#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
19/01/2012 13:40
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Η αυτοκαταστροφή του καπιταλισμού



Ο Jeffrey Sachs είναι διευθυντής του «Earth Institute» στο πανεπιστήμιο Columbia University, ένας από τους νεότερους καθηγητές Οικονομικών του Harvard και συγγραφέας του ‘The Price of Civilization’ . Είναι επίσης αρχιτέκτονας της αποκαλούμενης «θεωρίας σοκ» που εφαρμόστηκε σε πολλές χώρες της ανατολικής Ευρώπης μετά την κατάρρευση του κομουνισμού.

Ο καπιταλισμός διατηρείται από το περίφημο παράδοξο του Adam Smith για το αόρατο χέρι: το ατομικό συμφέρον, που λειτουργεί μέσω των αγορών, τελικά οδηγεί στο κοινό καλό. Το παράδοξο αυτό όμως καταρρέει αν το παρατραβήξουμε. Αυτή είναι η δυσάρεστη θέση στην οποία βρισκόμαστε στις μέρες μας.

Η επιδίωξη του ατομικού συμφέροντος ενισχύει τον ανταγωνισμό, την κατανομή της εργασίας και την καινοτομία, αλλά δεν στηρίζει το κοινό καλό για τέσσερις λόγους.

Πρώτον, ο καπιταλισμός σταματά να λειτουργεί σε περιπτώσεις κατάρρευσης του ανταγωνισμού, που μπορεί να συμβεί επειδή υπάρχουν φυσικά μονοπώλια (στις υποδομές), λόγω εξωτερικών παραγόντων (που συχνά σχετίζονται με το περιβάλλον), αν πρόκειται για δημόσια αγαθά (όπως βασική επιστημονική γνώση) ή εξαιτίας ασύμμετρης πληροφόρησης (όπως συμβαίνει στις χρηματοοικονομικές απάτες).

Δεύτερον, ο καπιταλισμός εύκολα μπορεί να οδηγήσει σε μη αποδεκτή ανισότητα. Οι λόγοι για κάτι τέτοιο είναι μυριάδες: τύχη, ταλέντο, κληρονομιά, το γεγονός ότι ο νικητής κερδίζει όλες τις αγορές, απάτη, ίσως ακόμη και πιο ύπουλοι παράγοντες όπως η μετατροπή του πλούτου σε ισχύ ώστε να αποκτήσει κανείς ακόμη μεγαλύτερο πλούτο.

Τρίτον, το ατομικό συμφέρον αφήνει τις μελλοντικές γενιές στο έλεος των σημερινών γενιών. Η καταστροφή του περιβάλλοντος είναι μία κατάφωρη αδικία ως προς τις επόμενες γενιές και όχι ως προς τις διάφορες κοινωνικές τάξεις.

Τέταρτον, το ατομικό συμφέρον αφήνει εκτεθειμένο τον ευάλωτο ψυχικό μας μηχανισμό. Για να το θέσω πιο ωμά, η αντίληψη που έχουμε για το ατομικό συμφέρον, εάν δεν αποτελεί μέρος ενός μεγαλύτερου συστήματος αξιών, εύκολα μεταλλάσσεται σε αγιάτρευτη μορφή εθισμού στον υπερκαταναλωτισμό.

Για αυτούς τους λόγους, ο επιτυχημένος καπιταλισμός ουδέποτε στηρίχτηκε στην ηθική βάση του ατομικού συμφέροντος, αλλά αντιθέτως από την πρακτική του ατομικού συμφέροντος που όμως ενσωματώνεται σε μία ευρύτερη ομάδα αξιών. Ο Max Weber εξήγησε ότι οι αρχικοί καπιταλιστές, οι Καλβινιστές, επεδίωξαν κέρδη αναζητώντας αποδείξεις για τη σωτηρία.”Αποταμίευαν” σε βαθμό ασκητή ώστε να συγκεντρώσουν πλούτο για να αποδείξουν την ευλογία του Θεού και όχι για να χορτάσουν την δική τους καταναλωτική όρεξη.

Ο Keynes κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα αναφορικά με τους μηχανισμούς που θεμελίωσαν την Pax Britannica στα τέλη του 19ου αιώνα. Όπως το έθεσε, ο οικονομικός μηχανισμός κρατήθηκε ενωμένος επειδή εκείνοι που δήθεν είχαν τον πλούτο, απλώς παρίσταναν ότι τον δαπανούν.

