Γιατί χρεοκόπησε η Ελλάδα
07/12/2014 14:19
Του Γιάννη Φαίλτωρα
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΧΟΛΙΟΥ

Γιατί χρεοκόπησε η Ελλάδα

Γιατί απέτυχε η ελληνική οικονομία; Γιατί χρεωκοπήσαμε; Και τι πρέπει να γίνει για να συνέλθουμε;

Γιατί απέτυχε η ελληνική οικονομία; Γιατί χρεωκοπήσαμε; Και τι πρέπει να γίνει για να συνέλθουμε; Πολύ ηθικολογήσαμε τα τελευταία χρόνια. Η ηθικολογία όμως δε λύνει τα προβλήματα. Ίσως ανακουφίζει ψυχολογικά αλλά μέχρις εκεί. Από την άλλη πλευρά, αν δεν διαπιστωθεί η αιτία της αποτυχίας του οικονομικού υποδείγματος δεν πρόκειται να δοθεί και η σωστή θεραπεία. Πως θα καταρτισθεί αυτό το περιβόητο εθνικό σχέδιο αν δε γνωρίζουμε τι μας έριξε στα βράχια? Γιατί η ελληνική οικονομία δεν είναι ανταγωνιστική? Γιατί δεν αυξάνουν οι εξαγωγές? Πολλοί υποστηρίζουν, και όχι αδίκως κατά την άποψή μου, ότι η ανεξέλεγκτη δημοσιονομική επέκταση, αυτό που ονομάζω ελληνικό ψευδο-Κεϋνσιανισμό, ήταν η αιτία της χρεωκοπίας. Όντας μη οικονομολόγος αλλά κάποιος που έχει μάθει να εργάζεται με επεξεργασία δεδομένων και τήρηση προδιαγραφών, δεν μου αρκούν οι δοξασίες. Φυσικά αυτό αποτελεί υλικό συγγραφής τόμων και όχι συνοπτικού άρθρου. Σταχυολόγησα κάποιες μελέτες ειδικών και τις παρουσιάζω συνοπτικά για χάριν της δημόσιας συζήτησης. Θα επανέλθουμε.

Η αποτυχία του ελληνικού υποδείγματος

Η τραγική αποτυχία της ελληνικής οικονομίας, είχε τις ρίζες της στην ακολουθούμενη, ήδη από το 1949 οικονομική πολιτική. Δεν θα έφθανε, όμως, ποτέ στην χρεοκοπία εάν, μέσα στις συνθήκες της πρώτης περιόδου της ΟΝΕ, δεν παραβιάζονταν, με τόσο ανόητο τρόπο, όλοι οι όροι ευστάθειας της αναπτυξιακής ισορροπίας. Βέβαια, προς την ίδια κατεύθυνση συνέβαλε και ο γενικός παραλογισμός που παρατηρήθηκε διεθνώς -δηλαδή η ευήθεια των δανειστών που δάνειζαν την Ελλάδα με επιτόκια Γερμανίας- και προξένησε την κρίση σε όλη την Νότια Ευρώπη και σε όλη την ευρωζώνη. Παρ’ ότι, λοιπόν, η κρίση στην Ελλάδα είναι διαφορετική από της Πορτογαλίας ή της Ιρλανδίας διότι –στην χώρα μας- πρόκειται για μια εκτεταμένη διαρθρωτική κατάρρευση η οποία δεν επιδέχεται επιδιορθώσεις αλλά απαιτεί συνολική ανοικοδόμηση της οικονομίας, ο μηχανισμός με τον οποίον εκδηλώθηκε σε όλες τις χώρες τού Νότου δεν διαφέρει και πολύ. Όταν ο υπερδανεισμός δεν μπορούσε πλέον να συνεχισθεί, η ψευδώνυμη «ανάπτυξη» που είχε δημιουργήσει κατέρρευσε μαζί του: «Η συσσώρευση υπερβολικού χρέους συνεπάγεται συνήθως την μετακίνηση κάποιου μέρους της εγχώριας συνολικής ζήτησης χρονικά προς τα εμπρός, έτσι ώστε η έξοδος από το χρέος να περιλαμβάνει τις περισσότερες από τις αποταμιεύσεις και μειωμένη ζήτηση. Το αρνητικό σοκ δημιουργεί δυσμενείς επιπτώσεις στο τομέα των μη εμπορευσίμων, ο οποίος είναι μεγάλος (περίπου τα δύο τρίτα μιας προηγμένης οικονομίας) και εξαρτάται εξ ολοκλήρου από την εγχώρια ζήτηση. Ως αποτέλεσμα, οι δείκτες της ανάπτυξης και της απασχόλησης πέφτουν κατά την περίοδο της απομόχλευσης».

Φυσικά, η Ελλάδα ζούσε παραβιάζοντας τους όρους αναπτυξιακής ισορροπίας τουλάχιστον από το 1960. Πλην όμως, πότε οι υπάρχουσες ασφαλιστικές δικλείδες τού εθνικού νομίσματος, πότε διάφορες θετικές εξωτερικές περιστάσεις, βοήθησαν να κρατηθεί, τουλάχιστον ως την είσοδο στην ευρωζώνη, μακριά από την καταστροφή. Στην περίοδο 2000-2009, όμως, η παραβίαση -ή μάλλον ο βιασμός- των όρων ισορροπίας ήταν τεραστίων διαστάσεων, και η δυσμενής κατάληξη αναπόφευκτη. Ως συνέπεια των τελείως ακατάλληλων πολιτικών στο δημοσιονομικό και στο νομισματικό επίπεδο, και της «υπερτίμησης» της πραγματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας, η κρίσιμη σχέση «διεθνώς εμπορευσίμων»-«διεθνώς μη εμπορευσίμων» εκτροχιάσθηκε πλήρως. Η «υπερβάλλουσα ζήτηση» (δηλαδή η ανεξέλεγκτη «τόνωση της ενεργού ζητήσεως»), εκτόξευσε στα ύψη τις τιμές της δεύτερης κατηγορίας, η οποία διογκώθηκε στην ελληνική οικονομία σε ακραίο βαθμό, ενώ αντίθετα τα «διεθνώς εμπορεύσιμα» συνέχισαν να συρρικνώνονται όσον αφορά την εγχώριο παραγωγή, και να πληθαίνουν όσον αφορά την εισαγωγή τους, εξακοντίζοντας το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, και μαζί του και το εξωτερικό χρέος, σε δυσθεώρητα ύψη. Παρουσιάστηκε το μοναδικό, ίσως, παγκοσμίως, φαινόμενο να εξειδικευτεί μια εθνική οικονομία στην κατανάλωση εισαγομένων με χρηματοδότηση από δανεικά. Και με βάση αυτό να θεωρεί ότι «αναπτύσσεται» και ότι «συγκλίνει» με τα επίπεδα εισοδήματος της ευρωζώνης(!), πεποίθηση που δεν έχει ακόμη διαγραφεί από την σκέψη της μεγάλης πλειοψηφίας των κάθε είδους περί τα οικονομικά δημοσιολογούντων, δεδομένου πως είτε θεωρούν ότι η «ύφεση» που έφερε το Μνημόνιο θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί με μια πιο «ήπια πολιτική» είτε πως η περίοδος της πενίας τελειώνει πλέον και η χώρα θα γυρίσει σύντομα στο επίπεδο ΑΕΠ των 230 δισεκατομμυρίων ευρώ που είχε «πετύχει» το 2008. Μόνο που δεν έχουν αντιληφθεί ότι το ΑΕΠ αυτό δεν αντιστοιχούσε στην παραγωγική της δυνατότητα, δηλαδή στο δυναμικό του τομέα των «διεθνώς εμπορευσίμων», αλλά στην τότε δανειοληπτική ικανότητά της, μέσα στον παραισθητικό παροξυσμό της εποχής, που απλά διόγκωνε προσωρινά τα εισοδήματα και τις λογιστικές τιμές των «διεθνώς μη εμπορευσίμων». Αυτή, όμως, η κατηγορία εμπορευμάτων, στην πραγματικότητα, δεν αντλεί την πραγματική της αξία από τίποτε άλλο παρά μόνο από την παραγωγική ικανότητα της χώρας, στην οποία παραγωγική ικανότητα πολύ λίγο, και μόνο εμμέσως συμμετέχει. Το πραγματικό δυνητικό ΑΕΠ της Ελλάδας βρίσκεται πολύ πιο κοντά στα σημερινά 180 δισεκατομμύρια, παρά στα 230 του 2009. Η «ανάπτυξη» που παρατηρήθηκε στην περίοδο 2000-2009 στην Ελλάδα στηριγμένη στην «επεκτατική δημοσιονομική πολιτική» ήταν απλώς μια οφθαλμαπάτη, μια ψευδαίσθηση στην οποία, όμως, πολλοί συνεχίζουν να ζουν ακόμη και σήμερα. Στην πραγματικότητα, όχι μόνο δεν υπήρξε ανάπτυξη αλλά εκείνο που υπήρξε ήταν καταστροφή κοινωνικού πλούτου και παραγωγικού δυναμικού. [1]

