#_CRON_JOB_#
#_CRON_JOB_#
26/11/2012 06:45
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Η ανισότητα σκοτώνει τον καπιταλισμό



Είναι γενικά αποδεκτό ότι η κρίση του 2008-2009 προκλήθηκε από τον υπερβολικό τραπεζικό δανεισμό, καθώς και ότι η αποτυχία επαρκούς ανάκαμψης πηγάζει από την άρνηση των τραπεζών να δανείσουν, εξαιτίας των «σπασμένων» ισολογισμών γράφει o γνωστός οικονομολόγος Ρόμπερτ Σκιντέλσκι, στο http://www.project-syndicate.org.

 

Μια τυπική ιστορία, που υποστηρίζουν οι οπαδοί του Φρίντριχ φον Χάγιεκ και η Αυστριακή Σχολή Οικονομικών, πάει κάπως έτσι: Κατά την περίοδο πριν από την κρίση, οι τράπεζες δάνειζαν περισσότερα χρήματα στους δανειολήπτες απ’ όσα οι αποταμιευτές θα δάνειζαν σε άλλη περίπτωση, χάρη στο υπερβολικά φθηνό χρήμα που παρέχονταν από τις κεντρικές τράπεζες, ιδιαίτερα την Federal Reserve των ΗΠΑ. Οι εμπορικές τράπεζες, πλούσιες από τα χρήματα των κεντρικών τραπεζών, προωθούσαν την πίστωση για πολλά μη υγιή επενδυτικά σχέδια, με την έκρηξη της χρηματοπιστωτικής καινοτομίας (ιδιαίτερα των παράγωγων μέσων) να τροφοδοτεί τη φρενίτιδα δανεισμού.

Αυτή η πυραμίδα του χρέους κατέρρευσε όταν η Fed σταμάτησε επιτέλους τις άλογες δαπάνες αυξάνοντας τα επιτόκια. (Η Fed αύξησε το επιτόκιο των ομοσπονδιακών κεφαλαίων της από 1% το 2004 σε 5,25% το 2006 και το κράτησε εκεί μέχρι τον Αύγουστο του 2007). Ως αποτέλεσμα, οι τιμές των κατοικιών κατέρρευσαν, αφήνοντας ίχνη από τράπεζες ζόμπι (των οποίων οι υποχρεώσεις υπερέβησαν κατά πολύ τα περιουσιακά τους στοιχεία) και κατέστρεψαν τους δανειολήπτες.
Το πρόβλημα φαίνεται να είναι τώρα η επανεκκίνηση του τραπεζικού δανεισμού. Οι εξασθενημένες τράπεζες που δεν θέλουν να δανείζουν πρέπει κατά κάποιο τρόπο να «αποζημιωθούν». Αυτός ήταν ο σκοπός των τεράστιων ποσών για τη διάσωση των τραπεζών στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, που ακολουθήθηκε από αρκετούς γύρους «ποσοτικής χαλάρωσης», με τις οποίες οι κεντρικές τράπεζες τύπωσαν χρήμα και το έριξαν στο τραπεζικό σύστημα μέσα από διάφορα ανορθόδοξα κανάλια. (Οι οπαδοί του Χάγιεκ αντιτίθενται σε αυτό, με το επιχείρημα ότι, επειδή η κρίση προκλήθηκε από την υπερβολική πίστωση, δεν μπορεί να ξεπεραστεί με περισσότερη).

Την ίδια στιγμή, τα ρυθμιστικά όργανα έχουν σκληρύνει παντού για να αποτρέψουν τις τράπεζες από το να θέσουν σε κίνδυνο το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Για παράδειγμα, εκτός από την εντολή τιμής-σταθερότητας, η Τράπεζα της Αγγλίας έχει αναλάβει το νέο έργο της διατήρησης «της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος». Αυτή η ανάλυση, ενώ φαινομενικά είναι εύλογη, εξαρτάται από την πεποίθηση ότι η παροχή των πιστώσεων είναι απαραίτητη για την οικονομική υγεία: τα πάρα πολλά χρήματα την ρημάζουν, ενώ τα πολύ λίγα την καταστρέφουν.

