24/08/2009 21:41
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Η Ιστορία είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να την αφήσουμε στους πολιτικούς



Jonathan Steele για την Guardian

Κάποιο κυριακάτικο απόγευμα πριν από είκοσι χρόνια και στις 7 η ώρα ακριβώς, ένα πελώριο πλήθος αγνώστων μεταξύ τους, έδωσαν τα χέρια και βάδισαν στους δρόμους, κρατώντας σημαίες και πανό που άλλες απεικόνιζαν τη σβάστικα και άλλες το σφυροδρέπανο. Οι οργανωτές μίλησαν τότε για 1.5 εκατομμύριο ανθρώπων. Και όπως τους παρακολουθούσα από ένα χωράφι, σε μια ηλιόλουστη Λιθουανία, διαπίστωνα  πως η διάθεση του πλήθους ήταν εξίσου εντυπωσιακή με την μαζικότητά του.

Η αλληλεγγύη κυριαρχούσε. Για πολλούς ήταν και η πρώτη τους συμμετοχή σε πολιτική διαδήλωση. Ήταν η εποχή που οι δημόσιες συγκεντρώσεις και διαμαρτυρίες ξεπηδούσαν σε ολόκληρη την σοβιετική ένωση και στα υπόλοιπα κράτη του ανατολικού μπλοκ. Η γιγαντιαία  όμως αυτή Βαλτική ανθρώπινη αλυσίδα, εντυπωσίασε τους πάντες τόσο με τον όγκο της όσο και με την αξιοπρέπειά της. Απλώθηκε από την πρωτεύουσα της Εσθονίας Tallinn, μέσω της Riga στη Λετονία καταλήγοντας στην Λιθουανική πόλη Vilnius. Ο σκοπός της μάζωξης αυτής, ήταν η καταδίκη ενός γεγονότος που είχε συμβεί πενήντα χρόνια πριν. Η συμφωνία Molotov-Ribbentrop με την οποία οι Στάλιν και Χίτλερ συμφώνησαν να μην επιτεθούν ο ένας στον άλλον, προσθέτοντας μυστικές ρήτρες που είχαν να κάνουν με το μοίρασμα της κεντρικής Ευρώπης, ανοίγοντας έτσι το δρόμο για την εισβολή των Ναζί στη δυτική Πολωνία ενώ ο Στάλιν κατέλαβε πολλά από τα βαλτικά κράτη, την ανατολική Πολωνία και μέρος της Ρουμανίας. 

Ο σκοπός της διαδήλωσης ήταν η επίδειξη προς τη Μόσχα αλλά και προς τον υπόλοιπο κόσμο της θέλησης των βαλτικών χωρών για ανεξαρτησία. Αλλά ήταν και μια καταγγελία για την σοβιετική παραποίηση της ιστορίας που είχε κρατήσει κρυφές τις μυστικές ρήτρες της συμφωνίας, αν και αυτές είχαν ήδη γίνει γνωστές στους δυτικούς από το 1945.

Λίγο καιρό μετά, ο μεταρρυθμιστής Mikhail Gorbachev, ενέδωσε και δημοσίευσε την σοβιετική εκδοχή.  Είκοσι χρόνια αργότερα, και το ζήτημα παραμένει ακανθώδες. Υπάρχει Απόφαση του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου που ορίζει την 23η Αυγούστου ως «πανευρωπαϊκή ημέρα μνήμης για τα θύματα των ολοκληρωτικών καθεστώτων».  Η απόφαση αυτή ξεκίνησε αρχικά ως «δήλωση» εναντίον των θυμάτων του Ναζισμού και του Σταλινισμού. Κάτι που δεν πέρασε τελικά. Η κάθε κυβέρνηση από τις χώρες της Ε.Ε. παίρνει και την τελική απόφαση. Ελάχιστες είναι αυτές που προχώρησαν στον ορισμό της 23ης Αυγούστου ως ιδιαίτερης ημέρας. 

