#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
11/06/2013 07:15
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Λιτότητα και αποηθικοποίηση



Η υψηλή ανεργία που έχουμε σήμερα στην Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και αλλού είναι μια τραγωδία, όχι μόνο λόγω της συνολικής απώλειας παραγωγής που αυτό συνεπάγεται, αλλά και λόγω του προσωπικού και συναισθηματικού κόστους για τους ανέργους, που δεν είναι μέρος της λειτουργικής κοινωνίας, γράφει ο Robert J. Shiller, Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Yale.

Η λιτότητα, σύμφωνα με ορισμένους θιασώτες της, υποτίθεται ότι θα βελτιώσει την ηθική. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον, υπερασπιστής της λιτότητας, πιστεύει ότι το πρόγραμμά του μειώνει την «εξάρτηση από την πρόνοια», επαναφέρει την «αυστηρότητα» και ενθαρρύνει όσους «πράττουν, δημιουργούν, επιβεβαιώνουν τη ζωή».

Ομοίως, ο γερουσιαστής των ΗΠΑ Πολ Ράιαν λέει ότι το πρόγραμμά του είναι μέρος ενός σχεδίου για την προώθηση της «δημιουργικότητας και του επιχειρηματικού πνεύματος».

Κάποια είδη προγραμμάτων λιτότητας μπορεί να ενισχύσουν πραγματικά το ηθικό. Οι μοναχοί βρίσκουν το νόημα της ζωής τους σε ένα πιο αυστηρό περιβάλλον και θεωρείται ότι τα στρατιωτικά στρατόπεδα χτίζουν χαρακτήρα. Αλλά το είδος της δημοσιονομικής λιτότητας που εφαρμόζεται τώρα έχει ως άμεσο αποτέλεσμα την ανεργία και δίνει στους ανθρώπους την αίσθηση της απόρριψης και του αποκλεισμού. Κάποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι ένα ξόρκι για την ανεργία θα μπορούσε να είναι μια περίοδος περισυλλογής, αποκατάστασης των προσωπικών συνδέσεων και επιστροφής στις θεμελιώδεις αξίες. Ορισμένοι οικονομολόγοι πίστευαν ακόμη εδώ και καιρό ότι θα πρέπει να απολαμβάνουμε πολύ περισσότερο ελεύθερο χρόνο. Ο Τζον Μέιναρντ Κέινς, το 1930, στο δοκίμιό του «Οικονομικές δυνατότητες των εγγονών μας», σκέφτηκε ότι σε εκατό χρόνια, δηλαδή μέχρι το 2030, τα υψηλότερα εισοδήματα θα μείωναν τη μέση εργάσιμη ημέρα σε μόλις τρεις ώρες για ένα σύνολο εργασιακής εβδομάδας μόλις 15 ωρών.

Ενώ απομένουν ακόμη 17 χρόνια, φαίνεται ότι απέχουμε πολύ από αυτό το σημείο του Κέινς. Το ίδιο και o Ρόμπερτ Θίομπολντ, ο οποίος το 1963, στο βιβλίο του «Ελεύθεροι άνθρωποι και ελεύθερες αγορές» αμφισβήτησε την αποστροφή του λαού προς την υψηλή ανεργία. Υποστήριξε ότι «μπορούμε να έχουμε ουσιαστικό ελεύθερο χρόνο και όχι καταστροφική ανεργία» και ότι δεν χρειαζόμαστε «μια στροβιλιζόμενη οικονομία που εξαρτάται από την ψυχαναγκαστική κατανάλωση».  Αλλά το να βρούμε  κάτι ικανοποιητικό να κάνουμε με το χρόνο μας φαίνεται αναπόφευκτα ότι συνεπάγεται κάποιο είδος εργασίας: ο «ουσιαστικός ελεύθερος χρόνος» φθείρεται μετά από λίγο. Οι άνθρωποι φαίνεται πως θέλουν να εργάζονται περισσότερο από τρεις ώρες την ημέρα, ακόμα κι αν είναι μια εργασία συναρμολόγησης. Και η ευκαιρία να εργαστούν θα πρέπει να είναι μια βασική ελευθερία.

