#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
19/07/2013 06:15
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Ζούμε στην εποχή της φούσκας;

Η εποχή της φούσκας δεν τελείωσε μετά την κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού τομέα και της αγοράς ακινήτων, σχολιάζει ο Robert J. Shiller, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Yale.



Μπορεί να σκέφτεστε ότι ζούμε σε έναν κόσμο μετα-φούσκας μετά την κατάρρευση, το 2006, της μεγαλύτερης παγκόσμιας φούσκας στον τομέα των ακινήτων και το τέλος της μεγάλης παγκόσμιας φούσκας της χρηματιστηριακής αγοράς το επόμενο έτος. Αλλά η συζήτηση περί φούσκας συνεχώς επανεμφανίζεται - νέες ή συνεχιζόμενες φούσκες στις  κατοικίες σε πολλές χώρες, μια νέα παγκόσμια χρηματιστηριακή φούσκα, μια μακροπρόθεσμη φούσκα της αγοράς ομολόγων στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες χώρες, μια φούσκα στις τιμές του πετρελαίου, μια φούσκα με το χρυσό και ούτω καθεξής.
Παρόλα αυτά, δεν περίμενα μια ιστορία φούσκας όταν επισκέφτηκε την Κολομβία τον περασμένο μήνα. Αλλά, και πάλι, οι άνθρωποι εκεί μου είπαν για μια συνεχή φούσκα ακινήτων και ο οδηγός μου με ξενάγησε γύρω από το παραθαλάσσιο θέρετρο της Καρθαγένης, επισημαίνοντας, με ένα τόνο έκπληξης, ότι πολλά σπίτια είχαν πουληθεί πρόσφατα για εκατομμύρια δολάρια.

Η Banco de la República, η κεντρική τράπεζα της Κολομβίας, διατηρεί ένα δείκτη τιμών στις κατοικίες για τρεις κύριες πόλεις - Μπογκοτά, Μεντεγίν και Καλί. Ο δείκτης έχει αυξηθεί κατά 69% σε πραγματικούς (προσαρμοσμένες βάσει του πληθωρισμού) όρους από το 2004, με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης να προέρχεται μετά το 2007. Το ποσοστό αύξησης των τιμών θυμίζει την εμπειρία των ΗΠΑ, με τον δείκτη τιμών κατοικιών για δέκα πόλεις των ΗΠΑ S&P/ Case-Shiller να αυξάνεται 131% σε πραγματικούς όρους από το χαμηλότερο σημείο του το 1997 στο αποκορύφωμά του το 2006.
Αυτό θέτει το ερώτημα: τι ακριβώς είναι μια κερδοσκοπική φούσκα; Το αγγλικό λεξικό της Οξφόρδης ορίζει μια φούσκα ως «κάτι εύθραυστο, επουσιώδες, κενό, ή άχρηστο: μια παραπλανητική παράσταση. Από τον 17ο αιώνα και μετά, εφαρμόζεται συχνά για απατηλά εμπορικά ή οικονομικά συστήματα». Το πρόβλημα είναι ότι λέξεις όπως «παράσταση» ή «σύστημα» υποδηλώνουν μια σκόπιμη δημιουργία και όχι ένα διαδεδομένο κοινωνικό φαινόμενο που δεν κατευθύνεται από κάποιον διευθυντή. Ίσως η λέξη φούσκα να χρησιμοποιείται πολύ απρόσεκτα.

Ο Eugene Fama σίγουρα θα σκεφτόταν κάτι τέτοιο. Ο Fama, ο πιο σημαντικός υποστηρικτής της «υπόθεσης των αποτελεσματικών αγορών», αρνείται ότι υπάρχουν φούσκες. Όπως το έθεσε ο ίδιος σε μια συνέντευξη στον John Cassidy για το The New Yorker, το 2010, «δεν γνωρίζω καν τι σημαίνει φούσκα. Αυτές οι λέξεις έχουν γίνει δημοφιλείς. Δεν νομίζω ότι έχουν κάποιο νόημα».
Στη δεύτερη έκδοση του βιβλίου μου  Irrational Exuberance, προσπάθησα να δώσω τον καλύτερο ορισμό μιας φούσκας. Μια «κερδοσκοπική φούσκα», έγραψα τότε, είναι «μια κατάσταση στην οποία η είδηση ​​της αύξησης των τιμών προκαλεί τον ενθουσιασμό των επενδυτών, ο οποίος εξαπλώνεται ψυχολογικά από άτομο σε άτομο, ενισχύοντας κατά τη διαδικασία ιστορίες που θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν την αύξηση των τιμών». Αυτό προσελκύει «μία όλο και μεγαλύτερη κατηγορία επενδυτών, οι οποίοι, παρά τις αμφιβολίες σχετικά με την πραγματική αξία της επένδυσης, σύρονται προς αυτήν, εν μέρει μέσω της ζήλιας τους για τις επιτυχίες των άλλων και εν μέρει μέσω τους ενθουσιασμούς ενός παίκτη».