Ο αμερικανικός καπιταλισμός, πιο κοσμικός και λιγότερο πατριωτικός, δημιούργησε τον δικό του τρόπο κοινωνικής αυτοσυγκράτησης. Ο μεγαλύτερος καπιταλιστής κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, ο Andrew Carnegie ανέπτυξε το «Ευαγγέλιο του Πλούτου» σύμφωνα με το οποίο ο μεγάλος πλούτος του επιχειρηματία δεν ήταν η μεγάλη ιδιοκτησία, αλλά η εμπιστοσύνη της κοινωνίας. 

Η δυσχερής κατάσταση του 21ου αιώνα είναι πως οι ηθικοί περιορισμοί έχουν ως επί το πλείστον εξαφανιστεί. Από τη μία πλευρά, το χέρι του ατομικού συμφέροντος είναι ζωντανό και κραταιό και αποδίδει πολλά σε παγκόσμια κλίμακα, τα οποία είναι καλά και σε ορισμένες περιπτώσεις πραγματικά αξιοσημείωτα. Από την άλλη πλευρά όμως, ο παγκόσμιος καπιταλισμός έχει καταρρίψει τους ηθικούς περιορισμούς. Το ατομικό συμφέρον δεν συμβαδίζει πλέον με ανώτερες αξίες.

Ο καταναλωτισμός είναι πλέον η επίγεια θρησκεία, περισσότερο από την επιστήμη ή τον ουμανισμό ή οτιδήποτε άλλο. Το ρητό «η απληστία είναι καλή» δεν επικράτησε μόνο στην περιβόητη ταινία του Hollywood κατά την δεκαετία του 1980. Ήταν η βασική αρχή για τα ανώτερα στρώματα της παγκόσμιας κοινωνίας.

Ο καπιταλισμός δε κινδυνεύει σήμερα να καταρρεύσει επειδή εξαντλούνται οι καινοτομίες ή επειδή οι αγορές δεν μπορούν να εμπνεύσουν ιδιωτικές κινήσεις, αλλά επειδή λησμονήσαμε τις λειτουργικές αδυναμίες της απρόσκοπτης λαιμαργίας. Παραμελούμε έναν χείμαρρο ανεπαρκειών της αγοράς σε υποδομές, στο χρηματοοικονομικό σύστημα και στο περιβάλλον.

Γυρίζουμε την πλάτη μας στην σημαντική επιδείνωση της ανισότητας των εισοδημάτων καισκοπίμως συνεχίζουμε να μειώνουμε τα κοινωνικά επιδόματα. Καταστρέφουμε τη Γη λες και είμαστε η τελευταία γενιά που θα ζήσει στον πλανήτη. Δηλητηριάζουμε τα ίδια μας τα γούστα μέσω του εθισμού στα πολυτελή προϊόντα, την πλαστική χειρουργική, τα λιπαρά και τη ζάχαρη, την τηλεόραση και άλλα γιατρικά που παίρνουμε κατ’ επιλογή ή όχι. Και το πολιτικό μας σύστημα είναι ολέθριο, καθώς κατευθύνουμε τις μεγαλύτερες πολιτικές αποφάσεις στο λόμπι που θα κάνει τη μεγαλύτερη προσφορά και επιτρέπουμε τα μεγάλα κεφάλαια να παρακάμψουν τους ρυθμιστικούς ελέγχους.

Εάν δεν αποκαταστήσουμε τους ηθικούς μας φραγμούς, τότε ο σκοπός της συλλογικής δράσης θα χαθεί. Σύντομα μπορεί να έρθει η μέρα όπου το κεφάλαιο θα ελέγχει πλήρως την πολιτική, οι αγορές θα έχουν καταστρέψει παντελώς το περιβάλλον και η λαιμαργία θα υπαγορεύει τις προσωπικές μας επιλογές. Τότε θα έχουμε φτάσει στο απόλυτο παράδοξο: την αυτοκαταστροφή της ευημερίας την ίδια στιγμή που η τεχνολογική γνώση θα μας δίνει τη δυνατότητα να πετύχουμε ευημερία για όλους.