Κάποιος όμως μπορεί να έχει μια άλλη άποψη, η οποία είναι ότι η ζήτηση για πιστώσεις, και όχι η προσφορά, είναι η κρίσιμη οικονομική κινητήρια δύναμη. Τελικά, οι τράπεζες είναι υποχρεωμένες να δανείζουν με επαρκή ασφάλεια. Και, κατά τη διάρκεια της κρίσης, η αύξηση των τιμών των κατοικιών την παρείχαν. Η παροχή της πίστωσης, με άλλα λόγια, προέκυψε από την ζήτηση για πίστωση.

Αυτό θέτει το ερώτημα της προέλευσης της κρίσης υπό ένα κάπως διαφορετικό φως. Δεν ήταν τόσο οι επιθετικοί δανειστές όσο οι απερίσκεπτοι, ή παραπλανημένοι, δανειολήπτες, οι οποίοι φέρουν την ευθύνη. Έτσι, τίθεται το ερώτημα: Γιατί οι άνθρωποι θέλουν να δανειστούν τόσο πολύ; Γιατί η αναλογία του χρέους των νοικοκυριών προς τα έσοδα ανεβαίνει σε πρωτοφανή ύψη στις μέρες προ της ύφεσης;

Ας συμφωνήσουμε ότι οι άνθρωποι είναι άπληστοι και ότι θέλουν πάντα περισσότερα από όσα μπορούν να αντέξουν οικονομικά. Γιατί, λοιπόν, αυτή η «απληστία» να εκδηλωθεί τόσο μανιωδώς;
Για να απαντήσουμε σε αυτό θα πρέπει να δούμε τι συμβαίνει με την κατανομή του εισοδήματος. Ο κόσμος γινόταν συνεχώς πλουσιότερος, αλλά η κατανομή του εισοδήματος στο εσωτερικό των χωρών γινόταν συνεχώς πιο άνιση. Τα μέσα εισοδήματα παραμένουν στάσιμα ή μειώνονται τα τελευταία 30 χρόνια, παρά το ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ έχει αυξηθεί. Αυτό σημαίνει ότι οι πλούσιοι έχουν καρπωθεί ένα τεράστιο μερίδιο από την αύξηση της παραγωγικότητας.
Και τι έκαναν οι σχετικά φτωχοί για να συμβαδίσουν με τους πλούσιους γείτονές τους σε έναν κόσμο με όλο και περισσότερες απαιτήσεις;  Αυτό που οι φτωχοί έκαναν πάντα: χρεώθηκαν. Σε παλιότερες εποχές, χρεώνονταν σε ενεχυροδανειστές. Τώρα είναι χρεωμένοι σε τράπεζες ή εταιρείες πιστωτικών καρτών. Και, επειδή η φτώχεια τους ήταν σχετική και οι τιμές των κατοικιών σκαρφάλωναν, οι πιστωτές ήταν στην ευχάριστη θέση να τους αφήσουν να βυθίζονται όλο και πιο βαθιά στο χρέος. Φυσικά, μερικοί ανησυχούν για την κατάρρευση του ποσοστού αποταμίευσης των νοικοκυριών, αλλά λίγοι ανησυχούν υπερβολικά. Σε ένα από τα τελευταία άρθρα του, ο Μίλτον Φρίντμαν έγραψε ότι η αποταμίευση στις μέρες μας πήρε τη μορφή των σπιτιών. Κατ’ εμέ, αυτή η άποψη των πραγμάτων εξηγεί πολύ καλύτερα από μια ορθόδοξη λογική γιατί, για όλα τα χρήματα που αντλήθηκαν από τις κεντρικές τράπεζες, οι εμπορικές τράπεζες δεν άρχισαν να δανείζουν ξανά και η οικονομική ανάκαμψη έχει μειωθεί. Ακριβώς όπως οι δανειστές δεν έσπρωξαν τα χρήματα στο λαό πριν από την κρίση, έτσι και τώρα δεν μπορούν να αναγκάσουν τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά να δανειστούν, ή τις επιχειρήσεις να αναζητήσουν δάνεια για να επεκτείνουν την παραγωγή, όταν οι αγορές είναι επίπεδες ή συρρικνώνονται.