Το όλο θέμα όμως, φέρνει στην επικαιρότητα την προσπάθεια πολλών βαλτικών και κεντροευρωπαϊκών πολιτικών, να εξισώσουν τα εγκλήματα των Ναζί με αυτά του Στάλιν ή και ακόμη να ισχυριστούν πως τα δεύτερα ήταν και τα χειρότερα. Επειδή πολλοί ανησυχούν για την ραγδαία άνοδο των πρώην κομμουνιστικών κομμάτων στη περιοχή, χρησιμοποιούν την εξίσωση Ναζισμός = Σταλινισμός σαν μια απόπειρα δυσφήμησης της αριστεράς. (Ο λόγος μάλιστα που δεν πέρασε η αρχική πρόταση στην Ε.Ε. ήταν οι αντιδράσεις των αριστερών ομάδων στην Ευρωβουλή). Πέραν των παραπάνω, είναι και μια μέθοδος διατήρησης της εγρήγορσης ή και της εχθρότητας, απέναντι στη σύγχρονη Ρωσία.

Η συμφωνία Molotov-Ribbentrop οπωσδήποτε και απέδειξε τον κυνισμό του Στάλιν όπως και αυτόν του Χίτλερ. Αλλά το να ξεκινήσεις από αυτό και να καταλήξεις στην εξομοίωση των δράσεων και της ιδεολογίας των δύο ανδρών, δεν συμβαδίζει με τη πραγματικότητα. Ούτε λαμβάνει υπόψη, ότι η σοβιετική πολιτική εξελίχθηκε στην μετά Στάλιν εποχή σε σημείο που ο αυθαίρετος τρόμος και η καταπίεση να μην υφίστανται στα 20 χρόνια της διακυβέρνησης Μπρέζνεφ.

Οι δεξιοί πολιτικοί της Βαλτικής έχουν δίκιο όταν επιμένουν πως οι περισσότεροι ευρωπαίοι αγνοούν τις μαζικές μετατοπίσεις πληθυσμών που έκανε ο Στάλιν στη περιοχή τους. Περίπου 100.000 άνθρωποι εκτοπίστηκαν στη Σιβηρία μετά το 1939 ή όταν οι νικητές Ρώσοι ανακατέλαβαν τη περιοχή από τους Γερμανούς. Το να ισχυρίζονται όμως ότι οι ευρωπαίοι αγνοούν τη σημαντικότητα των γκούλαγκ της Σιβηρίας, δεν λαμβάνει υπόψη την επιρροή των βιβλίων του Alexander Solzhenitsyn στη δεκαετία του 1970.

Πάντα υπάρχουν καινούργια πράγματα να μάθει κανείς και οι ιστορικοί συνεχώς ερμηνεύουν εκ νέου τα στοιχεία. Ένα πεδίο που χρειάζεται περαιτέρω ιστορική διερεύνηση είναι και η συμμετοχή των τοπικών πληθυσμών στις εκκαθαρίσεις των Ναζί στη περιοχή της Βαλτικής. Ο Αμερικανός ιστορικός Helmut Walser Smith απέδειξε πρόσφατα πως η στερεότυπη εικόνα του ολοκαυτώματος σαν μια βιομηχανική και απρόσωπη μορφή θανάτου σε περιβάλλον  Auschwitz, είναι εν πολλοίς λανθασμένη. Οι περισσότεροι Εβραίοι έχασαν τη ζωή τους με απλό και πρωτόγονο τρόπο, δεχόμενοι πυροβολισμό εξ επαφής δίπλα σε ανοιχτούς τάφους και χαντάκια ή αναγκαζόμενοι να εισπνεύσουν καυσαέρια εξατμίσεων από φορτηγά. Σε αυτές τις σφαγές ήταν μάρτυρες ή και συμμετείχαν, μεγάλοι αριθμοί των ντόπιων πληθυσμών όπως και οι ίδιοι οι  Γερμανοί.

