#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
12/12/2012 08:05
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Η οικονομία της Μάργκαρετ Θάτσερ

Ο Vernon Bogdanor, καθηγητής στο King 's College του Λονδίνου, αναλύει την θατσερική οικονομία στο New Statesman, μέσα από δύο βιβλία που εκδόθηκαν πρόσφατα: το «Making Thatcher’s Britain» των Ben Jackson και Robert Saunders (Cambridge University Press) και το «The Conservatives Since 1945» του Tim Bale (Oxford University Press).



Το «Making Thatcher’s Britain» (Δημιουργώντας τη Βρετανία της Θάτσερ) είναι μια συλλογή διορατικών δοκιμίων, κυρίως από μία νεότερη γενιά ιστορικών και πολιτικών επιστημόνων. Πολλοί από αυτούς χρησιμοποιούν την τεράστια μνήμη του αρχικού υλικού που είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος Μάργκαρετ Θάτσερ και στο αρχείο περί Θάτσερ του Κέντρου Τσόρτσιλ, στο Κέμπριτζ. Το βιβλίο παρέχει ό, τι είναι ίσως η καλύτερη διαθέσιμη εισαγωγή για τα ιστοριογραφικά προβλήματα της εποχής Θάτσερ, και μπορεί να διαβαστεί αποκομίζοντας πράγματα αλλά και ευχάριστα. Επίσης, φωτίζει σημαντικά την σύγχρονη πολιτική.

Το κεντρικό θέμα που διαπερνά τα δοκίμια είναι ότι θατσερισμός δεν ήταν κατά κύριο λόγο μια οικονομική θεωρία, αλλά ένα ηθικό δόγμα. «Η πραγματική περίπτωση ενάντια στο σοσιαλισμό», επέμενε η Θάτσερ το 1977, «δεν είναι η οικονομική αναποτελεσματικότητά του. Πολύ πιο θεμελιώδης είναι η βασική του ανηθικότητα». «Τα οικονομικά είναι η μέθοδος»  δήλωσε στους Sunday Times το 1981. «Σκοπός είναι να αλλάξει η ψυχή». Αυτή η ηθική διάσταση του θατσερισμού έγινε για πρώτη φορά κατανοητή από τους συνεισφέροντες στο περιοδικό «Μαρξισμός σήμερα», όπως ο Stuart Hall, ο Martin Jacques και ο Andrew Gamble. Ο  Hall ήταν αυτός ο οποίος επινόησε τον όρο «θατσερισμός» ήδη από τον Ιανουάριο του 1979. Ωστόσο, υπάρχει ένα παράδοξο στην καρδιά του θατσερισμού, όπως επεσήμανε ο John Campbell, βιογράφος της Θάτσερ. Αυτό είναι ότι, παρότι οι αξίες της ήταν «συντηρητικές, ντεμοντέ και πουριτανικές», δεν προήδρευσε πάνω στην αποκατάσταση της παραδοσιακής ηθικής τάξης, αλλά στο αντίθετό της, «την κουλτούρα του ανεξέλεγκτου υλισμού». Κατά τη διάρκεια της πολιτικής σταδιοδρομίας της Θάτσερ, η Βρετανία πέρασε, με μεγάλη ταχύτητα, από τον κόσμο του Άλφρεντ Ρόμπερτς (πατέρα της Θάτσερ) σε εκείνον του Μαρκ Θάτσερ (γιου της).

Η ταινία «Η Σιδηρά Κυρία»  παρουσιάζει τη Θάτσερ στο λυκόφως της ζωής της. Αλλά, ακόμα κι αν έφυγε από την πολιτική σκηνή πριν από αρκετό καιρό, παραμένει μια ισχυρή ζωντανή παρουσία στη βρετανική πολιτική σκηνή. Είναι σχεδόν αδύνατο να κατανοήσουμε την οικονομική κρίση του 2008 και τα γεγονότα που ακολούθησαν, χωρίς να εξετάσουμε την κληρονομιά της.

