και απαράλλακτο, σε μια διαρκή εξαγορά χρόνου με αβέβαιη κατάληξη.

Θα μπορούσε κανείς να συνεχίσει επ' άπειρον, μα θα κατέληγε στο ίδιο συμπέρασμα: η σύγκριση Μέρκελ και Θάτσερ είναι σε μεγάλο βαθμό ανεδαφική, διότι δεν είναι φτιαγμένες από το ίδιο «μέταλλο». Η αυθαίρετη σύγκριση εξισώνει την πολιτική ισχύ και την έμπρακτη αποφασιστικότητα που αναβλύζει από την αταλάντευτη πολιτική βούληση της εκδοχής της πολιτικής ως conviction politics με αυτήν που προκύπτει από την έμφοβη και ενίοτε ανειλικρινή διαχείριση μιας ούτως ή άλλως προνομιακά ισχυρής κατάστασης (αυτήν της Γερμανίας), διατηρώντας ισορροπίες και εν πολλοίς παίζοντας ένα διαρκές κρυφτό. Δηλαδή, εξισώνει τα αντίθετα.

Σωτήρης Μητραλέξης

ΣΧΟΛΙΑ

  1. Ελευθερία avatar
    Ελευθερία 22/09/2012 13:04:44

    Ωραίο άρθρο! Όντως, η δικαιωμένη από τις εξελίξεις Θάτσερ ήταν κατά του ενιαίου νομίσματος προβλέποντας την κατάργηση του εθνικού χαρακτήρα και την αποδυνάμωση της εθνικής οικονομίας της κάθε χώρας που θα συμμετείχε σε αυτό με εξαίρεση τα ήδη ισχυρά κράτη και κυρίως την Γερμανία, ενώ η Μέρκελ, και μάλιστα μετά από όλα αυτά, ζητάει περαιτέρω πολιτική ενοποίηση. Οι Άγγλοι πρέπει να την ανακηρύξουν σε Αγία που τους γλίτωσε από τα χειρότερα αν και τότε "έκραζαν" τον ευρωσκεπτισμό της ο οποίος στο τέλος την έριξε.
    Επίσης επί Θάτσερ η Βρετανία βγήκε από το ΔΝΤ και έγινε δυνατή, ενώ επί Μέρκελ ευρωπαϊκό κράτος μπήκε σε αυτό. Η Θάτσερ πίστευε στον Χάγιεκ, η Μέρκελ πάλι ήταν πρώην (?) κομμουνίστρια... Δεν υπάρχει σύγκριση παρά μόνο εκείνη των αντιθέσεων.

    υγ: Η κα Διαμαντοπούλου είναι η Σεγκολέν της Ελλάδας... τρομάρα δική της και της Ελλάδας...

    • Σωτ Μητραλ avatar
      Σωτ Μητραλ @ Ελευθερία 22/09/2012 13:47:37

      Γιὰ μένα ἡ πιὸ σημαντικὴ διαφορὰ εἶναι ὅτι μὲ τὴν Θάτσερ ΗΞΕΡΕΣ ΤΙ ΗΘΕΛΕ καὶ μποροῦσες νὰ τοποθετηθεῖς ἀναλόγως, ἐνῷ ἡ Μέρκελ ἔχει ἀναγάγει τὸ «τὰ μασάω» σὲ ὕψιστη τέχνη...

    • GLAD avatar
      GLAD @ Ελευθερία 22/09/2012 15:39:27

      Πολλές φορές όμως σκέφτομαι , μήπως η τραγωδία είναι ότι ακριβώς δεν είναι η Μ. Βρετανία στην Ευρωζώνη. Οι ισορροπίες των πολύ ισχυρών χωρών φαίνονται ανύπαρκτες , επειδή η Γαλλία "μοιάζει" να είναι ¨λίγη".
      Επίσης οι Βρετανοί αναμφίβολα έχουν γνώση της εξωευρωπαικής πραγματικότητας - που οι Γερμανοί φαίνεται ότι μάλλον τώρα μαθαίνουν - και σημαντικές επιρροές - που οι Γερμανοί μάλλον σίγουρα δεν έχουν.

      • Ελευθερία avatar
        Ελευθερία @ GLAD 23/09/2012 00:16:12

        Ακόμα κι αν υπήρχε ισορροπία της τραμπάλας μέσα από την τριβή των δυνατών, κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά ότι εμείς θα κερδίζαμε κάτι ειδικά από τη στιγμή που θα εξακολουθούσαμε να είμαστε ανίκανοι να διαμορφώσουμε το παραμικρό στο οποιοδήποτε επίπεδο...

        Θεωρητικά μιλάμε, αλλά εγώ θα πόνταρα στο ότι την επόμενη στιγμή που θα γινόταν γνωστό πως ο μεγάλος στοχαστής πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς και ο υπουργός του μας φέρνουν πακέτο το ΔΝΤ, με τη σύμφωνη γνώμη του γαλλογερμανικού άξονα, οι Άγγλοι θα ασκούσαν βέτο να μας πετάξουν με συνοπτικές διαδικασίες έξω από όλους τους θεσμούς της Ένωσης. Στο όνομα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης πάντα.

  2. franc avatar
    franc 22/09/2012 13:19:43

    Ενα κοινό σημείο όντως έχουν οι δύο κυρίες: λειτούργησαν και οι δύο ως "χρήσιμες ηλίθιες" των Υπερτραπεζιτών .
    Η μία τους 'απελευθέρωσε" τις τράπεζες μέχρι απόλυτης ασυδοσίας και η άλλη τους άνοιξε την κερκόπορτα της ΕΕ με την απαγόρευση τυπώματος Ευρώ που επέβαλε στην ΕΚΤ για μυστηριώδεις λόγους, ώστε να κάνουν ισως την πιό μεγάλη τους μπάζα σε πραγματικό χρήμα απο το 1989 και εντεύθεν...Και μετά μας κατηγορούν ως αντιφεμινιστές όταν λέμε : γυναίκες.......

  3. Εθνικιστης avatar
    Εθνικιστης 22/09/2012 14:37:06

    Αλλη μια διαφορα:

    Η Θατσερ ειχε πει οτι το ευρω θα ηταν απωλεια της μεγαλυτερης δυναμης του Βρετανικου Κοινοβουλιου: της νομισματικης πολιτικης. Κοντολογοις, οχι μονο δεν ηταν υπερ του ευρω, αλλα δεν ηταν υπερ ουτε στην ανεξαρτησια της κεντρικης τραπεζας (κατι το οποιο η Μερκελ βαζει παντα ως κοκκινη γραμμη, μην πειραξουμε τον Ντραγκι).

  4. Γεωργία avatar
    Γεωργία 23/09/2012 13:33:09

    Ακριβώς..ΟΥΔΟΛΩΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΙ.
    Η Θάτσερ ήθελε να εφαρμοστεί στην ΕΕ, ότι και στο ΗΒ.
    Αντίθετα, η Μέρκελ εφαρμόζει άλλα στην Γερμανία και άλλα στην ΕΕ.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.