#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
08/07/2012 08:15
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Ηθική ή όχι μία επέμβαση στη Συρία;



Τον Απρίλιο που μας πέρασε, ο Kofi Annan διαπραγματεύτηκε μια παύση πυρός μεταξύ των αντιμαχόμενων ομάδων της Συρίας, αν και κανένας δεν κατάλαβε τίποτα. Οι νεκροί αυξάνονται και οι συγκρούσεις είναι πλέον τόσο έντονες, που ο ΟΗΕ ανέστειλε τις δραστηριότητές του στη χώρα.

Τι μέλλει γενέσθαι; Θεωρητικά, ο ΟΗΕ  μπορεί να αποφασίσει αποφασιστικότερη δράση,  ίσως και στρατιωτική επέμβαση. Δυστυχώς όμως, η δομή του Συμβουλίου Ασφαλείας αντανακλά την διανομή ισχύος που υπήρχε από την εποχή της συστάσεώς του. Κάθε ένα από τα πέντε μόνιμα μέλη, έχουν δικαίωμα βέτο. Ένα από αυτά, η Ρωσία, είναι σίγουρο πως θα το εξασκήσει, αντιτιθέμενη σε οποιαδήποτε απόφαση του Σ.Α. εξουσιοδοτεί τη χρήση βίας.

Αν κάποια χώρα, ή συνασπισμός χωρών αποφασίσει να παρακάμψει το Σ.Α., αυτό θα ήταν παράνομο, σύμφωνα τουλάχιστον με την ορθόδοξη ερμηνεία του καταστατικού του ΟΗΕ. Θα ήταν όμως και ανήθικο;

Αν μια εξουσιοδότηση του Σ.Α. είναι νομικά απαραίτητη, είναι και ηθικά;

Υπάρχει αλληλοκάλυψη μεταξύ νόμου και ηθικής, αλλά δεν είναι απαραίτητο το ένα να συμπληρώνει το άλλο. Κάτι που είναι παράνομο, δεν είναι απαραίτητα και ανήθικο. Και το αντίστροφο. Η ιστορική παράδοση κρατικών δολοφονιών, δουλείας και διακρίσεων το αποδεικνύει. Παρόλα αυτά, υπάρχει ένας βάσιμος ηθικός λόγος για μια επιμονή σε απόφαση από πλευράς του ΟΗΕ.

Η θεωρία του «δίκαιου πολέμου» έχει τις ρίζες της στα πονήματα των Καθολικών θεολόγων, αλλά ακόμη και σήμερα οι παράμετροί της είναι αυτές που καθοδηγούν την κοσμική σκέψη γύρω από την νομιμοποίηση της χρήσης στρατιωτικής βίας.

Η καταφυγή στον πόλεμο είναι δικαιολογημένη όταν υπάρχουν σημαντικοί λόγοι, όταν προβλέπεται επιτυχής έκβαση, όταν έχουν εξαντληθεί οι ειρηνικές εναλλακτικές μέθοδοι και όταν το αναμενόμενο κόστος σε ανθρώπινο υλικό δεν είναι δυσανάλογα μεγάλο σε σχέση με τα αναμενόμενα κέρδη. Αυτές είναι οι συνθήκες που θα πρέπει να εξετάζονται πριν από την ανάληψη μιας στρατιωτικής δράσης.

Μια απόφαση του ΟΗΕ μπορεί να εξασφαλίσει τις συνθήκες αυτές. Συνήθως, τα κίνητρα των κρατών που εμπλέκονται σε ανθρωπιστικές επεμβάσεις αντιμετωπίζονται με καχυποψία, κάτι που εκνευρίζει και μεγεθύνει την αντίσταση από πλευράς της «κοινωνίας στόχου». Αυτό πάλι έχει ως αποτέλεσμα την δυσκολία της επιτυχίας και αυξάνει τα κόστη της επέμβασης. Αντιθέτως, τα κίνητρα της διεθνούς κοινότητας σπάνια αντιμετωπίζονται με μια τέτοια καχυποψία.