Το κεντρικό δόγμα του θατσερισμού ήταν ότι αν το κράτος σταματήσει να παρεμβαίνει στις κερδοφόρες διαδικασίες, όλοι θα ωφεληθούν. Από τότε, οι πλούσιοι έγιναν πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι.  Αυτή είναι η φιλοσοφία που οδήγησε στη συντριβή. Υποδούλωσε και το Νέο Εργατικό Κόμμα και τους Συντηρητικούς. Ο Peter Mandelson δήλωσε κάποτε σε μια συγκέντρωση στην Καλιφόρνια για στελέχη πληροφορικής το 1998, ότι «Είμαστε πολύ χαλαροί με τους ανθρώπους που γίνονται πλούσιοι με βρώμικο τρόπο, εφ 'όσον πληρώνουν τους φόρους τους». Και το 2008, ο John Hutton, γραμματέας των επιχειρήσεων του Γκόρντον Μπράουν, προσπάθησε να καθησυχάσει εκείνους που ανησυχούσαν για την αυξανόμενη ανισότητα λέγοντας: «Αντί να αμφισβητούμε το κατά πόσον οι τεράστιοι μισθοί είναι ηθικά δικαιολογημένοι, θα πρέπει να γιορτάσουμε το γεγονός ότι οι άνθρωποι σε αυτή τη χώρα μπορεί να γίνουν πολύ επιτυχημένοι».

Όπως όμως σχολιάζει ο Ferdinand Mount, ένας πρώην επικεφαλής της πολιτικής μονάδας της Θάτσερ, στο πρόσφατο βιβλίο του, «The New Few» (Οι νέοι λίγοι), «ο  Mandelson και οι φίλοι του δεν χαλάρωσαν καθόλου. Ήταν εξαιρετικά εκνευρισμένοι από το ενδεχόμενο να κάνουν λάθος για τους παλιομοδήτες –πνίξτε τους πλούσιους- σοσιαλιστές. Ακόμη και η πιο μετριοπαθής πρόταση, ότι κάποια μικρή μείωση της ανισότητας μπορεί να είναι ένα καλό πράγμα, θα σβηνόταν από το κείμενο κάθε σημαντικής ομιλίας από την ηγεσία».

Μόλις πρόσφατα, οι Εργατικοί άρχισαν να σπάνε τους δεσμούς τους με τη θατσερική συναίνεση. Τον Ιούνιο του 2011, ο Εντ Μίλιμπαντ είπε στους υποστηρικτές των Εργατικών: «Το κόμμα μου πρέπει να αλλάξει. Ήμασταν πολύ χαλαροί σχετικά με το τι συνέβη στην κορυφή της κοινωνίας. Δεν θα πω περισσότερα. Κάθε φορά που ένας διευθύνων σύμβουλος παίρνει μια τεράστια αύξηση μισθού - περισσότερο από όσο αξίζει και απ’ όσο αντέχει η εταιρεία του - υπονομεύει την εμπιστοσύνη σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας. Δεν μπορούμε και δεν πρέπει να χαλαρώσουμε γι 'αυτό».

