Θα «τρώνε το ψωμί των ανθρώπων» τα ρομπότ στο μέλλον;
18/08/2015 13:06
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΧΟΛΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Θα «τρώνε το ψωμί των ανθρώπων» τα ρομπότ στο μέλλον;

Τρεις νέες εργασίες εξετάζουν τους φόβους ότι οι μηχανές θα αφήσουν τους ανθρώπους χωρίς δουλειά.

Ήδη από τη Βιομηχανική Επανάσταση υπήρξε κατά περιόδους πανικός για τον αντίκτυπο της αυτοματοποίησης. Η αντίσταση των εργατών στους αργαλειούς στις νέες μηχανές δημιούργησε το κίνημα των Λουδιτών, το οποίο σήμερα έχει γίνει συνώνυμο με όλους όσοι προσπαθούν μάταια να σταματήσουν την τεχνολογική πρόοδο. Τέτοιες ανησυχίες επανεμφανίστηκαν στην Αμερική στις αρχές της δεκαετίας του 1960, χάρη στην ταχεία αυτοματοποίηση της γεωργίας, παρά το γεγονός ότι η οικονομία ανθούσε. Και είναι ακόμη πιο διαδεδομένες στον πλούσιο κόσμο σήμερα, καθώς η πρόοδος της τεχνολογίας των πληροφοριών απειλεί θέσεις εργασίας που προηγουμένως φαίνονταν άτρωτες στην αυτοματοποίηση. Το αν αυτό το άγχος είναι δικαιολογημένο αυτή τη φορά εξετάζουν τρεις νέες μελέτες που δημοσιεύει η Journal of Economic Perspectives (Επιθεώρηση Οικονομικών Προοπτικών).

Το άγχος για την αυτοματοποίηση συνήθως επικεντρώνεται στο φαινόμενο της υποκατάστασης, σύμφωνα με το οποίο οι θέσεις εργασίας που κάποτε ανήκαν σε ανθρώπους καταλαμβάνονται από τις μηχανές –έχοντας την τύχη που είχαν οι Λουδίτες. Ο τρέχων φόβος είναι ότι τα όλο και πιο ευέλικτα ρομπότ θα αντικαταστήσουν την εργασία σε μια κλίμακα που δεν έχουμε ξαναδεί. Ωστόσο, η προηγούμενη εμπειρία δείχνει ότι η επικέντρωση στην υποκατάσταση δείχνει μόνο μέρος της εικόνας. Σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Ότορ, οικονομολόγο του MIT και συγγραφέα μιας από τις εργασίες, τα άτομα που έχουν μια ζοφερή άποψη για την αυτοματοποίηση αγνοούν τις πολλές θέσεις εργασίας που δημιουργούνται χάρη στην ύπαρξη των αποτελεσματικών νέων μηχανημάτων. Μόνο αυτό, όπως υποστηρίζει, μπορεί να εξηγήσει γιατί το ποσοστό του πληθυσμού που εργάζεται στην Αμερική αυξήθηκε κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, παρά την εκθαμβωτική τεχνολογική πρόοδο, ή γιατί η πτώση της απασχόλησης στον γεωργικό τομέα, από το 40% του εργατικού δυναμικού στο 2%, δεν οδήγησε σε μαζική ανεργία .

Μεταξύ του 1980 και του 2010, επισημαίνει ο Ότορ, ο αριθμός των τραπεζικών υπαλλήλων στην Αμερική αυξήθηκε στην πραγματικότητα παρά τη ραγδαία εξάπλωση των ΑΤΜ. Αυτό συνέβη επειδή η επανάσταση της πληροφορικής δεν ενεργοποίησε τις μηχανές μόνο για να δίνουν μετρητά. Επέτρεψε επίσης στους υπαλλήλους να μάθουν τι επιπλέον χρηματοοικονομικά προϊόντα ενδέχεται να ενδιαφέρουν τους πελάτες και να εξετάζουν τα αιτήματά τους. Οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργεί η τεχνολογία, λέει ο Ότορ, αντισταθμίζουν με το παραπάνω εκείνες που χάνονται μέσω της υποκατάστασης. Είναι απλά πιο εύκολο να προσδιοριστούν τα γνωστά επαγγέλματα που εξαφανίζονται, από το να προβλεφθούν τα νέα που δημιουργούνται στη θέση τους.

Οι σύγχρονοι τεχνο-απαισιόδοξοι υποστηρίζουν ότι υπάρχει πρόβλημα επειδή τόσες πολλές περισσότερες θέσεις εργασίας μπορούν πλέον να παραδοθούν σε μηχανές. Μια άλλη από τις τρεις εργασίες δείχνει ότι η πρόοδος στη νοημοσύνη των μηχανών μπορεί να είναι επαναστατική και όχι εξελικτική. Ο Τζιλ Πρατ, ειδικός σε θέματα ρομποτικής, αναδεικνύει δύο τεχνικές που θα μπορούσαν να προκαλέσουν μια τέτοια εξέλιξη. Η μία είναι το «cloud robotics», στην οποία τα ρομπότ μαθαίνουν το ένα από τον άλλο, οδηγώντας σε ραγδαία αύξηση των ικανοτήτων τους. Η δεύτερη είναι το «deep learning» (βαθιά μάθηση), στην οποία τα ρομπότ επεξεργάζονται τεράστιες ποσότητες δεδομένων για να ενισχύσουν τις ικανότητές τους, σχηματίζοντας ενώσεις που μπορούν να γενικευτούν. Η ενίσχυση των δύο αυτών προσεγγίσεων είναι μερικές πιο γενικές τάσεις, όπως η εκθετική αύξηση της διαθεσιμότητας και η ικανότητα της ασύρματης πρόσβασης στο internet, η αποθήκευση δεδομένων και η υπολογιστική ισχύς.