Ανακεφαλαιώνοντας την τελευταία επιστημονική ιστοριογραφία, ο  Αμερικανός Tim Snyder γράφει: «Μέχρι το 1941 οι Γερμανοί (μαζί με ντόπιους παραστρατιωτικούς και Ρουμάνους στρατιώτες) είχαν δολοφονήσει ένα εκατομμύριο Εβραίους στην ΕΣΣΔ και στη Βαλτική. Αυτός ο αριθμός είναι ίδιος με όλους όσοι εξοντώθηκαν στο Auschwitz σε ολόκληρη τη διάρκεια του πολέμου».

Όταν μιλάμε για νούμερα νεκρών, το ρεκόρ του Χίτλερ είναι άπιαστο. Σκότωσε τουλάχιστον διπλάσιο αριθμό ατόμων από τον Στάλιν. Ο Snyder αναφέρει πως οι Γερμανοί εξολόθρευσαν περί τους 5.7 εκατομμύρια Εβραίους, δολοφόνησαν μέσω λιμού τουλάχιστον 4 εκατομμύρια σοβιετικούς πολίτες και εκτέλεσαν ως αντίποινα ή ως τιμωρία για παρτιζάνικη δράση περίπου 750.000 ανθρώπους. Από την άλλη πλευρά, ο Στάλιν ανάγκασε σε εξόντωση μέσω της πείνας 5.5 εκατομμύρια πολιτών της ΕΣΣΔ και εκτέλεσε περίπου 700.000 κατά την προπολεμική περίοδο του «Μεγάλου Τρόμου».

Υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ μνήμης και ιστορίας λέει ο Snyder, πέφτοντας όμως και αυτός σε παγίδα, καθώς κάποιος αναγνώστης του υπενθύμισε πως  ξέχασε να συμπεριλάβει  τον αριθμό των Ρόμα (Τσιγγάνων) που εξολόθρευσε ο Χίτλερ και που ήταν αναλογικά, στα ίδια επίπεδα με τον αριθμό των νεκρών Εβραίων.

Το όλο ζήτημα έχει σχέση και με την κινηματογραφική ταινία του Andrzej Wajda με θέμα τη σφαγή του δάσους Katyn  που μάλιστα προβάλλεται αυτό το καιρό στη Βρετανία. Έχει σχέση με την αυτολογοκρισία που υπέστησαν οι Πολωνοί επί δεκαετίες. Και ενώ είναι σημαντικό  να θυμηθούμε πως μέχρι το 1989, οι σοβιετικές Αρχές κατηγορούσαν τους Γερμανούς για τη σφαγή των Πολωνών αξιωματικών στο ομώνυμο  δάσος, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως λίγους μήνες πριν, οι Ναζί είχαν εκτελέσει πάμπολλους Πολωνούς διανοούμενους στα πλαίσια της επιχείρησης Tannenberg.

Το ηθικό δίδαγμα που προκύπτει; Η Βαλτική διαμαρτυρία για την συμφωνία Molotov-Ribbentrop έστειλε ένα μήνυμα το 1989, σπάζοντας ένα ταμπού που είχε διάρκεια 50 χρόνων. Όμως αυτό που είναι σωστό σε μια περιοχή της Ευρώπης σε κάποια συγκεκριμένη χρονική συγκυρία, δεν σημαίνει πως μπορεί να επεκταθεί και σε άλλες περιοχές και για πάντα. Η ιστορία είναι πολύ περίπλοκη και πολύ ευαίσθητη ώστε να την αφήσουμε στα χέρια των πολιτικών. Πρώτα χειραγωγούν τις επετείους, μετά τις συμπεριλαμβάνουν στα σχολικά βιβλία και  έτσι αρχίζει  η αέναη  τσουλήθρα….

Απόδοση: S.A.

http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/aug/19/eu-parliament-soviet-nazi-history

ΣΧΟΛΙΑ

  1. ατακτος avatar
    ατακτος 24/08/2009 22:03:34

    Αγαπητέ factorx-είμαστε εμείς.... σε θέση να καταγράψουμε... την δική μας ιστορία.... έστω τώρα μετά από 65 χρόνια .....
    Το συνέδριο ελλήνων επιστημόνων στην Καβάλα που παρακολούθησα σχετικά πρόσφατα (φέτος) έμενα.... τον αδαή ....με απογοήτευσε....ΚΡΙΜΑ!!!! .