Εν συντομία, η ανάκαμψη δεν μπορεί να αφεθεί στη Fed, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ή την Τράπεζα της Αγγλίας. Απαιτεί την ενεργό συμμετοχή της δημοσιονομικής πολιτικής. Η τρέχουσα κατάστασή μας δεν απαιτεί έναν δανειστή έσχατης ανάγκης, αλλά κάποιον που ξοδεύει εσχάτως και αυτός μπορεί να είναι μόνο οι κυβερνήσεις. Αν οι κυβερνήσεις, με το ήδη υψηλό επίπεδο του χρέους τους, πιστεύουν ότι δεν μπορούν να δανειστούν πλέον από το λαό, θα πρέπει να δανειστούν από τις κεντρικές τους τράπεζες και να ξοδέψουν οι ίδιες τα έξτρα χρήματά τους για δημόσια έργα και έργα υποδομής. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να αρχίσουν οι μεγάλες οικονομίες της Δύσης να κινούνται πάλι.
Αλλά, πέρα ​​από αυτό, δεν μπορούμε να συνεχίσουμε με ένα σύστημα που επιτρέπει τόσο πολύ από το εθνικό εισόδημα και τον πλούτο να συσσωρεύονται σε τόσο λίγα χέρια. Η συντονισμένη αναδιανομή του πλούτου και του εισοδήματος υπήρξε συχνά ουσιαστικής σημασίας για την μακροπρόθεσμη επιβίωση του καπιταλισμού. Είμαστε έτοιμοι να μάθουμε ξανά αυτό το μάθημα.

project-syndicate.org

Πυθία 

ΣΧΟΛΙΑ

  1. Γεωργία avatar
    Γεωργία 26/11/2012 08:24:35

    Αυτό που δεν μπορώ να διανοηθώ είναι πως είναι δυνατόν η Κεντροδεξιά έχει γίνει αιχμάλωτη του οικονομικού φιλελευθερισμού;

    Έχουμε ένα σύστημα που δουλεύει στο φουλ προκειμένου να μετακινεί χρήμα από τον πάτο και τη μέση προς την κορυφή, αλλά το σύστημα αυτό είναι τόσο αναποτελεσματικό ώστε τα οφέλη για την κορυφή είναι πολύ μικρότερα από τις ζημίες για τα μεσαία και κατώτατα στρώματα.

    Στην πραγματικότητα πληρώνουμε βαρύ τίμημα για την αυξανόμενη και υπερμεγέθη ανισότητά μας: όχι μόνο περιορίζονται η οικονομική μεγέθυνση και το ΑΕΠ, αλλά ενισχύεται ακόμα περισσότερο η αστάθεια.
    Για να μην αναφερθώ στα άλλα τιμήματα που καταβάλλουμε: αποδυναμωμένη συνταγματική δημοκρατία, ελαττωμένη αίσθηση δικαίου και δικαιοσύνης, ακόμα και αμφισβήτηση της ταυτότητάς μας.

  2. Ο Θείος avatar
    Ο Θείος 26/11/2012 12:25:32

    Τα ίδια περίπου είπε πρίν 1,5 χρόνο ο Νούριελ Ρουμπίνι στο κλασικό πλέον άρθρο του Project Syndicate, παραπέμποντας και στον Μάρξ:
    h**p://www.project-syndicate.org/commentary/is-capitalism-doomed
    Η πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους (λόγω ανισότητας και υπερσυγκέντρωσης πλούτου σε λίγους), είναι "μηχανισμός αυτοκαταστροφής", ενσωματωμένος "γονιδιακά" στον κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής.
    h**p://www.antinews.gr/2012/08/14/174884/#comment-1031524

  3. καποιος avatar
    καποιος 26/11/2012 12:59:34

    προσφατα πληροφορηθηκα την εταιρικη δομη του IKEA. ριξτε μια ματια στο indymedia. Οταν ο καπιταλσιμος εχει γινει συνωνυμος με την απατη (και αυτα στις προηγμενες Ολλανδια και Σουηδια) τι να πεις.
    Ενα μονο θα γραψω: το ΙΚΕΑ με κερδη 2δις /ετος πληρωνει φορο 0 μιας και ανηκει σε !!! non for profit organisation στην Ολλανδια με μελη ΔΣ τον κ. Ικεα και τη φαμιλια του.