Η εσωτερική υποτίμηση

Σε μια οικονομία, λοιπόν, με διευρυνόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα, τείνουν να διογκώνονται οι κλάδοι διεθνώς μη εμπορεύσιμων αγαθών (υπηρεσίες κυρίως) και να συρρικνώνονται οι κλάδοι διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών (εξαγωγές και υποκατάστατα εισαγωγών). Ο λόγος είναι ότι η αύξηση της εγχώριας ζήτησης σε σχέση με το εισόδημα επιδρά αυξητικά στις τιμές των μη εμπορεύσιμων (ενώ οι τιμές των εμπορεύσιμων παραμένουν σταθερές μιας και καθορίζονται διεθνώς) και αυξάνει η σχετική κερδοφορία στα μη εμπορεύσιμα. Δημιουργείται, έτσι, σταδιακά μια μετατόπιση της παραγωγής από τα εμπορεύσιμα στα μη εμπορεύσιμα και εμφανίζεται ένα έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Αυτό σημαίνει ότι η οικονομία δανείζεται στο εξωτερικό και καταναλώνει περισσότερο από όσο της επιτρέπει το παραγόμενο εισόδημα. Προκαλείται, έτσι, μια συνεχής αύξηση του χρέους. Σε κάποιο χρονικό σημείο, έρχεται η στιγμή που αυτή η διαδικασία πρέπει να αναστραφεί και η οικονομία να δημιουργήσει πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών για να μπορέσει να εξυπηρετηθεί το χρέος. Η αναπροσαρμογή αυτή της οικονομίας απαιτεί τη μείωση της ζήτησης, μια μείωση δηλαδή των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, που με τη σειρά της θα προκαλέσει μετατόπιση της παραγωγής από τα μη εμπορεύσιμα στα εμπορεύσιμα. για να γίνει, όμως, αυτό, πρέπει να αυξηθούν οι τιμές των εμπορεύσιμων σε σχέση με τα μη εμπορεύσιμα, μία πραγματική υποτίμηση της ισοτιμίας δηλαδή, ή, διαφορετικά, μια βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. Με την Ελλάδα, όμως, στο ευρώ, η αύξηση της εγχώριας τιμής των εμπορεύσιμων μέσω μιας υποτίμησης της ισοτιμίας του εθνικού νομίσματος, δεν είναι δυνατή. Συνεπώς, η πραγματική υποτίμηση της ισοτιμίας πρέπει να γίνει κυρίως μέσω μείωσης των τιμών στα μη εμπορεύσιμα. Αυτό είναι που αποκαλείται και εσωτερική υποτίμηση.

Το θέμα οικονομικής πολιτικής που τίθεται σε μια τέτοια περίπτωση είναι, βεβαίως, η χρονική διάσταση της προσαρμογής. Η πτώση των τιμών δεν είναι στιγμιαία. Συνήθως παίρνει πολύ χρόνο, επειδή οι μισθοί (η κύρια συνιστώσα του κόστους που μπορεί να επηρεασθεί) δεν πέφτουν εύκολα δεδομένου του ισχύοντος κοινωνικού συμβολαίου και της δύναμης που ασκούν τα συνδικάτα για την προστασία των συμφερόντων όσων έχουν δουλειά. Τα ίδια αυτά συνδικάτα αδιαφορούν για τους ανέργους που δημιουργούνται από την έλλειψη ταχύτητας προσαρμογής, το γνωστό πρόβλημα ασυμμετρίας όσων είναι εντός και όσων είναι εκτός των τειχών. Αυτό, όμως, σημαίνει ότι διογκώνεται η ανεργία, καθώς πέφτει η παραγωγή στα μη εμπορεύσιμα αλλά δεν γίνεται μετατόπιση πόρων προς τα εμπορεύσιμα .

Και δεν είναι μόνο θέμα ταχύτητας προσαρμογής των σχετικών τιμών. Τίθενται, επίσης, θέματα αναδιανεμητικής δικαιοσύνης μεταξύ γενεών και κοινωνικών ομάδων. Η ανεργία δεν αποτελείται από ανέργους γενικά και αόριστα (που είναι ήδη στο 27% του εργατικού δυναμικού), αλλά από άνεργους νέους (47% του εργατικού δυναμικού στις ηλικίες 20-29 ετών), μακροχρόνιους ανέργους (71% των ανέργων), από τους οποίους μάλιστα οι 3 στους 4 είναι άνω των 50 ετών, κ.ο.κ. κ αι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πλήττονται οι αυτοαπασχολούμενοι (που απασχολούνται κυρίως σε μη εμπορεύσιμους κλάδους και αποτελούν το 37% του συνόλου των απασχολουμένων και το 48% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού). Πλήττονται επίσης οι συνεπείς φορολογούμενοι που είναι κυρίως οι μισθωτοί (63% των απασχολουμένων) και οι συνταξιούχοι (22% του πληθυσμού άνω των 15 ετών). Οι συνταξιούχοι, βεβαίως, δεν μετακινούνται παρά μόνον εάν αναγκασθούν, λόγω ένδειας, να ξαναμπούν στην αγορά εργασίας. Η προσαρμογή, λοιπόν, είναι ένας κοινωνικός γολγοθάς σε ένα σκηνικό που δεν προβλέπεται ανάσταση την τρίτη ημέρα του δράματος, μιας και σε αυτή την περίπτωση η θεία παρέμβαση θα πρέπει μάλλον να αποκλείεται. [2]

Η χαμηλή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Η χαμηλή (και επιδεινούμενη) διεθνής ανταγωνιστικότητα της εγχώριας οικονομίας προσδιορίστηκε κατά κύριο λόγο από την πολιτική της μεγιστοποίησης της εγχώριας ζήτησης και δαπάνης σε κάθε περίοδο, με εκμετάλλευση κάθε δυνατότητας που είχε η χώρα για προσφυγή σε δανεισμό από το εξωτερικό με συνεχή αύξηση των πλεονασμάτων στον λογαριασμό κεφαλαίων (ΛΚ) του ελληνικού ισοζυγίου πληρωμών. Ιδιαίτερα δε μετά την ένταξη της χώρας στη ζώνη του ευρώ, θεωρήθηκε ότι ο περιορισμός για διατήρηση βιώσιμων πλεονασμάτων στο ΛΚ (ελλειμμάτων στο ΙΤΣ) του ελληνικού ισοζυγίου πληρωμών είχε πια καταργηθεί και ότι το ισοζύγιο πληρωμών δεν ήταν πια εμπόδιο στην προσπάθεια ταχείας αύξησης της εγχώριας δαπάνης για την ικανοποίηση των πολλαπλών αιτημάτων για αυξήσεις μισθών και συντάξεων, της μη ανταγωνιστικής απασχόλησης (ιδιαίτερα στον δημόσιο τομέα) και των παντός είδους παροχών σε κάθε τομέα της οικονομίας, με συνεχή αύξηση των ελλειμμάτων του δημόσιου τομέα. η χώρα είχε πια, στη δεκαετία του 2000, τη δυνατότητα να δανείζεται με εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια (να εκδίδει μακροπρόθεσμα ομόλογα με ελάχιστο περιθώριο κινδύνου από τα αντίστοιχα γερμανικά ομόλογα) και εκμεταλλεύτηκε πλήρως αυτή τη δυνατότητα αυξάνοντας τα ελλείμματα του δημόσιου τομέα στο 15,6% του ΑΕΠ το 2009 και το δημόσιο χρέος στο 129,5% του ΑΕΠ.

Αυτή η πολιτική της υπέρμετρα επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής – με μεγιστοποίηση σε κάθε περίοδο των πλεονασμάτων στο ΛΚ της χώρας – ήταν η πολιτική που οδήγησε στη διατήρηση σε χαμηλά επίπεδα της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της χώρας και ιδιαίτερα της ανταγωνιστικότητας των κλάδων της οικονομίας της που παράγουν διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα. οδήγησε επίσης στο πολύ χαμηλό ποσοστό των ελληνικών εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών στο ΑΕΠ της χώρας και μάλιστα σε συσχέτιση με το πολύ υψηλότερο ποσοστό των εισαγωγών αγαθών και υπηρεσιών. τ α δημόσια ελλείμματα και ο δανεισμός από το εξωτερικό, σε συνδυασμό με τις σημαντικές εισροές εισοδημάτων στη χώρα από το εξωτερικό μέσω του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της, χρηματοδοτούσαν για δεκαετίες στην Ελλάδα ένα εξαιρετικά υψηλό και συνεχώς αυξανόμενο, και μη βιώσιμο, επίπεδο εγχώριας ζήτησης. Με αυτό τον τρόπο συνέβαλαν στην υπερδιόγκωση των κλάδων της οικονομίας που ήταν προστατευμένοι από τον ανταγωνισμό από το εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένων και της απασχόλησης και των αμοιβών του εργατικού δυναμικού σε αυτούς τους κλάδους και ιδιαίτερα στις υπηρεσίες, τους οργανισμούς και τις επιχειρήσεις του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Οι μεγάλες αυξήσεις των αμοιβών στους προστατευμένους κλάδους διαχέονταν αναπόφευκτα και σε αυξήσεις στις μισθολογικές αμοιβές στους κλάδους που παράγουν διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα, μέσω και της αρτηριοσκληρωτικής λειτουργίας της εγχώριας αγοράς εργασίας έως και το 2010. Οι συνεχείς αυξήσεις στα εγχώρια εισοδήματα, με χρηματοδότησή τους σε μεγάλο βαθμό με δανεισμό από το εξωτερικό, διατηρούσαν σε κερδοφόρα λειτουργία ένα υπέρμετρα μεγάλο πλήθος (σε σχέση με το μέγεθος της χώρας) μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και καταστημάτων και ελεύθερων επαγγελματιών, των οποίων η λειτουργία στηριζόταν όχι στην ανταγωνιστική παραγωγή τους αλλά στο χρήμα που έριχναν στην αγορά οι ελληνικές κυβερνήσεις. Κινητήριος μοχλός της εγχώριας ανάπτυξης ήταν η εγχώρια ζήτηση και τα πλεονάσματα στον λογαριασμό κεφαλαίων και σε άλλα ισοζύγια του ελληνικού ισοζυγίου πληρωμών. Η διεθνής ανταγωνιστικότητα της εγχώριας παραγωγής δεν λαμβανόταν υπόψη. Οι επενδύσεις στον δημόσιο τομέα μπορούσαν να πραγματοποιούνται με σημαντικές υπερτιμολογήσεις, διότι τα χρήματα ήταν διαθέσιμα με τον δανεισμό από το εξωτερικό. Οι επενδύσεις στον ιδιωτικό τομέα προωθούνταν σε μεγάλο βαθμό με τις κρατικές επιχορηγήσεις και εγγυήσεις, οι οποίες παρέχονταν με σχετική ευκολία διότι υπήρχε ο δανεισμός από το εξωτερικό, παρά το ότι οι επενδύσεις αυτές μπορεί να μην ήταν πάντοτε διεθνώς ανταγωνιστικές και βιώσιμες. Συνολικά, η άπλετη διαθεσιμότητα χρηματοδοτικών πόρων στη χώρα με τα πλεονάσματα στο ΛΚ και στα ισοζύγια εισοδηματικών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων συνέβαλε στη λειτουργία της ελληνικής οικονομίας, και ιδιαίτερα των κλάδων της που είναι εκτεθειμένοι στον διεθνή ανταγωνισμό, με χαμηλή διεθνή ανταγωνιστικότητα. Αυτό δεν ήταν εγγενές χαρακτηριστικό της ελληνικής οικονομίας. Προσδιορίστηκε έως το 2009 κυρίως από την οικονομική πολιτική που είχε πάντοτε (πριν από την κρίση) ως στόχο τη μεγιστοποίηση των πλεονασμάτων στον ΛΚ ακόμη και χωρίς τήρηση των περιορισμών που ήταν αναγκαίοι για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του δημόσιου και του εξωτερικού χρέους της χώρας. [3]