Η ανεργία είναι ένα προϊόν του καπιταλισμού: οι άνθρωποι που δεν χρειάζονται πλέον, απλά απολύονται. Στο παραδοσιακό οικογενειακό αγρόκτημα δεν υπήρχε ανεργία. Η λιτότητα εκθέτει την έλλειψη της διαπροσωπικής σύνδεσης της σύγχρονης οικονομίας και του ηθικού κόστους που αυτή συνεπάγεται. Ο επιμερισμός της εργασίας μπορεί να κρατήσει περισσότερους ανθρώπους οριακά συνδεδεμένους με τις θέσεις εργασίας τους σε μια οικονομική ύφεση, διατηρώντας έτσι την αυτοεκτίμησή τους. Αντί μια εταιρεία να απολύσει το 25% του εργατικού δυναμικού της σε μια ύφεση, θα μπορούσε να μειώσει προσωρινά τις ώρες των εργαζομένων από, ας πούμε, οκτώ ημερησίως σε έξι. Όλοι θα παραμείνουν στις θέσεις τους και όλοι θα έρθουν λίγο πιο κοντά στο ιδανικό του Κέινς. Ορισμένες χώρες, κυρίως η Γερμανία, έχουν ενθαρρύνει αυτή την προσέγγιση.

Αλλά ο επιμερισμός της εργασίας δημιουργεί τεχνικά προβλήματα αν αυξηθεί ξαφνικά για να αντιμετωπιστεί μια οικονομική κρίση όπως αυτή που βιώνουμε σήμερα. Τα προβλήματα αυτά εμποδίζουν την απότομη κίνηση προς το ιδανικό του περισσότερου ελεύθερου χρόνου που διακήρυξαν στοχαστές όπως ο Κέινς και ο Θίομπολντ. Ένα πρόβλημα είναι ότι οι εργαζόμενοι έχουν πάγια έξοδα, όπως η μεταφορά στην εργασία ή κάτι σχετικό με την υγεία, που δεν μειώνονται όταν κόβονται οι ώρες (συνεπώς και οι μισθοί). Τα χρέη και οι υποχρεώσεις τους έχουν καθοριστεί ανάλογα. Θα μπορούσαν να έχουν αγοράσει ένα μικρότερο σπίτι αν ήξεραν ότι θα μειώνονταν οι ώρες τους, αλλά πλέον είναι δύσκολο να συρρικνώσουν αυτό που έχουν αγοράσει.

Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι μπορεί να είναι δύσκολο να μειώσεις τη δουλειά του καθενός κατά το ίδιο ποσό, διότι ορισμένες θέσεις εργασίας εξαρτώνται από την παραγωγή, ενώ άλλες όχι. Στο βιβλίο του «Γιατί οι μισθοί δεν μειώνονται κατά τη διάρκεια μιας ύφεσης», ο Τρούμαν Μπιούλι του Πανεπιστημίου του Yale αναφέρθηκε σε μια εκτενή σειρά συνεντεύξεων με στελέχη επιχειρήσεων που ασχολούνται με τον καθορισμό των μισθών και τις απολύσεις. Βρήκε ότι πίστευαν πως ένα σοβαρό ηθικό πρόβλημα θα προέκυπτε από τη μείωση των ωρών και των πληρωμών κατά τη διάρκεια μιας ύφεσης. Στη συνέχεια, όλοι οι εργαζόμενοι θα άρχιζαν να αισθάνονται σαν να μην είχαν μια πραγματική δουλειά.

Σε συνεντεύξεις του με μάνατζερ, του είπαν ότι είναι καλύτερο (τουλάχιστον κατά την άποψη των μάνατζερ), αν ο πόνος της μείωσης των εργαζομένων συγκεντρωθεί σε μερικούς ανθρώπους, των οποίων η γκρίνια δεν ακούγεται από τους υπόλοιπους εργαζόμενους. Οι εργοδότες ανησυχούν για το ηθικό στον χώρο εργασίας, όχι για το ηθικό των εργαζομένων που απολύουν. Το κατεστραμμένο ηθικό τους σίγουρα επηρεάζει τους άλλους ως ένα είδος εξωτερικότητας, η οποία έχει πολύ μεγάλη σημασία. Αλλά αυτό δεν έχει σημασία για την εταιρεία που τους έχει απολύσει.

Ίσως θα μπορούσαμε όλοι να είμαστε ευτυχισμένοι δουλεύοντας λιγότερες ώρες, εάν η πτώση αυτή αντανακλούσε τη σταδιακή κοινωνική πρόοδο. Αλλά δεν είμαστε ευχαριστημένοι με την ανεργία που προκύπτει από μια ξαφνική δημοσιονομική κρίση. Γι’ αυτό η ξαφνική λιτότητα δεν μπορεί να οικοδομεί ηθική. Για την ηθική, χρειαζόμαστε ένα κοινωνικό συμβόλαιο που βρίσκει ένα σκοπό για τον καθένα, έναν τρόπο που θα δείχνει πως κάποιος είναι μέρος της κοινωνίας με το να είναι κάποιου είδους εργαζόμενος.