    • καποιος avatar
      καποιος @ καποιος 26/11/2012 13:00:21

      διορθωση οχι στο indymedia φυσικα αλλα σδτο wikipedia http://en.wikipedia.org/wiki/IKEA#Corporate_structure_2

  4. MCA avatar
    MCA 26/11/2012 17:47:20

    Ποιός πολιτικός και σε ποιά χώρα θα τολμήσει να κάνει αναδιανομή πλούτου και εισοδήματος;

  5. alpha1 avatar
    alpha1 26/11/2012 18:22:05

    Πολύ ωραίο άρθρο. Δεν χρειάζεται να τους τα λέει πλλεον ο Τσίπρας και η Αλέκα.
    Οι καπιταλιστές οικονομολόγοι κατάλαβαν επιτέλους τον Μαρξισμό που έλεγε ανέκαθεν οτι η απληστία του καπιταλιστή είναι ικανή να τον οδηγήσει στο να πουλήσει το σχοινί με το οποίο θα τον κρεμάσουν. Καί όπως πολύ ωραία συμπεραίνει ο αρθρογράφος, και το επισημαίνει και ο Θείος στα κείμενα του Ρουμπινί, η απληστία του κεφαλαίου, είναι “μηχανισμός αυτοκαταστροφής”, ενσωματωμένος “γονιδιακά” στον κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής.
    Σαν τον καρκίνο δηλαδή.
    Ηρθε λοιπόν ο καιρός οι πολιτικοί να ξεστραβωθούν απο τη "λάμψη" της θεωρίας του Μίλτον Φρίντμαν, που τώρα την κάνει γαργάρα αφού διαπιστώνει οτι τα υποζύγια παύουν να κουβαλούν χρήμα στις Τράπεζες αλλά το κάνουν κτίρια που δεν μπορούν να αποθηκευτούν στα υπόγεια των τραπεζών και αχρηστεύονται με το πέρασμα του χρόνου. Ηρθε ο καιρός να πάψουν να φιλούν κατουρημένες ποδιές τραπεζιτών και να ξαναπάρουν πίσω τη δύναμη που τους δίνει ο λαός έστω και μέσα απ' αυτή την κουτσή αστική δημοκρατία και να την χρησιμοποιήσουν ξαναδίνοντας τον ρόλο που του ανήκει στο κράτος. Δηλαδή τον ρόλο του διαιτητή, του Αρχοντα του παιχνιδιού που θα πάρει πάνω του την ανάπτυξη με ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ, βγάζοντας κίτρινες και κόκκινες κάρτες στους παίκτες που υποπίπτουν στα σφάλματα της απληστίας...
    Ηρθε ο καιρός να αφαιρεθεί ο καρκίνος απο το σώμα της Ανθρώπινης κοινωνίας. Αλλωστε αυτοί που τον έχουν είναι το 1% και εμείς οι υπόλοιποι το 99%. Αργά οι γρήγορα οι φούσκες θα σκάσουν. Οπότε καλύτερα να τις ξεφουσκώσουν μόνοι τους για να γλυτώσουν τουλάχιστο το τομάρι τους. Ετσι κι αλλοιώς εικονικό χρήμα έχουν μέσα τους . Δηλαδή αέρα. Δε θα χάσουν κάτι που ίδρωσαν πολύ για να το αποκτήσουν. Τζόγος ήταν, κέρδη απ΄τα κέρδη των κερδών ώ κέρδη...

  6. Χρήστος avatar
    Χρήστος 26/11/2012 18:43:27

    Οι οικονομικοί και πολιτικοί κύκλοι λειτουργούν όπως το εκκρεμές. Μετά την πλήρη αποτυχία και ανυποληψία του "υπαρκτού" αφού πέρασαν δεκαετίες ιδεολογικής κυριαρχίας, το εκκρεμές μετακινήθηκε βίαια προς το τέρμα του άλλου άκρου. Έχουν ωριμάσει οι συνθήκες όμως και βλέπουμε το ίδιο με τις νεοφιλελεύθερες θεωρίες όπως π.χ. αυτή της δημιουργικής καταστροφής που ζούμε σήμερα. Που θα "κάτσει" το εκκρεμές κανείς δεν το ξέρει. Υποθέτω και ελπίζω, με βάση τη λογική, κάπου ανάμεσα. Οι κοινωνίες, έχοντας δοκιμάσει στο πετσί τους και τις δύο εκδοχές, θα σκεφτούν και θα απαντήσουν όπως η φορτωμένη καμήλα όταν τη ρώτησε ο καμηλιέρης : "ποιο δρόμο προτιμάς, τον ανηφορικό ή τον κατηφορικό;", "τον ίσιο".

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.