[1] Η παρανόηση περί «ανάπτυξης» και «λιτότητας». Ο πολιτικός λαϊκισμός και ο ρόλος του στην καταστροφή της οικονομίας. Δημήτρης Α. Ιωάννου και Χρήστος Α. ΙωάννουForeign Affairs 07/11/2014

[2] Ανταγωνιστικότητα και εξωστρέφεια: Προϋποθέσεις για την οικονομική ανάπτυξη. Μιχάλης Μασουράκης, στο συλλογικό τόμο: Ανταγωνιστικότητα για ανάπτυξη: προτάσεις πολιτικής

[3] Διεθνής ανταγωνιστικότητα - ισοζύγιο πληρωμών. Κρίση και ανάπτυξη. Δημήτριος Κ. Μαρούλης, στο συλλογικό τόμο: Ανταγωνιστικότητα για ανάπτυξη: προτάσεις πολιτικής.

ΣΧΟΛΙΑ

  1. Γεώργιος Τ. avatar
    Γεώργιος Τ. 07/12/2014 18:41:22

    Έπιασες την ουσία της πλάνης περί του τι έφταιξε. Το ΑΕΠ ήταν φούσκα κατανάλωσης δανεικών (κυρίως για εισαγόμενα) και όχι παραγωγικής διαδικασίας.

  2. George N avatar
    George N 07/12/2014 19:57:37

    Στο τι έγινε και χρεοκόπησε η χώρα η απάντηση λίγο πολύ έχει δοθεί. Ίσως όχι στην έκταση του άρθρου και των πηγών του που το αναλύουν σε πολύ μεγάλο βαθμό αλλά υπάρχει πια ένα consensus. Θα μας μείνουν φυσικά κληρονομιά και ένα πλήθος από "εξηγήσεις" των πρώτων χρόνων της κρίσης που σίγουρα θα προκαλούν χαμόγελα αλλά και απορίες για την ψυχική μας υγεία, στους απογόνους μας. Ευτυχώς για αυτούς και δυστυχώς για τους εμπνευστές τους το internet θα τις διασώσει για πάντα :-) Στο "ρίξτε λεφτά στην αγορά", η χρονομηχανή δλδ που θα μας πάει πίσω στο 2008 πεθαίνει ως επιχείρημα. Μένουν τα πιο σημαντικά που το άρθρο θίγει και η παραπομπή (2) παρουσιάζει. Οι προτάσεις για το τι πρέπει να γίνει. Και είναι ίσως η μόνη συζήτηση που πραγματικά αξίζει να κάνουμε.

  3. Uncle Stgm avatar
    Uncle Stgm 07/12/2014 20:40:01

    Εξαιρετικό άρθρο Γιάννη. Για πολλούς λόγους. Θα υπογραμμίσω μόνον τις αναλύσεις των αδελφών Ιωάννου, σε μία από τις οποίες παραπέμπεις. Σε αντίθεση με την πλειοψηφία των συναδέλφων τους (νεοκλασικών ή νεοκεϋνσιανών), αυτοί μιλούν για "διαρθρωτική κατάρρευση" και όχι για απλή κυκλική μακροοικονομική κρίση. Αυτή ακριβώς είναι η περιβόητη "Ελληνική ιδιομορφία", που κάνει τη δική μας κρίση (πολύ ή λίγο) διαφορετική απο της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας, της Κύπρου ή της Ισπανίας. Φθσικά υπάρχουν και πολλά κοινά στοχεία με αυτούς, που οφείλονται στις διαρθρωτικές ασυμμετρίες μέσα στην Ευρωζώνη. Επίσης, οι α/φοί Ιωάννου εντοπίζουν μια απο τις "βαθειές" αιτίες της συνεχιζόμενης κατάρρευσης όχι στην υποτιθέμενη "οριζόντια πτώση της ενεργού ζήτησης λόγω λιτότητας", αλλά σε παλιές και νέες στρεβλώσεις που αποκαλύπτουν τερατώδεις ανισότητες και κατεστραμμένη κοινωνική συνοχή ήδη απο τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 2000. Με απλά λόγια: και τεράστια φούσκα φτιάχτηκε, και πολύς πλούτος (από "άτακτο δανεισμό" και υποφορολόγηση) συσσωρεύτηκε ιδιωτικά, αλλά με εξαιρετικά άνισο και αντιπαραγωγικό τρόπο. Τελικά "λεφτά υπάρχουν". Λεφτά υπάρχουν άφθονα, δεν είμαστε ιδιωτικά φτωχή χώρα ως "αλγεβρικό άθροισμα". Όμως δεν βρίσκονται εκεί που μπορούν να δημιουργούν πραγματικό κεφάλαιο και καπιταλισμό βιώσιμο χωρίς "εξωτερική τροφοδοσία με ορρό". Να υπενθυμίσω και το πρόσφατο άρθρο των Κ. Γάτσιου - Δ. Ιωάννου ("Βήμα" 12/10/2014), στο ίδιο πνεύμα: «Αν δεν λυθεί το πρόβλημα της άνισης και άδικης κατανομής των βαρών της κρίσης, δεν θα υπάρξει πραγματική ανάπτυξη»

    • ΠΗΛΕΑΣ avatar
      ΠΗΛΕΑΣ @ Uncle Stgm 07/12/2014 21:55:06

      Όσοι γνώστες μιλούν για "κυκλικό" πρόβλημα το κάνουν λόγω εξαρτήσεώς τους από αυτούς που δημιούργησαν το πρόβλημα (πολιτικούς και οικονομικούς επιβήτορες της οικονομίας μας). Τελεία! Δεν μπορούμε να προσβάλλουμε κλάδου

      • ΠΗΛΕΑΣ avatar
        ΠΗΛΕΑΣ @ ΠΗΛΕΑΣ 07/12/2014 23:03:23

        .... κλάδους και σχολές επιστημών, αφήνοντας να νοηθεί δική τους αστοχία. Πολιτική εξάρτηση και επιστημονικό κύρος δεν υπηρετούνται ταυτόχρονα. Γι' αυτό και δεν βλέπουμε εξέχοντες οικονομολόγους σε θέση ΥΠΟΙΚ πουθενά.

  4. ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. avatar
    ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. 07/12/2014 21:20:18

    Πρόκειται για μιά λογικοφανή οικονομική ανάλυση των αιτίων της χρεωκοπίας της Ελλάδος που θα ήταν σωστή, άν η χρεωκοπία αυτή είχε συμβεί μεταξύ 2000-2007 και υπο την προυπόθεση οτι δεν θα υπήρχαν άλλες χρεωκοπίες Ευρωπαικών χωρών. Τα προβλήματα που επισημαίνει η ανάλυση ήταν τα ίδια και χειρότερα απο το 1960 μέχρι το 2000 κι όμως δεν χρεωκοπήσαμε. Επίσης, αν δεν έσκαγε η Leehman brothers ούτε η Ισλανδία θα χρεωκοπούσε, ούτε τα PIIGS και η Κύπρος . Οι μισές περίπου απο τις χώρες της Ευρωζώνης των 18 έχουν οικονομίες με πολύ πιό έντονα και άγρια διαρθρωτικά προβλήματα από αυτά της Ελλάδος,(πχ. Βουλγαρία, Λιθουανία κλπ πρώην Ανατολικές και Βαλκανικές χώρες) αλλά, προς το παρόν, οι "έντιμοι 3 Αμερικάνικοι οίκοι αξιολόγησης" δεν ασχολούνται μαζί τους, ούτε τα "ραντάρ" των αγορών. Γιατί άραγε? Προσωπικά λοιπόν πιστεύω πως άν δεν έσκαγε η Leehman, η Ελλάδα απλά θα πέρναγε άλλα 2 χρόνια σε επιτήρηση απο τον Αλμούνια και θα κράταγε το χρέος της κάτω απο το 110% του ΑΕΠ της δεδομένου οτι οι τράπεζές της προ PSI ήταν πάνω απο το μέσο όρο των Ευρωπαικών και ανάμεσα στις 5 καλύτερες απο μη εμπλοκή σε τοξικά Αμερικάνικα παράγωγα. Δεν αμφιβάλλει κανείς βεβαίως οτι η οικονομία μας έχει σκοπίμως τα προβλήματα που της δημιουργούν οι διαχειριστές της, που πολύ σωστά ο Καραμανλής απεκάλεσε Νταβατζήδες, αλλά αυτα τα εσωτερικά προβλήματα που είναι πάντα σε βάρος των φτωχών, δεν απασχολούν ΚΑΘΟΛΟΥ τις αγορές. Ουδέποτε οι "οίκοι" έβαλαν τον σημαντικώτερο κατα τη γνώμη μου οικονομικό δείκτη ως κριτήριο αξιολόγησης μιας οικονομίας: Ήτοι τον βαθμό συγκέντρωσης πλούτου σε σχέση με τον πληθυσμό της χώρας. Βεβαίως άν αυτός ο δείκτης έμπαινε και ως κριτήριο για την είσοδο στην Ε.Ζ. αυτή δεν θα είχε ποτέ περισσότερες απο 4-5 χώρες...