Αυτό φαίνεται να είναι ο πυρήνας του νοήματος της λέξης, έτσι όπως χρησιμοποιείται συνήθως. Έμμεσα σε αυτόν τον ορισμό υπάρχει μια πρόταση σχετικά με το γιατί είναι τόσο δύσκολο να επωφεληθεί το «έξυπνο χρήμα» από στοιχήματα ενάντια στις φούσκες: η ψυχολογική εξάπλωση προωθεί μια νοοτροπία που δικαιολογεί τις αυξήσεις των τιμών, έτσι ώστε η συμμετοχή στη φούσκα θα μπορούσε να αποκαλείται σχεδόν ορθολογική. Αλλά δεν είναι ορθολογική.
Η ιστορία σε κάθε χώρα είναι διαφορετική, αντικατοπτρίζοντας τα δικά της νέα, τα οποία δεν είναι πάντα ίδια με αυτά άλλων χωρών. Για παράδειγμα, η τρέχουσα ιστορία στην Κολομβία φαίνεται να είναι ότι η κυβέρνηση της χώρας, υπό την καλή διαχείριση του Προέδρου Juan Manuel Santos, έχει μειώσει τον πληθωρισμό και τα επιτόκια στα επίπεδα των  ανεπτυγμένων χωρών, ενώ έχει εξαλείψει σχεδόν την απειλή από του αντάρτες των FARC, δίνοντας έτσι νέα ώθηση στην οικονομία της Κολομβίας. Αυτή είναι μια αρκετά καλή ιστορία για να οδηγήσει μία φούσκα ακινήτων.

Επειδή οι φούσκες είναι ουσιαστικά κοινωνικό-ψυχολογικά φαινόμενα, είναι από τη φύση τους δύσκολο να ελεγχθούν. Η ρυθμιστική δράση από την οικονομική κρίση ενδέχεται να μειώσει τις φούσκες στο μέλλον. Αλλά ο δημόσιος φόβο για τις φούσκες μπορεί επίσης να ενισχύσει την ψυχολογική μετάδοση, τροφοδοτώντας ακόμα περισσότερο αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Ένα πρόβλημα με τη λέξη φούσκα είναι ότι δημιουργεί τη νοητική εικόνα μιας διευρυνόμενης σαπουνόφουσκας, η οποία θα σκάσει ξαφνικά και αμετάκλητα. Αλλά οι κερδοσκοπικές φούσκες δεν τελειώνουν τόσο εύκολα. Πράγματι, μπορεί να ξεφουσκώσουν κάπως, καθώς η ιστορία αλλάζει, και στη συνέχεια να ξαναφουσκώσουν.

Θα φαινόταν ορθότερο να αναφερόμαστε σε αυτά τα επεισόδια ως κερδοσκοπικές επιδημίες. Γνωρίζουμε από τη γρίπη ότι μια νέα επιδημία μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά, ακριβώς όταν μια παλιότερη τελειώνει, αν εμφανιστεί μια νέα μορφή ιού, ή αν κάποιος περιβαλλοντικός παράγοντας αυξήσει  το ρυθμό μετάδοσης. Ομοίως, μια νέα κερδοσκοπική φούσκα μπορεί να εμφανιστεί οπουδήποτε, αν εμφανιστεί μια νέα ιστορία για την οικονομία και αν έχει αρκετά δυνατή αφήγηση ώστε να ξεκινήσει μια νέα μόλυνση στη σκέψη των επενδυτών.

Αυτό συνέβη στην ανατιμητική αγορά του 1920 στις ΗΠΑ, με αποκορύφωμα το 1929. Έχουμε παραμορφώσει αυτή την ιστορία, σκεφτόμενοι τις φούσκες ως μία περίοδο δραματικής αύξησης των τιμών, που ακολουθείται από μια ξαφνική καμπή και μια μεγάλη και οριστική συντριβή. Στην πραγματικότητα, μια μεγάλη έκρηξη στις τιμές των μετοχών στις ΗΠΑ μετά τη "Μαύρη Τρίτη" τις επανέφερε στα μισά από τα επίπεδα του 1929, το 1930. Αυτό ακολουθήθηκε από μια δεύτερη συντριβή, μια άλλη έκρηξη από το 1932 ως το 1937, και μια τρίτη συντριβή.
Οι κερδοσκοπικές φούσκες δεν τελειώνουν σαν ένα διήγημα, μυθιστόρημα, ή παιχνίδι. Δεν υπάρχει τελική λύση που να οδηγεί όλα τα σκέλη της αφήγησης σε ένα εντυπωσιακό τελικό συμπέρασμα. Στον πραγματικό κόσμο, ποτέ δεν ξέρουμε πότε η ιστορία έχει τελειώσει.

http://www.project-syndicate.org/commentary/the-never-ending-struggle-with-speculative-bubbles-by-robert-j--shiller

ΣΧΟΛΙΑ

  1. PELIAS avatar
    PELIAS 19/07/2013 08:59:00

    Μεγαλύτερη φούσκα από τους πολιτικούς δεν υπάρχει.π.χ. βενιζέλος

    • Γιώργος Αχαιός avatar
      Γιώργος Αχαιός @ PELIAS 20/07/2013 00:14:50

      Λες αν τον τρυπήσει κάποιος με βελόνα να σκάσει;

    • Γιάννης Ιωάννου avatar
      Γιάννης Ιωάννου @ PELIAS 20/07/2013 08:05:39

      Σωστός!!!
      Μία φούσκα που ακόμα δεν έχει σκάσει.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.