ΠΗΓΗ: FT.com

http://www.euro2day.gr/

ΣΧΟΛΙΑ

  1. TopGunZ avatar
    TopGunZ 19/01/2012 13:52:11

    Κρατάω την τελευταία παράγραφο. Κανένα οικονομικό σύστημα δεν μπορεί να προωθήσει το κοινό καλό εάν δεν υφίστανται δικλείδες ασφαλείας, είτε με τη μορφή στιβαρών και δίκαιων πολιτικών συστημάτων, είτε με την αυξημένη ηθική αφύπνιση των μελών της κοινωνίας. Κατά τα άλλα, βλέπω πως τον τελευταίο καιρό οι πιέσεις προς την έννοια του καπιταλισμού εντείνονται, το σύστημα φοβάται πως το έχουνε πάρει χαμπάρι ότι έχει γίνει καρκίνωμα του πούρου καπιταλισμού και πριν το σκοτώσουν προσπαθεί αυτό να σκοτώσει τον ξενιστή του, πιθανώς για να εφεύρει ένα καθαρά δικό του "σώμα", μέσω μιας NWO.

    • λέμετώρας avatar
      λέμετώρας @ TopGunZ 20/01/2012 00:26:29

      δικλείδες ασφαλείας;
      όπως πχ την κατάργηση του κληρονομικού δικαίου.
      Επίσης μπορεί να τροφοδοτηθεί η ανάγκη για πλουτισμό με την ικανοποίηση παρόμοιων ματαιοδοξιών. Π.χ. να δίνουν σε μια οδό το όνομα ενός σπουδαίου πολίτη για τρία χρόνια ή να του φτάχνουν ένα άγαλμα. Απλά πράματα να βγει ο καθένας από την αφάνεια χωρίς να χρειαστεί πόρσε καγιέν.

  2. Διηνεκης avatar
    Διηνεκης 19/01/2012 14:01:41

    Σωστός συμφωνό

  3. makis avatar
    makis 19/01/2012 16:20:09

    Όταν ο καπιταλισμός των φόρων έχει κάνει την Ελλάδα τη χώρα με την ακριβότερη βενζίνη της Ευρώπης πως να τον συμπαθήσεις ?? http://shar.es/WVZLg

  4. Πέτρος avatar
    Πέτρος 19/01/2012 18:59:10

    Τι σχεση εχει ο παραδοσιακος καπιταλισμος με αυτο που ζουμε σημερα? Αλλο το χρημα να αντιπροσωπευει αγαθα κι αλλο να τυπωνεται και να αντιπροσωπευει απλως χρεος. Μετα το καλοκαιρι του 71, που μονομερως καταργηθηκε απο τις ΗΠΑ ο χρυσος κανονας, ανοιξαν οι ασκοι του αιολου που οδηγησαν στη σημερινη κατασταση. Η ιστορια σιγουρα θα καταγραψει αυτη τη μεταπτωση του καπιταλισμου σε συστημα εξαπατησης. Πως ειιναι δυνατον να συναλλασεται κανεις με καποιον που τυπωνει χρημα οποτε θελει?

    • daughter of mercy avatar
      daughter of mercy @ Πέτρος 20/01/2012 07:19:08

      καπιταλοιμός αυτό ζούμε.

  5. Agrofylakas avatar
    Agrofylakas 20/01/2012 07:42:27

    Strange! Δεν αναφέρεται πουθενά το όνομα του μεταφραστή αυτού του άρθρου!

  6. Δικερως avatar
    Δικερως 20/01/2012 23:14:21

    Ο καπιταλισμος επιβιωνει ακριβως λογω της κυκλικοτητας του.
    Αεναοι κυκλοι δημιουργιας και καταστροφης,που τροφοδοτουν ο ενας τον
    αλλον.
    Η νομοτελεια της αντοχης του ανα την Ιστορια,αναλυθηκε δεοντως και μας ειναι τοσο οικεια,που απορω για την αγνοια σας.
    Sorry,αλλα πριν απο εμας εχουν ζησει,βιωσει και αναλυσει την κοινωνικη και οικονομικη πραγματικοτητα αμετρητοι συνανθρωποι μας.Η συσσωρευμενη
    γνωση τους μας ανηκει.
    ΔΙΑΒΑΣΤΕ,ΔΙΑΒΑΣΤΕ,ΔΙΑΒΑΣΤΕ.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.