    • George N avatar
      George N @ ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. 08/12/2014 08:58:39

      Το χρέος ήταν ήδη στο 130% πως θα πήγαινε στο 110% μέσα σε δύο χρόνια? Οι Ελληνικές τράπεζες είχαν τα δικά τους τοξικά, τα Ελληνικά ομόλογα. 38 δις χάσανε από αυτήν την επιλογή. Πιο τοξικός πεθαίνεις... Ο πλούτος δεν είναι κάτι στατικό. Σήμερα έχεις, αύριο όχι για ακριβώς τα ίδια assets, όπως αποδεικνύει η πώληση σπιτιών από Σύριους έναντι 5Κ για να μπουν στις βάρκες που θα τους φέρουν στην Ελλάδα. Αλλά και η απώλεια του 80% της περιουσίας του πιο πλούσιου Ελληνα μέσα στην κρίση. Μεγαλύτερη σημασία έχουν τα εισοδήματα, η κατανομή τους και η διατηρησιμότητά τους.

      • ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. avatar
        ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. @ George N 08/12/2014 12:26:19

        Στο 117% ήταν. Είχε ξαναπέσει 10 μονάδες τα δυό χρόνια επιτήρησης που είχαμε 2005-2007 απο τον Μπαρόζο. Για τις Ελληνικές τράπεζες πρό της κρίσεως οι ίδιοι οι τραπεζίτες έλεγαν οτι οι Ελληνικές δεν ήταν τόσο χάλια όπως π.χ. οι Ιρλανδικές ή οι Ισπανικές. Τό οτι η κρίση σε όλα τα PIIGS oφείλεται στα τοξικά ομόλογα ιδιωτικά ή κρατικά (όπως σε μας) των τραπεζών, ουδείς πλέον το αμφισβητεί. Καμμία κρίση δεν οφείλεται στην ουρά του βοδιού που πέταγαν οι Πάγκαλοι στους ψηφοφόρους τους για να τους λένε μετά, μαζί τα φάγαμε, εγώ το βόδι κι εσείς την ουρά...

        • George N avatar
          George N @ ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. 08/12/2014 13:30:23

          Συγνώμη νόμισα ότι μιλάγατε για το 2009 και όχι για το 2007. Έχετε δίκιο ότι η τραπεζική κρίση οφείλεται στα τοξικά ομόλογα. Στην περίπτωσή μας όμως το πρόβλημα έγκειται ακριβώς στην τοξικότητα των ομολόγων μας. Η Ελληνική τραπεζική κρίση δλδ είναι απόρροια της δημοσιονομικής. Τώρα για την ουρά και το βόδι έχετε δίκιο ως προς τις μερίδες (δεν ήταν ίδιες) αλλά όταν από την μια έχετε εκατομμύρια και από την άλλη μερικές χιλιάδες το αποτέλεσμα είναι το βόδι να το φάει ο λαός και την ουρά ο κάθε Πάγκαλος. Είμαι σίγουρος ότι διαφωνείτε αλλά παρόλα αυτά ρίξτε μια ματιά στον πιο κάτω πίνακα, ίσως τον βρείτε ενδιαφέρων: http://www.euro2day.gr/chameleon/article-blog-chameleon/1281330/ena-lathos-poy-kostise-pano-apo-200-dis-evro.html

          • Uncle Stgm avatar
            Uncle Stgm @ George N 08/12/2014 13:43:21

            Στο διάλογο που γίνεται, η στεγαστική υπερθέρμανση 1990-2008 ("η μητέρα όλων των φουσκών" - Στίγκλιτς) και οι συνέπειές της στο τραπεζικό σύστημα γενικά υποτιμούνται ως παράγοντες τοξικότητας στην Ελλάδα. Οι τιμές ακινήτων έγιναν εξωπραγματικές σε σχέση με τα θεμελιώδη και το κόστος. Και "τεχνικά" να το δείς ήταν παράλογη κατάσταση. Όποιος κυττά κινητούς μέσους όρους σε διάγραμμα 20ετίας βγάζει σπυριά σε όλο το σώμα. Το Ελληνικό χρηματιστήριο είναι απολύτως τραπεζοκεντρικό και οι τράπεζες δεν θέλουν να αποκαλυφθούν οι σκελετοί που κρύβουν στις ντουλάπες. Μέχρι τώρα το καταφέρνουν, δυστυχώς. Έτσι επιβάλλουν το "μαρτύριο της σταγόνας" στον λοιπό ιδιωτικό τομέα επι 5 χρόνια. Είναι προτιμότερο μια κρίση να εκτονώνεται με απότομη πτώση σε μικρό χρονικό διάστημα (βλ. Ιρλανδία), παρά να "σέρνεται" προκειμένου να επιχειρούν να φορτώσουν τα τοξικά περιουσιακά στοιχεία σε όποιον πιάσουν "αμερικάνο". Το αποτέλεσμα (σε αντίθεση με την Ιρλανδία, όπου επέλεξαν να εκκαθαρίσουν την τοξικότητα απο τα ακίνητα με πτωτική εκτόνωση), το νοιώθουμε στο πετσί μας.

          • George N avatar
            George N @ Uncle Stgm 08/12/2014 14:21:35

            Εχετε δίκιο αλλά πάλι προς φιλελεύθερα μονοπάτια πηγαίνετε ή μου φαίνεται? :-)

          • Uncle Stgm avatar
            Uncle Stgm @ George N 08/12/2014 18:36:40

            Λάθος. Απολύτως. Οι φιλελεύθεροι (και ιδίως οι νεο-), και γενικά οι νεοκλασικοί, είναι πάντα υπέρ της κάθε φούσκας. Στην καλύτερη περίπτωση, όταν δεν είναι μέσα στην τρελή χαρά τους όταν ο ρυθμός του AEΠ είναι hot and out of order, νίπτουν τας χείρας. Ως Πιλάτοι. Ποτέ φιλελεύθερος (με την ευρωπαική έννοια - στην Αμερική φιλελεύθερος σημαίνει αριστερός) δεν ασκεί αντι-κυκλική πολιτική. Στην καλύτερη περίπτωση, ακόμη και άν δεν είναι φιλο-κυκλικός (φιλο-κυκλική είναι η κρατική πολιτική που ενισχύει την άνοδο και βαθύνει την πτώση), περιμένει να εξελιχθεί ο πτωτικός ή ανοδικός κύκλος ανεπηρέαστα (η περιβόητη θεωρία του "ενάρετου κύκλου"). Αντίθετα, τα αυθεντικά κεϋνσιανά οικονομικά επιμένουν στην αντι-κυκλική πολιτική και μάλιστα στην άνοδο: "the boom not the slump is thw right time for austerity at the Treasury" - αυθεντικός Κέϋνς. Βέβαια κάποιοι αναθεωρητές ("νεοκεϋνσιανοί", "μετακεϋνσιανοί") ντρέπονται να μιλήσουν για τις φούσκες στις φάσεις της ανόδου και περιορίζουν την δήθεν αντι-κυκλική τους ρητορεία στη φάση της πτώσης. Όμως αυτοί δεν είναι πραγματικοί κεϋνσιανοί, ούτε μπορεί να γίνει αντικυκλική πολιτικη στήν πτώση άν δεν έχει γίνει ήδη στην άνοδο. Και κάτι άλλο: Η τρίτη ομάδα οικονομικών θεωριών είναι τα μαρξιστικά οικονομικά, με εξισου πολλές παραλλαγές όπως τα νεοκλασικά ή τα κεϋνσιανά. Η μεγάλη διαφορά μεταξυ μαρξιστικής και κεϋνσιανής σχολής είναι η εξής: Οι κεϋνσιανοί (πολύ γενικά και απλοικά το διατυπώνω) βλέπουν τις κρίσεις ως δυσλειτουργία, ως ανώμαλη κατάσταση του καπιταλιστικού συστήματος, που μπορεί να θεραπευθεί πλήρως. Αντίθετα οι μαρξιστές (όπως και μερικοί κλασικοί π.χ. Σουμπέτερ, Κοντράτιεφ) θεωρούν γενικά τις κρίσεις εγγενή στοιχεία του καπιταλισμού, απαραίτητο συνοδευτικό του, μια απο τις κανονικές καταστάσεις του. Άρα, κατά βάση μη θεραπεύσιμες, όσο υπάρχει καπιταλισμός. Μόνον τα συμπτώματα θεραπεύονται, όχι η αρρώστεια. Ποιοί έχουν δίκιο; Μόνον η πραγματικότητα μπορεί να το αποδείξει. Στη δεκαετία του 1930 φάνηκε ότι δίκιο είχαν οι κεϋνσιανοί. ¨Οταν πήραν αυτοί το τιμόνι (new deal), ο μισοκατεστραμμένος καπιταλισμός του 1929 ξαναπήρε μπρός. Αλλά μη ξεχνάμε: τότε η κρίση νικήθηκε τελειωτικά με τον πόλεμο, και τις τεράστιες κρατικές πολεμικές δαπάνες και δαπάνες κοινωνικού κράτους σε ΗΠΑ, Αγγλία κτλ. Το αίνιγμα παραμένει ανοιχτό: έχει ο καπιταλισμός ενσωματωμένο μηχανισμό αυτοκαταστροφής; Το ερώτημα αυτό μπορεί να τεθεί καλύτερα αλλοιώς. Γιατί στην κοινωνία όπως και στη φύση ό,τι έχει αρχή έχει και τέλος κάποτε - τίποτε αθάνατο δεν υπάρχει: Πότε θα ενεργοποιηθεί ο ενσωματωμένος μηχανισμός αυτοκαταστροφής του καπιταλισμού; Σε 10, 20, 50, 100, 500 ή 1000 χρόνια; Στη μακρά διάρκεια της ιστορίας, το "άν;" είναι υπεκφυγή αλλά το "πότε;" είναι ρεαλιστικό ερώτημα

          • ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. avatar
            ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. @ George N 08/12/2014 15:10:06

            Συγγνώμη φίλε George, αλλά όταν βλέπω στην τηλεόραση τον Πάγκαλο και δίπλα τον λαό, δεν μπαίνω στον κόπο να ψάξω για το ποιός έφαγε το βόδι...Μουγγανίζει μόνο του... Για να είμαι ειλικρινής το μόνο καλό που εγώ, υποκειμενικά βεβαίως, βλέπω στη δική μας κρίση , είναι ακριβώς το οτι είναι δημοσιονομική και όχι των τοξικών subprimes ή των τοξικών παραγώγων τζογαδόρικων Hedge funds-πυραμίδες τύπου Awacs και Μέιντοφ. Αν αποφεύγαμε την κρίση λόγω των κρατικών μας τοξικών ομολόγων είμαι απόλυτα βέβαιος οτι θα είμασταν στην καλύτερη περίπτωση, στη θέση της Ιρλανδίας . Ητοι θα μπαίναμε στο μνημόνιο και στο σπιράλ της ύφεσης λόγω ιδιωτικών τοξικών ομολόγων, αφού οι τραπεζίτες μας θα ήταν ξεφόρτωτοι απο κρατικά ομόλογα. Τι θα τους εμπόδιζε να φορτώσουν και αυτοί Αμερικάνικα τοξικά, όπως έκανε η Citybank μέχρι και στη Λάρισσα? . Εκτός PIIGS πάντως το θεωρώ ανόητο να πιστεύω οτι θα βρισκόταν η Ελλάδα σ΄αυτή την Παγκόσμια κρίση. Ακόμα και με τον Καποδίστρια Πρωθυπουργό...

          • Uncle Stgm avatar
            Uncle Stgm @ ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. 08/12/2014 19:29:53

            Πάτως, πέρα απο τις μεγάλες διαφορές, ένα κοινό στοιχείο στην πραγματική οικονομία (Ιρλανδίας, Ισπανίας, Φλόριντας, Ολλανδίας, .. Ελλάδας κοκ) είναι τα αγρίως υπερτιμημένα ακίνητα που κάποια στιγμή φυσικό ελιναι να καταρρέουν: δεν γίνεται να έχεις κόστος κατασκευής 500 και να πουλάς 4000 (και η τράπεζα να γράφει την υποθήκη στα 4500 για να πάρεις και μια "μπέμπα" με το περίσσευμα από το δάνειο). Σκάει αυτό, αργά η γρήγορα. Αυτά είναι τα fundamentals, τα θεμελιώδη μεγέθη που λέμε. Το χρηματοπιστωτικό σκέλος, στην άυλη οικονομία (είτε είναι subprimes, είτε είναι αλλα τοξικά τιτλοποιημένα περιουσιακά στοιχεία, είτε είναι δημόσιος δανεισμός ενός κράτους με ομόλογα κτλ) πάντα έχει ως υλική βάση στρεβλώσεις στην πραγματική οικονομία, στη λειτουργία του πραγματικού καπιταλισμού. Στην προκειμένη περίπτωση (φούσκα 1990 - 2008, Ελληνική, Αμερικάνικη, Ιρλανδική κοκ) η υλική βάση είναι ο υπερδανεισμός του ιδιωτικού τομέα, πρώτον και κύριον των επιχειρήσεων και δεύτερον στεγαστικά, καταναλωτικά κτλ. Και ο κρατικός δανεισμός με ομόλογα εκεί κατέληγε ως τελικό parking. Και τα ομόλογα ενος κράτους τοξικά χρηματοπιστωτικά προιόντα γίνονται (ακριβώς όπως οι υποθήκες και τα παράγωγά τους), όταν το ΑΕΠ του κράτους γίνει φούσκα όπως η τιμή των ακινήτων στην αγορά. Δηλαδή, στην περίπτωση της Ελλάδας, άν και πιο συγκαλυμμένο, ισχύει όπως και στην Ιρλανδία: διογκωμένο δημόσιο χρέος = διογκωμένος ιδιωτικός πλούτος μιας μερίδας της κοινωνίας. Σ' αυτό το ερώτημα ("πότε και γιατί υπάρχουν τοξικά χρηματοπιστωτικά προιόντα, είτε υποθήκες είτε ομόλογα;"), αποδέχομαι την μαρξιστική ερμηνεία: συμβαίνει όταν και διότι η εγγενής αστάθεια και τοξικότητα στον ίδιο τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγης (δηλαδη ΚΑΙ στην πραγματική οικονομία), δεν ελέγχεται απο ρυθμιστικούς μηχανισμούς της πολιτικής και γίνεται "αεροπλανάκι" με περιουσιακά στοιχεια - είτε αποτιμήσεις επιχειρήσεων στο χρηματιστήριο, είτε αγοραίες τιμές ακινήτων, είτε ΑΕΠ μιας χώρα... Η "άυλη οικονομία" των golden boys εκτροχιάζεται επειδή είναι ήδη εκτροχιασμένη, η υλικότατη, σκληρότατη πραγματική οικονομία του επιχειρηματία, του εργολάβου, του εμπόρου...

          • George N avatar
            George N @ ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. 08/12/2014 22:01:14

            Ενδιαφέρουσα "what if" θεώρηση :-)

  5. MCA avatar
    MCA 07/12/2014 21:32:37

    Με άλλα λόγια η είσοδος της χώρας στο ευρώ, ήταν η αιτία της κρίσης.

  6. Uncle Stgm avatar
    Uncle Stgm 07/12/2014 21:36:55

    Ένας σχολιασμός που έγινε στο άρθρο του "Βήματος" (με βάση την ερμηνεία των Γάτσιου-Ιωάννου) ήταν ο εξής: Με τον μεταφορικό όρο «διπολική διαταραχή», μπορεί να γίνει μια πρόσθετη ερμηνεία της κατάστασης που επικρατούσε εμφανώς ή συγκαλυμμένα στην Ελληνική οικονομία και κοινωνία εδώ και 2 -3 δεκαετίες, και η κρίση φαίνεται μάλλον να την οξύνει παρά να την απαλύνει. Ως γνωστόν, στις επιστήμες της ψυχής ο όρος σημαίνει την κατάσταση στην οποία ένα άτομο παρουσιάζει διαδοχικά στο χρόνο συμπτώματα κατάθλιψης και μανίας: Βιώνει καταστάσεις ανεβασμένης ή ευερέθιστης διάθεσης (μανία), εναλλασσόμενες με περιόδους κατάθλιψης.
    Στην προκειμένη περίπτωση, ψυχαναλυτική αδεία, υποθέτουμε στη θέση του ατόμου μια ολόκληρη κοινωνία: Το ένα τμήμα της (οι «insiders») απολαμβάνει απολαβές δυσανάλογες με την εργασία ή το ρόλο του (κάποτε τα έλεγαν «παροχές» ή «κεκτημένα», τώρα τα αιτιολογούν π.χ. ως αρμόζοντα στον «σκληρό πυρήνα» του κράτους ή στους «λειτουργούς» του χρηματοπιστωτικού συστήματος κ.ο.κ), ενώ ταυτόχρονα διεκδικεί με «μανιακή» έξαρση περισσότερα ή και αυτοπαρουσιάζεται ως θύμα της κρίσης, της πολιτικής, των «τοκογλύφων», των ξένων κτλ.
    Το άλλο τμήμα, οι «outsiders», καθώς απορρίπτεται από το ενδογενές σύστημα ως σχεδόν «περιττό» (κάποτε ήταν τα «μπλοκάκια» και οι άλλες άτυπες μορφές εργασίας, τώρα είναι όλοι σχεδόν οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα, νύν ή δυνάμει άνεργοι), αναπτύσσει τυπικά συμπτώματα κοινωνικής «κατάθλιψης». Δεν διαμαρτύρεται, δεν μιλά, δεν γελά, γιατί είτε κινδυνεύει η δουλειά (για πολλούς μήνες απλήρωτη), είτε χάθηκε και ήταν η τελευταία, άρα ποιό το νόημα...
    Αυτά είναι τα συμπτώματα, η κατάσταση του «ασθενούς» και άς μείνουμε σ΄ αυτά. Το επίσημο «σύστημα περίθαλψης», με τους τυφλούς οδηγούς τυφλών τους ακαδημαïκούς του εγκεφάλους, ούτε καν τη βλέπει. Δεν θέλουν να τη δούν, γιατί έτσι τους συμφέρει. Άλλωστε, τα επίσημα εγχειρίδια των κοινωνιο-ψυχαναλυτικών «σχολών» δεν προβλέπουν τέτοια συμπτώματα, άρα τα συμπτώματα δεν υπάρχουν. Ο πατέρας-κράτος, η μητέρα πνευματική ηγεσία και οι ιδεολογικοί και πολιτικοί δάσκαλοι κόμματα περί άλλα τυρβάζουν: Παίρνουν πολύ στα σοβαρά την ανεβασμένη διάθεση των «μανιακών» παιδιών τους (κατά βάθος την καμαρώνουν), όσο για τα άλλα τα «καταθλιπτικά» αποπαίδια, τους δείχνουν το δρόμο προς τον Καιάδα.
    Σε τέτοιες κρίσεις ο ρόλος των πολιτικών ηγεσιών για την διέξοδο μπορεί να είναι σημαντικός (βλ. Παγκόσμια Κρίση του 1930 στις ΗΠΑ, Νew deal και Φραγκλίνος Ρούσβελτ). Αντίθετα, «άτυχες» κοινωνίες όπως η Ελληνική, πρέπει κατά κάποιο τρόπο να αυτοθεραπευθούν μέσα απο τις ωδίνες ενός πολιτικού τοκετού. Πώς, πότε;
    Ο Χανς Μάγκνους Έντσενσμπέργκερ, σε μια περίφημη συνέντευξή του στο περιοδικό Spiegel το 1987 μας είχε επισημάνει το αυτονόητο, ότι «η κοινωνία δεν είναι κοπάδι προβάτων»:
    «Προς τα πού κινείται αυτό το Όλον, αυτό το μεγάλο, πλαδαρό, ευαίσθητο τέρας που ονομάζουμε κοινωνία, με τον εγκέφαλό του, τον διακλαδωμένο προς όλες τις κατευθύνσεις; Είναι παράδοξο, αλλά στο ερώτημα αυτό δεν υπάρχουν λογικές απαντήσεις και συμπεράσματα. Μερικές φορές αυτό το Όλον αντιδρά εκπληκτικά έξυπνα, ευφάνταστα, ρεαλιστικά. Άλλες φορές συμπεριφέρεται με άθλιο, ηλίθιο και ύπουλο τρόπο. Δεν ξέρω τι έχει στο μυαλό του, και ως εκ τούτου πρέπει να τα βγάλω πέρα χωρίς αισιοδοξία χωρίς απαισιοδοξία».