    • Le canard avatar
      Le canard @ ατακτος 24/08/2009 23:19:43

      Γειά σου ρε Ατακτε. Τα κρατάνε φυλαγμένα όλοι, όλα, μέσα στα αρχεία τους (στο χρονοντούλαπο της ιστορίας).

    • Αδαείς avatar
      Αδαείς @ ατακτος 24/08/2009 23:29:46

      Γιατί...απογοητεύτηκες Ατακτε

      Διάβασες ιστορίες αποτυχημένων "τυφλοπόντικων" Δημαρχείων που όταν χρειαστούν καθαρό αέρα, τριγυρνάν στα χωριά και κλέβουν ΄"διάφορα" από γριούλες καταγράφοντας ιστορία...

      Η μήπως σε απογοήτευσαν κάποιοι "πραγματικά" αδαείς που στα στερνά τους αποφάσισαν να γράψουν Ιστορία, μην ψάχνοντας όμως την αλήθεια , την οποία όταν τους την τρίψεις στη μούρη...παρακαλούν...γοναστιστοί....

      ...αλλά δεν μπαίνουν κάν στον κόπο να επανορθώσουν

      ΟΝΤΩΣ ΚΡΙΜΑ!!!!

      Τις βιλάρες των τυφλοπόντικων τις έχεις δει όμως;

      Θα φριάξεις

      • ΙΠΤΑΜΕΝΟΣ avatar
        ΙΠΤΑΜΕΝΟΣ @ Αδαείς 25/08/2009 08:20:59

        Μιλώντας για ιστορία……..
        Σε ένα πρόσφατο ταξίδι μου στην Κρήτη ένας καλός φίλος μου έδειξε επιστολή θρησκευτικού ηγέτη της Κρήτης (που ήταν στα χέρια του από τον παππού του) που αναφερόταν στο ολοκαύτωμα Αρκαδίου.
        Εάν αυτή η επιστολή βγει στον ‘’αέρα’’ θα χρειαστεί να ξαναγραφτεί η ιστορία του ολοκαυτώματος Αρκαδίου!!!!

    • Νίκος Καραγιαννακίδης avatar
      Νίκος Καραγιαννακίδης @ ατακτος 25/08/2009 18:15:52

      Γεια χαρά. Αν θες, επειδή με ενδιαφέρει η γνώμη σου και συμμετείχα κι εγώ στο Συνέδριο της Καβάλας, γράψε κάτι παραπάνω. Νίκος Καραγιαννακίδης,

  2. donaE avatar
    donaE 24/08/2009 23:01:17

    'Η αμεροληψια δεν απαιτει παρα τιμιοτητα απο μερους του ιστορικου.Η αντικειμενικοτητα προυποθετει περισσοτερα...καθως η ιστορια νομιμοποιει οτι θελουμε'
    Ζακ Λε Γκοφ:Ιστορια και Μνημη.

    • Le canard avatar
      Le canard @ donaE 24/08/2009 23:26:48

      Ο Guardian αποδεικνύει για μια ακόμη φορά ότι μπορεί να υπάρξει εναλλακτική, σοβαρή και αντικειμενική δημοσιογραφία, κρατώντας αποστάσεις εκεί που πρέπει και μοιράζοντας δίκαια τις ευθύνες. Μπράβο σας για την αναδημοσίευση. Καλό είναι και οι δυνάμεις της ελληνικής αριστεράς που η μια τα τελευταία χρόνια μόνο που δεν πίνει νερό στο όνομα του "πατερούλη" και η άλλη τον χέζει πατόκρφα συνεχώς, να διδαχθούν. Αν βέβαια διαθέτουν έτσι και ένα κουκούτσι νιονιό. Που μαλλον δεν το' χουν. Το ίδιο και οι δεξιούληδες, αλλά κυρίως οι δήθεν "σοσιαλδημοκράτες" ή τουλάχιστον η ελληνική-γιαλαντζί εκδοχή της. Η τελευταία μάλιστα, κι αν έχει στήσει ολόκληρο οικοδόμημα πάνω στο θέμα του Στάλιν, ιδιαίτερα στις νέες γενιές που μπαίνουν στο ΠΑΣΟΚ.