Όλα αυτά μας δείχνουν ότι σε κάποιες περιπτώσεις η έγκριση του ΟΗΕ μπορεί να είναι εμμέσως απαραίτητη και ηθικά αναγκαία, προκειμένου να ικανοποιηθούν οι συνθήκες μιας στρατιωτικής επέμβασης. Το ζήτημα είναι αν από μόνη της μια εξουσιοδότηση για δράση από πλευράς του ΟΗΕ, είναι και ηθικά απαραίτητη.

Μερικές φορές, η μονομερής επέμβαση θεωρείται κάτι σαν αυτοδικία. Ναι, αλλά είναι αυτό λάθος;

Σε μια κοινωνία, τα άτομα που την απαρτίζουν συμφωνούν να τηρούν τους νόμους, να πληρώνουν φόρους και να επιτρέπουν στο κράτος να εξασκεί με αποκλειστικότητα την εφαρμογή του νόμου. Όλα αυτά αποτελούν το λεγόμενο κοινωνικό συμβόλαιο. Αυτός που παίρνει τον νόμο στα χέρια του επιβάλλει στο θύμα του μια εξαναγκαστική εξουσία στην οποία το θύμα δεν έχει συμφωνήσει. Καταπατεί και χρησιμοποιεί για λογαριασμό του την ισχύ του κράτους, παραβιάζοντας το κοινωνικό συμβόλαιο.

Αναλογικά, ένα κράτος που προχωρά σε μονομερή επέμβαση είναι ένοχο απέναντι σε τρία τουλάχιστον μέρη: στο κράτος στόχο, στον ΟΗΕ και στα συνυπογράφοντα κράτη μέλη του ΟΗΕ.

Βέβαια, αυτό δεν σημαίνει πως μια μονομερής επέμβαση είναι και ανήθικη (πάντα). Ο Σκοτσέζος φιλόσοφος W.D. Ross παρουσίασε κάποτε ένα απλό νοητικό πείραμα:

Συμφωνείς να συναντήσεις έναν φίλο σου. Πηγαίνοντας στο ραντεβού γίνεσαι μάρτυρας ενός ατυχήματος με έναν τραυματία που χρειάζεται περιποίηση και φροντίδα. Αν σταματήσεις για να βοηθήσεις θα χάσεις το ραντεβού και θα αθετήσεις την υπόσχεσή σου. Όλοι όμως συμφωνούμε πως το να σταματήσεις επιτρέπεται, ενώ δεν είναι υποχρεωτικό.

Η ωμή εξήγηση είναι ότι οι όποιες υποχρεώσεις ξεπηδούν από τις υποσχέσεις κάποιου, είναι prima facie. Δηλαδή, μπορούν να παρακαμφθούν από κάποιες ανταγωνιστικές ηθικές απαιτήσεις. Το καθήκον να προσφέρουμε βοήθεια, είναι ανώτερο από αυτό της τήρησης κάποιων υποσχέσεων.

Οι υπέρμαχοι του ΟΗΕ συνήθως αδυνατούν να αναγνωρίσουν το γεγονός ότι οι υποχρεώσεις από τις διεθνείς δεσμεύσεις ενός κράτους είναι εξίσου prima facie, και ότι πολλές φορές μπορεί να βρεθεί μια καλή δικαιολογία για την όποια υπέρβασή τους.

Μια τέτοια περίπτωση είναι και η Συρία. Το παγκόσμιο όργανο στο οποίο επαφίεται να φροντίζει για την αποτροπή της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι για μια ακόμη φορά παράλυτο πολιτικά. Για κάθε χώρα που θέλει και μπορεί να δρα μονομερώς, η υπεράσπιση των λαών από τις δολοφονίες, τους βασανισμούς, κλπ ξεπερνά το καθήκον της αφοσίωσης απέναντι σε διεθνείς συμβάσεις. Έτσι, όταν κάποιος παίρνει τον νόμο στα χέρια του και γίνεται vigilante, υπερασπιζόμενος τους αθώους, που δεν μπορεί να υπερασπιστεί η αστυνομία, τότε είναι ήρωας και όχι παραβάτης!

smh.com.au

S.A.