  7. ΠΗΛΕΑΣ avatar
    ΠΗΛΕΑΣ 07/12/2014 21:50:05

    Παρακολουθώ από καιρό τους αφους Ιωάννου και με έχει εντυπωσιάσει η ενάργεια των γραφομένων τους. Αυτό, που δεν περιμένω από αρθρογράφους "κλασσικών" ΜΜΕ είναι μια χωρίς υπεκφυγές απόδοση ευθυνών στον πραγματικό υπεύθυνο, τον πολιτικό θίασο που κυβερνάει την χώρα ανακυκλώνοντας τα ίδια πρόσωπα και, το χειρότερο, αναπαράγοντας τις ίδιες καταστροφικές (για την χώρα, όχι για τον θίασο) πολιτικές. Οι αναλύσεις παραπάνω, όσο και κάθε ανάλογη, επισημαίνουν την "αστοχία" (sic) της εντάξεώς μας στο ευρώ (νομισματική πολιτική). Αποφεύγουν όμως την ωμή αλήθεια: το πολιτικό μας σύστημα, μπροστά στην υπόσχεση ότι για αρκετά χρόνια θα δανειοδοτούμεθα και θα επιδοτούμεθα, ξέχασε και οικονομολογικές μελέτες, και εμπειρίες και πρακτικές: "Ας τα πάρουμε σήμερα εμείς και ας έρθουν οι επόμενοι να βγάλου τα κάστανα". Δεν είναι οι πολιτικές, είναι οι πολιτικοί μας, που θέλουν άδειασμα στην Φαλκονέρα. Υ.Γ. Έτσι καταντήσαμε, εκεί που ελπίζαμε σε Δεξιό Θαύμα (Αντώνης) να ελπίζουμε τώρα σε Αριστερό Θαύμα (Αλέξης). Και στο βάθος, σε Θείο Θαύμα...

    • ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. avatar
      ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. @ ΠΗΛΕΑΣ 08/12/2014 00:15:19

      "Ας τα πάρουμε σήμερα εμείς και ας έρθουν οι επόμενοι να βγάλου τα κάστανα". Αυτο αγαπητέ συνάδελφε Πηλέα ισχύει για ΟΛΕΣ τις πολιτικές ηγεσίες σε όλες τις χωρες στον Καπιταλισμό. Στην ΕΕ μάλιστα είναι κανόνας . Αυτή τη στιγμή, δεν θα βρείς χώρα με χρέος κάτω απο 60% του ΑΕΠ που κατά Μάαστριχτ είναι το όριο του συναγερμού για χρεωκοπία μιας χώρας. Ολες λοιπόν οι πολιτικές ηγεσίες έχουν χρεώσει λάθρα τους λαούς τους χωρίς σχεδόν κανένας απλός πολίτης να ξέρει το πως το πόσο και το γιατί. Οι δικοί μας ντενεκέδες βεβαίως, αφού είμασταν και είμαστε οι φτωχότεροι μαζί με τους Πορτογάλους, ήταν λογικό να μας χρεώσουν π.χ.κατά 10% παραπάνω απ' ότι οι Ιταλοί και οι Ισπανοί τους δικούς τους. ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΜΜΙΑ ΑΣΤΟΧΙΑ στην ένταξή μας στο Ευρώ αφού αυτή έγινε για πολιτικούς και Ιστορικούς λόγους και επειδή οι Ευρωκράτες ήταν σίγουροι οτι ποτέ δεν θα έσκαγε η Leehman brothers ούτε θα ερχόταν ποτέ ξανά κρίση μεγαλύτερη απο εκείνην του 1929 όπως τώρα, ώστε η Ελλαδίτσα του 3% να τους δημιουργήσει πρόβλημα οικονομικό. ΑΥΤΟ ΗΤΑΝ ΑΔΙΑΝΟΗΤΟ για όλους στη γή,πλην Στίγκλιτς και Ρουμπινί !!!

      • Uncle Stgm avatar
        Uncle Stgm @ ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. 08/12/2014 01:51:38

        Σ΄αυτο έχεις δίκιο. Ότι η χρηματοπιστωτική κριση στη Δύση το 2008 και η εξέλιξή της μετά έπιασε "με τις πυτζαμες" τους μεγαλους οικονομολόγους και τις ρυθμιστικές αρχές, το επιβεβαίωσε για μια φορά ακόμη πρόσφατα και ο Κρούγκμαν στην New York Review of Books: Πωλ Κρούγκμαν: Γιατί δεν χτύπησε ο συναγερμός πριν την κρίση; Η «στιγμή Μίνσκυ»

        • ΠΗΛΕΑΣ avatar
          ΠΗΛΕΑΣ @ Uncle Stgm 08/12/2014 19:42:58

          Όμως οι Διοικήσεις των Στεγαστικών κλπ Τραπεζών των ΗΠΑ διέτασσαν "Τσοβόλα δώστα όλα", ΕΝ ΓΝΩΣΕΙ ΤΗΣ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ ΤΩΝ ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΩΝ ΤΟΥΣ, τους υφισταμένους τους, προκειμένου να φουσκώσουν πλασματικά τους ισολογισμούς τους, κερδίζοντας και ψηλά μπόνους, να ανεβάσουν τις μετοχές τους, να τις πουλήσουν "ψηλά" και να στείλουν στην κοινωνία και την FED (και στην Ευρώπη και στην Ισλανδία κ.α) το μπουγιουρντί. Τουλάχιστον, ο Ανδρέας, με μια "υποτιμησούλα" (φάγαμε ολόκληρο 25%, αν θυμάμαι) ξελάσπωσε... Πάντως, δεν είναι οι Αμερικανοί τα θύματα του κραχ τους: Ήδη το NYSE καταγράφει ιστορικά ρεκόρ, ενώ και το άρθρο που προτείνεις γράφει: "Είναι αλήθεια ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες μπορούμε να παρηγορούμε λίγο τους εαυτούς μας με την παρατήρηση ότι, όσο κακή και να είναι η τωρινή κατάστασή μας, δεν είναι τόσο κακή όσο της δεκαετίας του 1930. Όμως στην Ευρώπη η αδύναμη ανάκαμψη έγινε στασιμότητα μετά το 2011..." κλπ.κλπ.

          • Uncle Stgm avatar
            Uncle Stgm @ ΠΗΛΕΑΣ 08/12/2014 19:59:16

            Το NYSE σήμερα; "Άγρια φούσκα" περιουσιακών στοιχείων, όπως και ο DAX, Λονδίνο κτλ. Μόλις σκάσει τα ξαναλέμε. Οι υπερτιμημένες μετοχές δεν είναι λιγότερο τοξικά περιουσιακά στοιχεία από μια υπερτιμημένη υποθήκη ή τα υπερτιμημένα futures πετρελαίου (πριν 6 μήνες το βαρέλι είχε 120 $, τώρα τα μισά). Σ' αυτή τη φάση έσκασε το πετρέλαιο και αλλες πρώτες ύλες. Το 2008 τα ακίνητα. Αυριο μεθαύριο οι μετοχές. Οι ανοδικοί και καθοδικοί κύκλοι στις αγορές γίνονται όλο και πιό σύντομοι, απότομοι και πυκνοί και τα υπάρχοντα γραμμικά μαθηματικά μοντέλα των οικονομολόγων δεν λειτουργούν. Οι οικονομολόγοι δεν ξέρουν πως να αντιμετωπίσουν δυναμικά συστήματα, με συμπεριφορά έως και χαοτική. Δεν μπορεί πια να γίνει πρόβλεψη, όλο αυτό δεν ελέγχεται και μόνον το αύριο θα δείξει που πάει το πράγμα.