Στο πολύτιμο εισαγωγικό τους δοκίμιο, οι συντάκτες του «Making Thatcher’s Britain»  παρατήρησαν την απότομη αύξηση της οικονομικής ανισότητας κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας Θάτσερ. «Τα εισοδήματα του φτωχότερου ενός πέμπτου του βρετανικού πληθυσμού αυξήθηκαν από 6 έως 13% μεταξύ 1979 - 1993, ενώ τα έσοδα από το πλουσιότερο ένα πέμπτο αυξήθηκαν κατά 60% περισσότερο». Οι Νέοι Εργατικοί δεν ασχολήθηκαν καθόλου με την αύξηση των ανισοτήτων, η οποία χρησίμευσε για να υπονομεύσει τη σύμβαση στην οποία η κοινωνία βασίζεται. Έχει καταστεί σαφές ότι ούτε οι πολύ πλούσιοι ούτε οι αποκλεισμένοι αισθάνονται μεγάλη υποχρέωση στην κοινωνία. Αυτό είναι κατανοητό στην περίπτωση των αποκλεισμένων και σε μικρότερο βαθμό στην περίπτωση των πιο τυχερών. Ο Keith Joseph, γκουρού της Θάτσερ, κατανόησε ότι η οικονομία της αγοράς θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτελεσματικά μόνον αν είχε υποστηριχθεί από ένα ηθικό πλαίσιο. Αλλά ξέχασε να εξηγήσει πώς αυτό το πλαίσιο θα μπορούσε να δημιουργηθεί στην ανεξέλεγκτη οικονομία που δημιουργούσαν οι Συντηρητικοί. Ίσως δεν ήξερε. Όπως δήλωσε ο Michael Foot, ήταν σαν τον μάγο στη γιορτή, που παίρνει το ρολόι σας, το τυλίγει σε ένα μαντήλι, το σπάει με ένα σφυρί, και στη συνέχεια, λέει, «Ωχ, ξέχασα τι πρέπει να κάνω τώρα».

Ο θατσερισμός, παρά τη δυναμική του, ήταν παρόλα αυτά ένας παραλογισμός. Ο συντηρητισμός στη Βρετανία ήταν γενικά ένα θέμα ενστίκτου και όχι ιδεολογίας. Το ένστικτο του Συντηρητικού Κόμματος είναι η αυτοσυντήρηση. Ο Tim Bale, στο βιβλίο «The Conservatives Since 1945» (Οι συντηρητικοί από το 1945), προσπαθεί να το εξηγήσει και εν μέρει το καταφέρνει. Έχει επιτρέψει στον εαυτό του να φυλακιστεί από τα μοντέλα των πολιτικών επιστημών, την ανάλυση των αλλαγών στο Συντηρητικό Κόμμα βάσει διαφόρων «οδηγών» και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους σύμφωνα με το αν ήταν «χαμηλή», «μεσαία» ή «υψηλή». Μια τέτοια προσέγγιση είναι μοιραία για τον ιστορικό, ο οποίος πρέπει πάντα να είναι δύσπιστος όσον αφορά τις γενικεύσεις. Όπως και στο προηγούμενο βιβλίο του Bale, «The Conservative Party from Thatcher to Cameron», υπάρχει μια απροθυμία να διακρίνει τα μεγάλα θέματα από τα μικρά και στο τέλος ο αναγνώστης δεν γίνεται πολύ σοφότερος. Το εννοιολογικό σύστημα του Bale έχει μικρή επεξηγηματική δύναμη αφού η εκλογική επιτυχία των Συντηρητικών στα μεταπολεμικά χρόνια οφείλεται περισσότερο στις αποτυχίες των Εργατικών παρά σε κάτι που έχουν κάνει οι Συντηρητικοί.

Από το τέλος της κυβέρνησης Θάτσερ το 1990, ο συντηρητισμός έχει επαναπροσδιοριστεί. Ο Fred Goodwin, ο Andy Hornby και οι όμοιοί τους δύσκολα μπορούν να επαινεθούν ως υποδείγματα μιας νέας ηθικής τάξης. Έτσι, οι Συντηρητικοί έχουν γίνει για άλλη μια φορά, όπως ήταν στην εποχή του Harold Macmillan, αν και ο ισχυρισμός αυτός φαίνεται λίγο επισφαλής αυτή τη στιγμή. Παρόλα αυτά, στις επόμενες εκλογές πιθανόν να μην μπορούν να κάνουν τα πράγματα καλύτερα από τους αντιπάλους τους. Είναι ίσως ένα κάπως περιορισμένο αίτημα. Όταν ο Baldwin πρότεινε το σύνθημα «Safety First» στις εκλογές του 1929, όπου οι Συντηρητικοί έχασαν, ο Κeynes το διακωμώδησε: «Εμείς δεν υποσχόμαστε περισσότερα από όσα μπορούμε να κάνουμε. Ως εκ τούτου, δεν υποσχόμαστε τίποτα».