Εάν αυτή η δυνατότητα πραγματοποιούνταν, τα ρομπότ θα μπορούσαν να προσχωρήσουν από τις γραμμές παραγωγής όπου εκτελούν συγκεκριμένα καθήκοντα και να αναλάβουν έναν πολύ πιο διαφορετικό συνολικά ρόλο σε μεγάλα τμήματα της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένων και των χειρωνακτικών επαγγελμάτων. Ένα πολυδιαφημισμένο παράδειγμα θα ήταν τα οχήματα χωρίς οδηγούς, τα οποία θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τις δουλειές χιλιάδων οδηγών ταξί και μεταφορέων. Επιπλέον, υποστηρίζει ο Πρατ, οι εξελίξεις θα μπορούσαν να είναι τόσο γρήγορες, ώστε σε αντίθεση με προηγούμενα κύματα αυτοματισμού των ρομπότ, μπορεί να εκτοπίσουν ένα πολύ μεγαλύτερο μερίδιο του εργατικού δυναμικού σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα.

Ένας τρόπος για να σκεφτούμε τον αντίκτυπο της τεχνολογίας είναι κατηγοριοποιώντας τα καθήκοντα που εμπλέκονται σε οποιαδήποτε εργασία μεταξύ γνωστικών και χειροκίνητων, αφενός και ρουτίνας και μη-ρουτίνας από την άλλη πλευρά. Τα επαγγέλματα στη διοίκηση και σε επίπεδο μεσαίων στελεχών, τα οποία περιλαμβάνουν γνωστική εργασία αλλά και εργασίες ρουτίνας, είναι τα πιο ευάλωτα στην αυτοματοποίηση μέχρι στιγμής. Αντίθετα, οι εργαζόμενοι των οποίων η εργασία είναι γνωστική, αλλά δεν έχουν σε μεγάλο βαθμό ρουτίνα, έχουν επωφεληθεί σημαντικά από την τεχνολογική αλλαγή, δεδομένου ότι τους επιτρέπει να επεξεργάζονται και να παρουσιάζουν τις πληροφορίες πιο εύκολα. Ομοίως, πολλές μορφές χειροκίνητης απασχόλησης έχουν αποδειχθεί δύσκολο να γίνουν ηλεκτρονικά και έχουν μείνει, ως εκ τούτου, σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστες.

Αυτό εξηγεί ένα σχέδιο που έχει γίνει κοινό στις αγορές εργασίας των ανεπτυγμένων οικονομιών κατά τις τελευταίες δεκαετίες, σύμφωνα με το οποίο υπήρξε αύξηση της απασχόλησης τόσο στην κορυφή όσο και στον πυθμένα του φάσματος, αλλά μια «κοιλιά» στη μέση. Αλλά η εργασία του Πρατ δείχνει ότι αυτή η παρήγορη ανθεκτικότητα δεν μπορεί να διαρκέσει, καθώς οι μηχανές αρχίζουν να αναλαμβάνουν τις πρώην χειρωνακτικές εργασίες (χάρη στην πρόοδο της αυτοματοποίησης) και μη-ρουτίνας (χάρη στις βελτιώσεις στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης).

Ο Ότορ υποστηρίζει ότι πολλές θέσεις εργασίας εξακολουθούν να απαιτούν ένα μίγμα δεξιοτήτων, ευελιξίας και κρίσης. Αξιοποιούν τη «σιωπηρή» γνώση που απέχει πολύ από το να κωδικοποιηθεί ή να εκτελεστεί από ρομπότ. Επιπλέον, η αυτοματοποίηση είναι πιθανό να οριοθετηθεί, υποστηρίζει, καθώς οι πολιτικοί ανησυχούν για τις ευρύτερες κοινωνικές συνέπειες. Το πιο σημαντικό από όλα, ακόμα και αν καταστρέψει τόσες θέσεις εργασίας όσες φαντάζονται οι απαισιόδοξοι, θα δημιουργηθούν πολλές άλλες τις οποίες ακόμη δεν φανταζόμαστε και δεν μπορούν να γίνουν από τα ρομπότ.

Η δυσκολία πρόβλεψης των θέσεων εργασίας του μέλλοντος είναι το θέμα της τρίτης εργασίας, από ένα τρίο ιστορικών της οικονομίας, για την ιστορία του άγχους του αυτοματισμού. Το 1930, για παράδειγμα, ο Τζον Μέιναρντ Κέινς δημοσίευσε ένα περίφημο δοκίμιο που προέβλεψε ότι οι εγγόνια της γενιάς του σχεδόν δεν θα πρέπει να εργάζονται. Ο Κέινς το θεώρησε σημάδι προόδου, ενώ πολλοί φοβούνται σήμερα ένα τέτοιο αποτέλεσμα. Οι τρέχουσες προβλέψεις για τον αφανισμό των θέσεων εργασίας μπορεί να απέχουν πολύ από την απελπιστικά ρόδινη άποψή του.

economist.com

ΣΧΟΛΙΑ

Δεν υπάρχουν σχόλια στο άρθρο! Γράψτε το πρώτο σχόλιο!

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.