ΣΧΟΛΙΑ

  1. abc avatar
    abc 08/07/2012 13:38:27

    Δεν χρει'αζεται να σκοτώνεστε να μας πείσετε με άρθρα. Εμείς ξέρουμε πολύ καλά πως ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό. Εξ άλλου ηθικό είναι πάντα το δίκαιο του ισχυροτέρου. Ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα...
    Τι νόημα έχει να αναζητήσουμε την "ηθική κάλυψη" της επέμβασης των πλουσίων στη Συρία, όταν δεν τη ζητήσαμε στην καρδιά της Ευρώπης, τή Σερβία, στο Ιράκ, το Αφγανιστάν το Κουρδιστάν το Σουδάν, τη Β. Αφρική και εν γένει όπου "απειλούνται τα συμφέροντα τησ Δύσης"?

  2. Γεωμέτρης εκ Βόρειας Θάλασσας avatar
    Γεωμέτρης εκ Βόρειας Θάλασσας 08/07/2012 15:50:53

    Το βασικό επιχείρημα του άρθρου στηρίζεται (ως συνήθως σε επιχειρηματολογία τέτοιου επιπέδου..) σε ένα λογικό άλμα μεγέθους...Σεργκέϊ Μπούμκα (για όσους θυμούνται τον μεγάλο Ουκρανό επικοντιστή). Κάνει χρήση ενός νοητικού πειράματος παραλληλίζοντας το με μία παντελώς ασύνδετη κατάσταση. Φυσικά όταν πηγαίνεις σε ραντεβού με ένα φίλο σου μπορείς να καθυστερήσεις για να παρέχεις βοήθεια σε έναν τραυματία εξ ατυχήματος. Αυτό δεν το κάνεις για λόγους ηθικής όμως. Το κάνεις διότι δίνεις περισσότερη αξία ως άτομο στη βοήθεια ενός τραυματία παρά στο να μη στήσεις ένα φίλο. Αν αντί για ραντεβού με φίλο σου είχες συνέντευξη για να βρεις δουλειά μετά από 1 χρόνο ανεργίας θα σταματούσες να βοηθήσεις; Από άποψη γενικής ηθικής, φυσικά η ζωή ενός ανθρώπου είναι σημαντικότερη από το αν θα βρεις δουλειά αλλά δεν νομίζω ότι ο υποψήφιος εργοδότης σου θα έδειχνε ιδιαίτερη εκτίμηση σε αυτό. Κάνω τη συγκεκριμένη υπόθεση για να καταδείξω τη πρώτη πλευρά του λογικού άλματος. Τα μέλη του συμβουλίου ασφαλείας και γενικά του ΟΗΕ δεν είναι "φίλοι" που μπορείς να του "στήσεις σε ένα ραντεβού" και σίγουρα οι ρήτρες και οι κανονισμοί επεμβάσεως του Σ.Α. δεν είναι υποσχέσεις για "ραντεβού". Είναι κανόνες που αν δε γίνονται σεβαστοί οδηγούν στην απόλυτη αναρχία στις διεθνείς σχέσεις. Αν είναι λάθος ή ξεπερασμένοι ας αλλάξουν αλλά αυτό μπορεί και πρέπει να γίνεται με καθολική συμφωνία διότι διαφορετικά δεν θα αποτελούν κανόνες παγκόσμιας ασφάλειας αλλά εθνικών συμφερόντων και επιδιώξεων. Το δεύτερο σημείο συνδέεται με το γεγονός ότι στη Συρία δεν έχουμε κάποιους τραυματίες από ατύχημα αλλά δύο "τύπους που πλακώνονται στο δρόμο". Δεν ξέρω ποιοι θα εμπλέκονταν με τόση ευκολία ακόμη και αν ήταν προφανές ποιος είχε δίκιο εκ των δύο ή (κάτι που ποτέ δεν είναι ποτέ απόλυτα προφανές). Στην περίπτωση της Συρίας φυσικά έχουμε φυσικά πολύ περισσότερους θανάτους προκληθέντες από τον Άσαντ και ένα αντιδημοκρατικό καθεστώς αλλά δεν νομίζω ότι η ενίσχυση της άλλης πλευράς θα οδηγούσε με 100% βεβαιότητα σε καλύτερου τύπου καθεστώς. (Δες Αραβικη Άνοιξη και Ιράν νωρίτερα). Σε κάθε περίπτωση, το η χρήση λογικών αλμάτων σε αυτές τις περιπτώσεις είναι συνήθης και οφθαλμοφάνης για έναν απλό λόγο. Δε γίνεται να ψάχνεις ηθικά επιχειρήματα στις διεθνείς σχέσεις για τον απλούστατο λόγο ότι η ηθική είναι υποκειμενική και εύκολα χειραγωγούμενη ως άλλοθι για πράξεις συμφέροντος. Στις διεθνείς σχέσεις κυριαρχούν οι έννοιες τις ισχύος και των κανόνων. Η ηθική μπορεί να εκφραστεί μέσω του τρόπου χρήσης της ισχύος για την επιβολή νέων κανόνων. Δεν μου αρέσει αλλά έτσι είναι! Ηθικά επιχειρήματα δε χωρούν και καλό θα ήταν οι υποστηρικτές των επεμβάσεων να μη τα χρησιμοποιούν. Ας διαβάσουν, εφόσον ορέγονται στην ανάλυση διεθνών σχέσεων, λίγο Θουκυδίδη και το περίφημο διάλογο Αθηναίων- Μηλίων και μετά ας ξαναπροσπαθήσουν. Ας λένε κάθε φορά που επεμβαίνουν στρατιωτικά ότι το κάνουν επειδή θέλουν και μπορούν και επειδή τους συμφέρει και ας αφήσουν τις "ανθρωπιστικές επεμβάσεις" γιατί θα οδηγήσουν όλη τη γη να καταριέται την ηθική και τα "ανθρώπινα δικαιώματα" που δικαιολογούν πολέμους....