 http://www.newstatesman.com/politics/politics/2012/11/margaret-economy

ΣΧΟΛΙΑ

  1. αριστος211 avatar
    αριστος211 12/12/2012 08:35:54

    Tάχα μου τώρα άρχισαν να καταλαβαίνουν και όχι το 2007 που έσκασε πρώτη απ' όλες στην Αγγλία η Northrock bank πνιγμένη στα τοξικά παράγωγα...
    Οταν ο Μίλτον Φρίντμαν "κατασκεύαζε" τον Νεοφιλελευθερισμό λέγοντας οτι "η αριστερά μας νικάει γιατί έχει Ιδεολογία, άρα πρέπει να φτιάξουμε και μείς μία κι ας είναι ψεύτικη, αρκεί να την πιστέψουμε και έτσι θα είμαστε πειστικοί και προς τους άλλους", ήταν αναπόφευκτο οτι η "Ιδεολογία" αυτή θα οδηγούσε στα βράχια τους πολλούς βέβαια και όχι του λίγους που εξακολουθούν να επωφελούνται απ' αυτήν...Η ιστορία αργεί όμως πάντα κάνει τους κύκλους της.
    Εκείνος που αποδεικνύεται διαχρονικός στην Οικονομική, οπως ο Δαρβίνος στις φυσικές επιστήμες, είναι ακόμα μια γορά ο Μάρξ...

  2. βαγόνι avatar
    βαγόνι 12/12/2012 08:37:13

    Πολύ καλή ανάρτηση...για πράγματα που έπρεπε να είναι αυτονόητα,
    όχι μόνο για έναν έντιμο συντηρητικό,παλαιάς ή νέας κοπής,αλλά
    και για τους σοσιαλδημοκράτες ή εργατικούς που παγιδεύτηκαν πάνω
    σε παραλλαγές αυτής της απαράδεκτης πολιτικής συνταγής.
    Η μεγάλη τύχη του ρηγκανο-θατσερισμού,αυτής της σαρωτικής και
    αντιδραστικής πορείας, ήταν ότι συνέπεσε με την παρακμή των
    σταλινικών υπολειμμάτων...είχε,λοιπόν,να δείξει τον φθαρμένο
    αντίπαλο απέναντι στην "υγίεια" της συσσώρευσης πλούτου απο τον
    "ελεύθερο ανταγωνισμό"....υπήρξε η πιό ακραία αποκατάσταση
    του προ-πολεμικού καθεστωτισμού....η σημερινή κρίση είναι
    αποτέλεσμα εκείνου του αναχρονισμού, που είχε την στήριξη ενός
    σημαντικού τμήματος της μεσαίας τάξης...the middle class conservative
    revolution,όπως έλεγαν αυτάρεσκα τα γκρίζα νεοπαγή στελέχη του
    θατσερισμού!

  3. Γεωργία avatar
    Γεωργία 12/12/2012 11:02:51

    Θα συμφωνήσω και εγώ ότι η ανάρτηση είναι πολύ καλή. Είναι επίκαιρη.

  4. Εθνικιστης avatar
    Εθνικιστης 12/12/2012 11:53:15

    Καλη αναρτηση, μπραβο.

    Με λιγα λογια, η οικονομικη πολιτικη της Θατσερ ειχε τα εξης:

    -Μειωση του πληθωρισμου (θετικο)

    -Σταθεροποιηση με ελαφρια ανατιμηση της στερλινας (αδιαφορο/αρνητικο)

    -Αυξηση της ανισοτητας στα εισοδηματα και την εκπαιδευση (αρνητικο/ ΠΟΛΥ αρνητικο)

    -Πωληση κερδοφορων κρατικων επιχειρησεων (κυριως εργοστασιων) που δουλευαν ρολοϊ (μιλαμε για το δημοσιο της Βρετανιας, οχι για το Ελληνικο, μην ξεχνιομαστε) (αρνητικο)