      • ΠΗΛΕΑΣ avatar
        ΠΗΛΕΑΣ @ ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. 08/12/2014 18:57:59

        Την οπτική σου γωνία συμμερίζονται πολλοί (ο Θείος, πχ, παρακάτω) αλλά όχι εγώ και μερικοί άλλοι, όλοι καλοί γνώστες της αγοράς. Η Leeman κ.α. Αμερικάνικες Τράπεζες, πχ, για να αρχίσουμε ανάποδα, όπως και η τοπική μας Συνεταιριστική, αλλά, λίγο πολύ και άλλες Τράπεζες του '95-'05) δάνεισε σε κάθε αναξιόπιστο (μαύρο αυτοί, γύφτο εμείς και λευκά λαμόγια αμφότεροι), όσα ήθελε η ψυχή του. Κατά κανόνα "στεγαστικά", αλλά και Εορτοδάνεια, Διακοποδάνεια, Θαλασσοδάνεια κ.ο.κ. με μεγάλη περίοδο χάριτος και αδιάφορο προς το μεγάλο, επιτόκιο. Οι ισολογισμοί (στα χαρτιά) μεσουράνησαν. Τα κορόϊδα προσέτρεξαν και Η ΜΕΤΟΧΙΚΗ ΑΞΙΑ ΔΕΚΑΠΛΑΣΙΑΣΤΗΚΕ! Τα μπόνους των τότε στελεχών τους αρκούν για μια ζωή! Οι Ευρωπαίοι (ιδιαίτερα οι Ισλανδοί και οι Βρεττανοί) αγόρασαν Αμερικάνικες στεγαστικές όσο-όσο. Και μετά, η περίοδος χάριτος τελείωσε, τα φέσια αποκαλύφτηκαν και οι Στεγαστικές φαλίρισαν (ή φαλήρισαν -ανάλογα με την άποψη του καθενός για την ρίζα της λέξεως). Τα golden boys και οι κύριοι μέτοχοι, ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΖΑΝ ΤΙ ΕΚΑΝΑΝ, πούλησαν πριν τα κορόϊδα πάρουν μυρωδιά. Μια δεκαετία φούσκας τους έκανε ΟΛΟΥΣ Κροίσους. Τα σπίτια άλλαξαν χέρια (αλλά παρέμειναν στις ΗΠΑ και η αντικειμενική τους αξία δεν χάθηκε ενώ τώρα η αξία πωλήσεώς τους ανεβαίνει και πάλι) και, χάρη στην δυνατότητά τους να κόβουν νόμισμα ΚΑΙ ΝΑ ΤΟ ΧΕΙΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΩΣΤΑ, οι ΗΠΑ είναι και πάλι μπροστά (δες το χρηματιστήριό τους) και μοναδικές χαμένες είναι η Ισλανδία και η Ευρώπη (δευτερευόντως και η Ασία). Ως προς την ένταξη στο Ευρώ, αντιλαμβάνομαι την Πολιτική και Ιστορική παράμετρο (αλλά δεν την υπερεκτιμώ -είμασταν ΗΔΗ στην ΕΕ, σαν Νο 9, μην το ξεχνάς) αλλά η Οικονομία δεν έχει συναισθηματισμούς και τα βιβλία (ΜΟΥ -αν τα δικά σου λένε κάτι διαφορετικό, πες μου που και τι) λένε ότι κάναμε γκάφα, τόσο εμφανή, που με Πρωθυπουργό οικονομολόγο παίρνει διαστάσεις δολιότητας ή, τουλάχιστον, Πολιτικού Αμοραλιστικού Οπορτουνισμού: Με δεδομένη την ανικανότητα και την απροθυμία του πολιτικού μας συστήματος να στηρίξει αναπτυξιακές μεταρρυθμίσεις -ο Σημίτης, τουλάχιστον, όφειλε να γνωρίζει τι μέλλει γενέσθαι- η ένταξή μας στο Ευρώ ισοδυναμούσε με βουτιά από τα Μετέωρα για να μάθουμε να πετάμε. Είχαμε χάσει το ΜΟΝΑΔΙΚΟ, μετά την ένταξή μας στην ΕΟΚ, εργαλείο διορθώσεως της ανταγωνιστικότητός μας -πριν είχαμε και τους δασμούς. Για τους ίδιους λόγους (η ανταγωνιστικότητα είναι ανατροφοδοτούμενη ιδιότητα και όποιος πάρει κεφάλι κερδίζει -ceteris paribus [=αναλλοιώτων των λοιπών] τουλάχιστον) ήταν ΒΕΒΑΙΟ ότι θα ακολουθούσαν και ΟΛΟΙ οι λοιποί εταίροι. ΕΝΑΣ κερδίζει σε αυτό το παιχνίδι! Εκτός και αν γινόμασταν Ομοσπονδία Κρατών, βέβαια! Και να'σου, μέχρις και η Γαλλία βρίσκεται στο παραπέντε (αλλά την φωνή της την άκουσε η ΕΚΤ και ΤΣΑΚΙΣΤΗΚΕ να "χαλαρώσει" το Ευρώ, ενώ εμείς ΟΥΤΕ ΚΑΝ ΨΕΛΛΙΣΑΜΕ ότι το Ευρώ μας πεθαίνει). Τελικά, η Οικονομία, ιδωμένη εκ των υστέρων, είναι πολύ απλή στην ερμηνεία της. ΠΟΛΛΟΙ βλέπουν, αλλά λίγοι (όπως ο Στίγκλιτς και ο Ρουμπινί) διατυπώνουν από πριν (και είναι σε θέση να γίνουν αντιληπτοί χωρίς να λοιδωρηθούν) ενοχλητικές προβλέψεις. Ά, και για την Συνεταιριστική μας Τράπεζα: Φαλήρισε κι αυτή! Βεβαίως!

  8. Μανιάτης avatar
    Μανιάτης 08/12/2014 08:41:39

    Γιατί δολοφόνησε τον Καποδίστρια κι έδιωξε τον Όθωνα!

  9. Μανιάτης avatar
    Μανιάτης 08/12/2014 09:19:32

    Η απάντηση στο ερώτημα προϋποθέτει κατανόηση των διαδικασιών διαμόρφωσης από το 1827 του νεοελληνικού μοντέλου της κοινωνίας μας, καθώς και των διεθνών εξελίξεων που σχεδιάστηκαν και αποφασίστηκαν τα τέλη του 1970. Η Δύση ετοιμάστηκε για το τελικό κτύπημα κατά του σοβιετικού μοντέλου και ταυτόχρονα σχεδίασε την Νέα Τάξη πραγμάτων, την Παγκοσμιοποίηση. Ως κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο επιλέχτηκε ο νεοφιλευθερισμός. Το πείραμα του κοινωνικού και οικονομικού νεοφιλελευθερισμού διεξήχθη αρχές της δεκαετίας του 1980 στη Νέα Ζηλανδία. Τέλη της ίδιας δεκαετίας σε πολλά ευρωπαϊκά κι αμερικάνικα πανεπιστήμια κυρίαρχο αντικείμενο έρευνας και μελέτης ήταν τα αποτελέσματα του πειράματος της Νέας Ζηλανδίας και οι τεχνικές εφαρμογής του μοντέλου παγκοσμίως. Το μέλλον ήταν προδιαγραμμένο. Στη χώρα, όμως, διεπράχθη πολιτικό έγκλημα, γιατί οι πολιτικές ηγεσίες δεν προσάρμοσαν τις πολιτικές τους, ώστε να αντιμετωπιστεί με τις μικρότερες το δυνατόν απώλειες ο επερχόμενος νέος παγκόσμιος καταμερισμός εργασίας (οικονομικός πόλεμος). Η θεωρία της Παγκοσμιποίησης συνοδεύονταν από τη θεωρία της πολιτικής επιστήμης Public Choice Theory πρεσβεύει την υποβάθμιση της Πολιτικής και την υποταγή της στην κυριαρχία του Διεθνούς Κεφαλαίου. Να θυμηθούμε την προτεινόμενη OECD συμφωνία ΜAI (Multilateral Agreement on Investment) που δεν έγινε αποδεκτή άμεσα, αλλά έμμεσα και σταδιακά.

    • ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. avatar
      ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. @ Μανιάτης 08/12/2014 12:41:50

      Η θεωρία της Παγκοσμιοποίησης φίλε Μανιάτη, κατα τον Τζών Κέννεθ Γκαλμπραίηθ ήταν απλά το περιτύλιγμα-καμουφλάζ του Αμερικάνικου Ιμπεριαλισμού που μετά το στραπάτσο του Βιετνάμ έπρεπε να σβηστεί απο τις μνήμες. Αλήθεια δεν μοιάζει μαγική εικόνα? Με την εμφάνιαση της "Παγκοσμιοποίησης" εξαφανίστηκε δια μαγείας ο Ιμπεριαλισμός... "Θαύμα" έ? Όσον αφορά την "οικονομική θεωρία" του νεοφιλελευθερισμού, ο Γκαλμπραίθ την ονομάζει "τα οικονομικά της αθώας απάτης" στο τελευταίο βιβλίο του με τον ομώνυμο τίτλο που έγραψε στα 93 του λίγο πριν πεθάνει. Επρεπε ο καπιταλισμός μετά την πτώση του Υπαρκτού, να αποκτήσει μια "ιδεολογία" έστω και ψευδή, κατά Χάγιεκ και Φρίντμαν. "Αρκεί να την πιστέψουμε εμείς πρώτα και να την διαδώσουμε με πάθος στους νέους οικονομολόγους" έλεγαν, όπερ και εγένετο. Μέχρι που άρχισαν να σκάνε με κρότο οι διάφορες Leehman Brothers και οι νεοφιλελεύθεροι έγιναν "φιλελεύθεροι κρατιστές" οπαδοί πλέον του "κρατικού καπιταλισμού" τύπου Κίνας, όπου μια "too big to fail " Τράπεζα ή εταιρεία, φοροδιαφεύγοντας ασυστόλως με την μέθοδο του περιέργως? παραμένοντος ανήθικου προέδρου της κομισσιόν κ. Γιουνκέρ, όσο κερδίζει μοιράζει μπόνους στα στελέχη της και στοκάρει κέρδη σε offshore φοροπαραδείσους, κι όταν σκάει καλεί το κράτος να κρατικοποιήσει τα χρέη της και να τα πληρώνουν οι προλετάριοι...