  3. Μποτίλια στο πέλαγος avatar
    Μποτίλια στο πέλαγος 24/08/2009 23:49:15

    Το άρθρο αναπαράγει την πεπαλαιωμένη ταύτιση Στάλιν και Χίτλερ για λόγους φτηνής προπαγάνδας. "Ξεχνάει" να αναφερθεί στην στήριξη που πρόσφερε και στα δυο καθάρματα ο "πολιτισμένος κόσμος" μέσω της Γουώλλ Στρητ.
    Όποιος νομίζει ότι τον Χίτλερ ανέβασαν στην εξουσία οι γερμανοί εθνικιστές και τον Στάλιν οι Ρώσοι εργάτες και επιμένει ότι έχει μελετήσει ιστορία, μάλλον έχει κάποιο μικρό πρόβλημα, τουλάχιστον με την ιστορική μελέτη.
    Αλλά η ιστορία έχει και συνέχεια, καθότι και η Κέκε και η μάνα του αδόλφου κάπου δουλεύανε (για να μας δουλεύουνε κατόπιν άλλοι εμάς).

    • archaeopteryx avatar
      archaeopteryx @ Μποτίλια στο πέλαγος 26/08/2009 09:36:04

      Σίγουρα έχεις δει την "τριλογία" του Anthony Sutton στο θέμα της χρηματοδότησης και τεχνικής υποστήριξης τόσο της μεσοπολεμικής βιομηχανίας, όσο και της ψυχροπολεμικής ΕΣΣΔ, από πολυεθνικές και επενδυτικές τράπεζες με έδρα τις ΗΠΑ (και την Wall Street). Τα βιβλία αυτά είναι μάλλον τεκμηριωμένα, άσχετο αν τα συμπεράσματα είναι λίγο δύσπεπτα. Η μόνη (αλλά εξ ίσου αδέξια και δύσπεπτη εξήγηση) είναι η ρήση που αποδίδεται στον Λένιν ότι οι καπιταλιστές ευχαρίστως θα σου πουλήσουν το σχοινί με το οποίο θα τους κρεμάσεις. Βεβαίως, το να πεις ότι οι "Εβραίοι" της Kuhn Loeb φταίνε για τα έκτροπα λίγα χρόνια αργότερα, είναι τραβηγμένο. Η Kuhn Loeb βέβαια, δεν υπάρχει πια αφού απορροφήθηκε από την Lehman που με την σειρά της πήγε στην American Express.

      Η ιστορία που μας μαθαίνουν στα σχολεία, αλλάζει αν ξεφυλίσσεις την άλλη, πιο ειλικρινή "επιχειρηματική" ιστορία. Περίεργος ο κόσμος, μποτίλια, και εμείς μέσα στα δέντρα σχεδόν ποτέ δεν βλέπουμε το δάσος.

      • Μποτίλια στο πέλαγος avatar
        Μποτίλια στο πέλαγος @ archaeopteryx 26/08/2009 10:02:13

        Σε ευχαριστώ θερμά για την αναφορά της βιβλιογραφικής παραπομπής. Η αντίστοιχη βιβλιογραφία είναι μακρά. Όμως πολύ σημαντικότερο ρόλο επιτελεί η κριτική, συνδυαστική σκέψη αναφορικά με όποιο βιβλίο ή δημοσίευση μελετάμε.
        Και εκεί βρίσκεται πάντοτε, εάν μου επιτρέπεις την παρατήρηση, η αρετή των σχολίων και της σκέψης σου, που πάντοτε παρακολουθώ με ιδιαίτερη προσοχή, άσχετα ότι σπάνια τοποθετούμε πάνω σε αυτά, διότι τα εκλαμβάνω κυρίως ως αφετηρία παραγωγικού προβληματισμού. Αυτά, για σχολιαστές όπως εγώ, που διακατέχονται από ιδεολογικές εμμονές και συναισθηματικές εξάρσεις, αποτελούν την απαραίτητη γείωση.
        Με αυτά τεκμηριώνεις, ότι αισθητά πολυτιμότερη από την όποια πολιτική επιλογή ή τοποθέτηση είναι η κριτική και αποστασιοποιημένη προσέγγιση των φαινομένων.
        Πρόσωπα που επιτρέπουν να κυριαρχεί η αδέσμευτη διάθεση και η κριτική σκέψη, πιστοποιούν την αξία της διαφωνίας. Διότι νομίζω ότι το ζητούμενο δεν μπορεί να είναι η συμφωνία, αλλά η δημιουργική συνεννόηση μέσα σε ένα κόσμο που ταλανίζεται από διουγκούμενες προκλήσεις.