    - Αυτοι που αγορασαν τα παραπανω εργοστασια δεν ηθελαν να το παιξουν βιομηχανοι και εκλεισαν τα εργοστασια για να πουλησουν την γη που ηταν εγκατεστημενα (αρνητικο)

    - Δραματικη αυξηση της ανεργιας (υπερδιπλασιαμος λογω του παραπανω) (αρνητικο)

    - Καθιερωση της Βρετανιας ως χωρα με το πιο πολυτιμο αγαθο την ακινητη περιουσια λογω της φρενιτιδας Real Estate απο το παραπανω (αρνητικο)

    - Διαλυση ολων των εργατικων συνδικατων σε μια προσπαθεια να διατηρησει σταθερους τους μισθους για να ελξει επενδυσεις προκειμενου να διορθωσει την γκαφα στην ανεργια απο την πωληση εργοστασιων σε "real estaters" που τα εκλεισαν (αδιαφορο/αρνητικο)

    - Κατεληξε να διαψευτει οτι τα μετρα της στα εργασιακα θα μειωσουν την ανεργια ακομη πιο κατω απο οσο ηταν οταν ανελαβε και καταφερε μονο να την φτασει εκει που ηταν μετα απο 8 χρονια (αρνητικο)

    - Υπερασπιστηκε μανιωδως την στερλινα και την επιρροη του βρετανικου κοινοβουλιου σε αυτη μεσω της Κεντρικης Τραπεζας της Αγγλιας, απορριπτοντας καθε συζητηση για το ευρω για το οποιο ειπε στην τελευταια της ομιλια: "Το κοινο νομισμα στην Ευρωπη δεν αποτελει (καν) δημοκρατια, αφαιρει ολη την εξουσια απο τα κοινοβουλια της Ευρωπης. Το να εχει μια ανεξαρτητη απο ολους κεντρικη τραπεζα και ιδιως απο τα κοινοβουλια, τη δυνατοτητα να ελεγχει το νομισμα, την νομισματικη πολιτικη, τα επιτοκια αποτελει αφαιρεση ολων των πολιτικων εξουσιων. (Δεν μπορει ενα νομισμα να ταιριαζει σε τοσο διαφορετικες οικονομιες)" (ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ θετικο).

    Η συνολικη μου αξιολογηση ειναι οτι η διακυβερνηση της ηταν αδιαφορη, το τελευταιο την σωζει απο ολα τα αρνητικα της στα ματια μου.

    • MCA avatar
      MCA @ Εθνικιστης 12/12/2012 13:23:38

      Από όσο γνωρίζω η Κεντρική Τράπεζα της Αγγλίας,όπως και η Ελληνική, είναι ιδιωτική,ενώ η Ευρωπαϊκή όχι.Συμετέχουν οι Κεντρικές Τράπεζες όλων των χωρών της Ένωσης οι οποίες στην μεγάλη τους πλειοψηφία είναι δημόσιες.π.χ.Γερμανική Κεντρική Τράπεζα. Συνεπώς δεν νομίζω το Αγγλικό κοινοβούλειο να έχει μεγαλύτερη επιρροή στο νόμισμα της χώρας του από ότι εάν είχαν ευρώ.

  5. Χμμ avatar
    Χμμ 12/12/2012 22:18:44

    "Τα εισοδήματα του φτωχότερου ενός πέμπτου του βρετανικού πληθυσμού αυξήθηκαν από 6 έως 13% μεταξύ 1979 – 1993, ενώ τα έσοδα από το πλουσιότερο ένα πέμπτο αυξήθηκαν κατά 60% περισσότερο".