  3. alex23 avatar
    alex23 08/07/2012 15:58:50

    ειναι αραγε ηθικο το οτι απο την πρωτη στιγμη η δυση χρηματοδοτει, εξοπλιζει και εκπαιδευει την αντιπολιτευση (που κανεις δεν ξερει τι ακριβως ειναι αλλα σιγουρα ξερει οτι την επομενη μερα θα ειναι στρατος κατοχης ξενων δυναμεων) ?
    ειναι ηθικο το οτι τα μμε μας παρουσιαζουν τα εγκληματα της μιας πλευρας μεσα απο μεγενθυτικο φακο ενω της αλλης με την πλατη γυρισμενη και τα αυτια κλειστα και δεν γινεται καν κουβεντα για πιθανα προβοκατσια (που εχουμε δει καμποσες φορες, ειδικα σε πολεμους που υπαρχει το μουσουλμανικο στοιχειο στο πεδιο της μαχης) ?

    ακομα και με το σκεπτικο που προβαλουν οι δυτικοευρωπαιοι και αμερικανοι,
    αν υποθεσουμε οτι εχουν δικιο σε ολα και ο ασαντ ειναι ο σατανας που πρεπει να εξορκιστει και να φυγει.. ειναι ηθικο τοτε, να μην κανεις επεμβαση να σωσεις τον λαο της συριας, επειδη θα εχεις προβλημα στις αμερικανικες εκλογες και μπορει να μην βγεις και περιμενεις να τελειωσουν πρωτα ?

  4. Εύα avatar
    Εύα 08/07/2012 20:05:51

    Άντε και η Συριακή Άνοιξη!

  5. Φλου avatar
    Φλου 09/07/2012 02:39:30

    Η αλ- Κάιντα, μετά την Λιβύη, σύμμαχος του ΝΑΤΟ και κατά του Άσαντ:

    Iraq warns over al-Qaeda flux to Syria- Το Ιράκ προειδοποιεί για εισροή της Αλ- Κάιντα στην Συρία
    Thursday, Jul 05, 2012

    Ban ki-Moon, UN secretary-general, has said al-Qaeda was behind two car bombings that killed at least 55 people in Damascus in May...

    © Copyright The Financial Times Ltd 2012.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.