  4. kk avatar
    kk 25/08/2009 07:20:26

    Σωστά, η εξίσωση πρέπει να γίνεται με τον κομμουνισμό, ο Στάλιν δεν ήταν εξαίρεση ούτε αναπάντεχο αποτέλεσμα ενός τέτοιου συστήμστος.
    Στα γκούλαγκ πέθαναν κάποια εκατομμύρια, οι εκτοπίσεις συνολικά κάποια εκατομμύρια επίσης.
    Αν βάλουμε και τα επιτεύγματά τους σε άλλες χώρες (Κίνα, Κορέα, Καμπότζη) τα θύματα του κομμουνισμού είναι υπερπολλαπλάσια του ναζισμού.

  5. Αλεξάνδρα avatar
    Αλεξάνδρα 25/08/2009 09:34:48

    Ατακτε,
    το παρακολούθησα και εγώ. Κάποιες ανακοινώσεις ήταν πραγματικά καλές, άλλες ήταν παρουσίες σε Συνέδρια, ως είθισται, και άλλες ανακοινώσεις που δεν αφορούσαν παρά μόνο τους ίδιους τους συμμετέχοντες ιστορικούς του Δικτύου. Κάποιες ενδιαφέρουσες εισηγήσεις δεν ακούστηκαν γιατί δεν ήρθαν οι εισηγητές. Αυτό που σημειώθηκε ήταν οτι η ιστορία των εμφυλίων ειναι σχετικά πρόσφατη και υπάρχει ακόμη σιωπή. Ιδίως για κάποιες περιοχές. Και σίγουρα δεν ήταν αδαείς βιβλιοσκούληκες των Δημαρχείων και άλλα πολλά μειωτικά και απαξιωτικά απο εμάς τους ειδήμονες.

  6. Αρχίδαμος avatar
    Αρχίδαμος 26/08/2009 10:22:52

    η παρακατω ειδηση ειναι αφιερωμενη στους οπαδους της πολυπολιτισμικης ελλαδας

    Στα χέρια της αστυνομίας συμμορία διαρρηκτών
    Τετάρτη, 26 Αυγούστου 2009, 11:34
    Τρεις αλλοδαποί, υπήκοοι Γεωργίας, συνελήφθησαν για διάπραξη 27 διαρρήξεων και κλοπών στην ευρύτερη περιοχή του κέντρου της Αθήνας.
    Οι τρεις δράστες, ηλικίας 35, 38 και 24 ετών αντίστοιχα, συνελήφθησαν προχθές το μεσημέρι στον Άγιο Παντελεήμονα.

    να τους χαιρομαστε

    • Αρχίδαμος avatar
      Αρχίδαμος @ Αρχίδαμος 26/08/2009 10:50:04

      -Αιματηρή συμπλοκή μεταξύ Σομαλών με έναν νεκρό έγινε το μεσημέρι στο κέντρο της Αθήνας στην διασταύρωση της Σωκράτους με την οδό Ξούθου. Θανάσιμα τραυματισμένος από μαχαίρι μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο 22αχρονος Σομαλός όπου μετά από λίγη ώρα υπέκυψε στα τραύματα του. Ο δράστης ένας 19αχρονος ομοεθνής τους συνελήφθη.

      αναμενεται ανακοινωση του ΣΥΡΙΖΑ;

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.