    1. Το παραπάνω στοιχείο είναι επίπλαστο καθώς δεν αναφέρει τίποτα σχετικά με την κινητικότητα ανάμεσα στην φτωχότερο και το πλουσιότερο 1/5. Επιπλέον δεν αναφέρει τίποτα για τη μέση τάξη, η οποία είναι τα 3/5 και φυσικά όποιος από το φτωχότερο 1/5 κέρδισε περισσότερα από 13% προφανώς δεν λογιζόταν πλέον ως φτωχός αλλά ως μέρος των 3/5 άρα δεν συνυπολογίστηκε στη στατιστική.
    2. Έστω και αν δεν ληφθεί το παραπάνω υπόψιν, υποθέτω πως οι ανά τον κόσμο συντηρητικοί (με την κυριολεκτική σημασία του όρου και όχι με το φιλελευθερο χαρακτήρα των τόρις επί Θάτσες) και αριστεροί, υποθέτω πως θα ήταν πολύ πιο ικανοποιημένοι αν οι φτωχοί κέρδιζαν 2% παραπάνω και οι πλούσιοι 1% γιατί έτσι η ανισότητα θα μειωνόταν, λες και η οικονομία ενός κράτους είναι ένα κλειστό σύστημα και δεν ενδιαφέρει το τί συμβαίνει σε σχέση με τον εξωτερικό προς αυτό κόσμο.

    Ε λοιπόν, η Θάτσερ πήρε ένα κράτος στο ΔΝΤ και μέσα σε λίγα χρόνια το έκανε από τα ισχυρότερα στην Ευρώπη και στην οικονομία και στην επιρροή. Μια Θάτσερ χρειαζόμαστε σήμερα, αλλά κάποιοι ονειρεύονται Μιχαλολιάκους και Τσίπρες... αυτοί ίσως να μας αξίζουν τελικά...

    • aριστος11 avatar
      aριστος11 @ Χμμ 13/12/2012 08:53:56

      Δεν έχεις άδικο απο μία άποψη. Η Θάτσερ όντως θα "έστελνε" την Μέρκελ απο 'κεί που ήρθε και όπως ο Ομπάμα, θα έβαζε τα μηχανήματα στη Φρανκφούρτη να τυπώνουν Ευρώ μέχρι να τελειώσει η κρίση...
      Και όπως το διαπιστώνεις, η έλλειψη της Θάτσερ στην Ελλάδα μας αφήνει ως μοναδική ελπίδα τον Τσίπρα με την ανοχή του Μιχαλολιάκου που στο τέλος θα παίξει και το ρόλο της φρόνιμης Εθνικόφρονης Δεξιάς...

  6. Leo avatar
    Leo 13/12/2012 10:52:18

    "Aν και είχε ντεμοντέ συντηριτικές και πουριτανικές απόψεις προήδρευσε πάνω στην κουλτούρα του ανεξέλεγκτου υλισμού". Φάκτορα τι σημαίνει αυτή η φράση; Να εννοεί άραγε τις αδηφάγες μισθολογικές απαιτήσεις των μάνατζερ και τα μπόνους των τραπεζιτών; Να εννοεί το κύμα νεοαθε'ι'σμού(Ντόνινς) που έχει γενέτειρα την Βρετανία; Τι εννοεί; Αν το καταλαβαίνει κάποιος ας μου εξηγήσει.

    • Χμμ avatar
      Χμμ @ Leo 13/12/2012 17:19:40

      Καμμία σχέση: σημαίνει απλά ότι το ίδιο πράγμα όταν το υποστηρίζει η αριστερά είναι "πατριωτισμός και λαϊκή ψυχή" ενώ όταν το υποστηρίζει η δεξιά είναι "ντεμοντέ συντηριτικές και πουριτανικές απόψεις" και ομοίως όταν το υποστηρίζει η αριστερά είναι "ψωμί [παιδεία ελευθερία]" ενώ όταν το υποστηρίζει η δεξιά είναι "άκρατος υλισμός".

  7. Εθνικιστης avatar
    Εθνικιστης 14/12/2012 12:14:00

    Ισχυει, αλλα, αν θυμασαι, ειχαμε το δικαιωμα να ζηταει η κυβερνηση υποτιμηση.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.