      • Uncle Stgm avatar
        Uncle Stgm @ ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. 08/12/2014 13:26:00

        ¨Ολα αυτά ισχύουν. Σε πολύ μεγάλο βαθμό Ένα ερώτημα είναι όμως, για ποιό λόγο η Ελλάδα είναι η πιο άρρωστη χώρα σε μια άρρωστη ευρωζώνη. Ακριβέστερα, είναι η πιό άρρωστη χώρα σε μια άρρωστη Δύση (δηλ. χώρες Ευρώπης και Β. Αμερικής με υψηλό για τον παγκόσμιο μέσο όρο ΑΕΠ - πλήν Σκανδιναβικών, που προς το παρόν παραμένουν άθικτες). Με άλλα λόγια: γιατί η κρίση που εξαπολύθηκε το 2008 με την κατάρρευση της αγοράς ακινήτων στις ΗΠΑ, χτύπησε τόσο δυνατά την Ελλάδα; Με συγκρίσιμη δύναμη και με διαφορετική μείξη ή αναλογία δρώντων παραγόντων χτύπησε και τη λοιπή περιφέρεια της ευρωζώνης (Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία, Κύπρο). Ωστόσο, η Ελλάδα ξεχωρίζει και στο εξής: σε αντίθεση με αυτές τις χώρες, δεν φαίνεται να ανακάμπτει (π.χ. αδυναμία εξαγωγικής στροφής). Προσθέτω επίσης ότι η παγκόσμια κρίση χτύπησε πολύ δυνατά με συνδυασμό στεγαστικής και τραπεζικής κρίσης και άλλες ευρωζωνικές χώρες, κυρίως την Ολλανδία και Σλοβενία. Η διαφορά απο τις άλλες χώρες που δέχτηκαν χτύπημα είναι ότι αυτές οι 2 αντιμετώπισαν την τραπεζική κρίση και την ιδιωτική υπερχρέωση με εθνικά δημοσιονομικά αποθέματα. Η Σλοβενία, ακόμη και μετά την ανακεφαλαιοποίηση και ολική κρατικοποίηση του τραπεζικού συστήματος με εθνικούς πόρους, έχει μια απο τις μικρότερες αναλογίες χρεους προς ΑΕΠ στην ευρωζώνη. Σε τι διαφέρουν; Οι χώρες αυτές, σε αντίθεση με την Ελλάδα και όλο το Νότο, έκαναν αντι-κυκλική πολιτική στην περίοδο της ανόδου (1990 - 2008), κράτησαν έτσι χαμηλά το χρέος και κυρίως δημιούργησαν δημοσιονομικά αποθέματα. Το άρθρο πολύ σωστά, μας θυμίζει ποια είναι η αυθεντική Κεϋνσιανή πολιτική: "Η άνοδος και όχι η πτώση είναι η σωστή στιγμή για δημοσιονομική λιτότητα" (Κέϋνς). Άν δεν κάνεις λιτότητα στην άνοδο (σε απλά Ελληνικα: να βάλεις τάπα στη φούσκα με αύξηση φορολογίας, με περιορισμό του "εύκολου" δανεικού χρήματος, με διακοπή κρατικών επενδυτικών προγραμμάτων του τύπου "ρίχνω μπετά για δρόμους", με "πάγωμα" υψηλών μισθών), στην πτώση είσαι καταδικασμένος. Η αντικυκλική πολιτική γίνεται βασικά στην άνοδο, στις περιόδους υπερθέρμανσης της οικονομίας. Η Ελληνική δημοσιονομική διαχείριση ήταν επι δεκαετίες άγρια φιλο-κυκλική και συνεχίζει έτσι να είναι.

        • Uncle Stgm avatar
          Uncle Stgm @ Uncle Stgm 08/12/2014 13:28:08

          "The boom, not the slump, is the right time for austerity at the Treasure".... (John Maynard Keynes)

        • Uncle Stgm avatar
          Uncle Stgm @ Uncle Stgm 08/12/2014 13:32:29

          Εδώ σε περίοδο υπερθέρμανσης (1990 - 2008), το κράτος μείωνε διαρκώς την πραγματική φορολογική επιβάρυνση επιχειρήσεων και "ευκατάστατων" προσώπων. Δεν το έκαναν (μόνον) επειδή αρκετοί απ' όσους χάραζαν πολιτική ήταν αστοιχείωτοι στα οικονομικά. Κυρίως "εξυπηρέτηση" κάνανε, στους πελάτες.

        • ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. avatar
          ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. @ Uncle Stgm 08/12/2014 14:45:26

          H απάντηση στο ερώτημά σου είναι απλή θείο. Η Ελλάδα και η Πορτογαλία ήταν εξ αρχής, είναι και θα είναι οι δύο φτωχότερες χώρες της ευρωζώνης. Τα αίτια που κάνουν τις 250 από τις 300 περίπου χώρες της γής να είναι φτωχές, είναι πολυπίκοιλα και όπως όλοι οι άνθρωποι παραδέχονται σήμερα, ο Μάρξ τα μελέτησε και τα εξήγησε με τον πιό αδιαμφησβήτητο μέχρι τώρα τρόπο, που επαληθεύεται ακόμα μια φορά απο την παρούσα παγκόσμια κρίση. Το βασικό αίτιο είναι η υπερσυγκέντρωση του πλούτου στα χέρια ολίγων. Οσο μεγαλύτερη είναι αυτή η ανισότητα, τόσο φτωχότερη κατα κανόνα είναι μια χώρα, διότι οι άνθρωποι πουθενά δεν επιθυμούν να είναι υποζύγια.Ετσι αρχίζει να έχει ρωγμές σε ολόκληρο το κοινωνικό της οικοδόμημα. Η Ελλάδα των 18 έχει δυστυχώς την μεγαλύτερη κοινωνική ανισότητα αυτού του είδους και στην κρίση είναι εξώφθαλμη, διότι οι υπερβολικά πλούσιοι Ελληνες είναι και οι μεγαλύτεροι φορφυγάδες και εξαγωγείς χρήματος σε φορολογικούς παραδείσους. Βλέπε λίστες Λαγκάρντ κλπ. Αυτό διαστρεβλώνει τα πάντα στην Ελληνική κοινωνία, διότι όταν οι άρχοντες=νταβατζήδες, όπως πολύ καλά τους απεκάλεσε ο Καραμανλής, συμπεριφέρονται απέναντι στην χώρα με αυτό τον τρόπο, είναι θαύμα που βρίσκεται ακόμα στις 50 μη φτωχές χώρες του κόσμου. Και το θαύμα οφείλεται προφανώς στον υπέροχο Ελληνικό λαό και όχι στο παράδειγμα των αρχόντων του. Οταν λοιπόν αγαπητέ θείε μετά το ανάχωμα της FED με την αβέρτα εκτύπωση δολλαρίων οι Υπερτραπεζίτες στράφηκαν (αφού είχαν ρημάξει την Λατινική Αμερική με τελευταία την Αργεντινή) στην πλούσια Ευρωζώνη όπου φυσικά, ακόμα και η Γερμανία είναι υπερχρεωμένη σύμφωνα με το Μάαστριχτ (max επιτρεπτό χρέος 60% του ΑΕΠ), στοχοποιώντας τους πιό αδύναμους κρίκους της, τα PIIGS, οι πιο αδύναμοι απ' τους αδύναμους ήταν η Ελλάδα και η Πορτογαλία και ήταν φυσικό να σπάσουν πρώτοι. Αν η Ελλάδα δεν είχε την ατυχία τη στιγμή της κρίσης να κυβερνάται απο ένα άτομο που πολύ σωστά ο Σαρκοζί κατάλαβε οτι είναι ηλίθιο και ψυχικά δαταραγμένο (στο σχολείο προβιβαζόταν με 11 λόγω ονόματος), θα ήταν στη θέση της Πορτογαλίας. Τρίχες όπως λέμε κοινώς. Αντί για 27% θα είχαμε ανεργία 26% και ανάπτυξη μηδέν. Αν υποθέσουμε οτι η Ελλάδα το 1981 αποκτούσε την κυβέρνηση της Ιρλανδίας και γινόταν αυτή η "Τίγρις του Νότου" τότε , στην καλύτερη ονειρεμένη για μας κατάσταση θα είχαμε την καταστροφή της Ιρλανδίας. Με άλλα λόγια η διαφορά μας θα ήταν σαν αυτή των 5 επιβατών ενός ΙΧ που συγκρούονται μετωπικά με νταλίκα, πάνε σε κώμα στο νοσοκομείο, και μετά απο 5 χρόνια ο πίσω δεξιός επιβάτης βγαίνει πρώτος απο το κώμα και οι άλλοι το παλεύουν και βγαίνουν με διαφορά μερικών μηνών. Η ανάκαμψη μπορεί να έρθει αύριο αν αποφασίσουν οι "οίκοι" να μας δώσουν έστω ενα Α θείο. Κανείς δεν θα τους ελέγξει. Δες και ένα σχετικό: http://www.kathimerini.gr/780351/article/epikairothta/politikh/oi-oikoi-a3iologhshs-epitaxynan-th-xreokopia

      • Μανιάτης avatar
        Μανιάτης @ ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ. 09/12/2014 00:34:38

        Αυτά υπονοούνται σαφέστατα στο κείμενό μου. Το ζήτημα είναι, όμως, τι πρέπει να κάνει ένα μικρό κράτος, όταν τα μεγάλα αποφασίζουν το μέλλει γένεσθαι. Οι κυβερνώντες τη χώρα μας δεν κατάλαβαν ή/και δεν έπραξαν τίποτα. Δεν αρκει η κατανόηση των φαινομένων. Απαιτείται δράση και πράξη.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Τα δεδομένα σας είναι ασφαλή! H διεύθυνση email δε θα δημοσιευθεί. Τα στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τη δυνατότητα σχολιασμού στο antinews.gr .

Tα πεδία με αστερίσκο (*) είναι υποχρεωτικά.