Και για αυτό χρειαζόμαστε οικονομικά κίνητρα - στην ιδανική περίπτωση, το φιλικό στο χρέος ερέθισμα που αυξάνει τους φόρους και τις δαπάνες εξίσου. Η αυξημένη φορολογική επιβάρυνση για όλους όσους απασχολούνται είναι ανάλογη της μείωσης των ωρών στον επιμερισμό εργασίας. Αλλά, αν οι αυξήσεις των φόρων δεν είναι πολιτικά σκόπιμες, οι πολιτικοί θα πρέπει να προχωρήσουν  με τις παλιομοδίτικες ελλειμματικές δαπάνες. Το σημαντικό είναι να επιτευχθούν οποιαδήποτε φορολογικά κίνητρα ενισχύουν τη δημιουργία θέσεων εργασίας και κάνουν τους ανέργους να επιστρέψουν στην εργασία.

project-syndicate

ΣΧΟΛΙΑ

  1. βαγόνι avatar
    βαγόνι 11/06/2013 09:18:59

    Το καθεστώς "ανεργίας" μπορεί να είναι μόνο προσωπική επιλογή...και ο
    καθένας αναλαμβάνει το κόστος αυτής της επιλογής...είναι απολύτως
    ανήθικο να εξαναγκάζεσαι σε ανεργία απο τη μορφή μιάς οικονομίας, την
    όποια δημοσιονομική συγκυρία,την όποια οικονομική κρίση!
    Ανήθικο για κάθε άτομο ξεχωριστά,για την οικογένεια,την κοινωνία,την
    στοιχειώδη εθνική συνοχή....μετά την κατάρευση του "υπαρκτού",που
    μετέβαλε τα άτομα σε κατηφείς δημοσίους υπαλλήλους,έρχεται η σειρά
    και του "αντιπάλου δέους"!...λίγο ενδιαφέρει άν αμφισβητηθεί καίρια απο
    μιά επελαύνουσα αυταρχική "δεξιά" ή "αριστερά"....η μόνη απάντηση παραμένει
    μιά ευρεία κοινωνική δημοκρατία,που ενσωματώνει και δεν σκλαβώνει ούτε
    περιθωριοποιεί πρόσωπα...μοιάζει σαν ουτοπία,είναι όμως η μόνη άξια λόγου
    διέξοδος,μετά απο κάποιες χιλιετίες ανθρώπινης παρουσίας και του όποιου
    πολιτισμού μπόρεσε να στοιχειοθετηθεί!

  2. DebbyTant avatar
    DebbyTant 11/06/2013 09:37:35

    Ειστε αδικοι. Ολοι νοιαζεστε για τους φτωχους κ ανεργους. Κανεις δε σκεφτεται τον πλουσιο. Ποσα εχει να κανει. Ποσες εργασιες με μεγαλα κερδη η ζημιες περνουν απ τα χερια του ποσο προσωπικο πρεπει να ελεγχει πως να εχει ελευθερο χρονο για να χαρει οτι κ οι φτωχοι. Θα επρεπε να υπαρχει κομμα για στηριξη πλουσιων. Και ψυχολογικη ηθικη στηριξη. Σκεφτομαι να φτιαξω ενα. Αλλα χρηματοδοτη που θα βρω.
    Θελετε να κανουμε ερανο?

  3. Zame avatar
    Zame 12/06/2013 10:41:16

    NAI ΣΑΦΩΣ το καθεστώς “ανεργίας” μπορεί να είναι μόνο ως προσωπική επιλογή.

    *Ισως από την προπώληση των προϊόντων βρίσκεις την χρηματοδότηση δεν χρειάζεται να υποχρεώνεσαι.
    οι πλούσιοι αυτό-εγκλωβίζονται..θεωρώ ποικιλοτρόπως..

    Λιτότητα η υπόδειξη της επιστήμης..!!
    Να πού η επιστήμη έχει σοβαρό πρόβλημα με την Ηθική..
    έτσι ενθαρρύνει & δίνει την δυνατότητα στην καραδοκούσα διαπλοκή να σφετεριστεί την διαχείριση της γνώσης..
    ελλειψη προνοησης..η εσκεμμένης εκμετάλλευσης..?

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.